1.
dune evreninde yer almış kurgusal şirket. esas adı ile 'combine honnete ober advancer mercantiles'. oluşum ve etkileri göz önüne alındığında, dune tarihinin en önemli şirketi olduğu söylenebilir. oluşumunun butleryan cihadı sonrasına dayandığı bilinmekte. uzay yolculuğu ve ticaretinde kullanılan makinelerin yok olması veya yasaklanması ile büyük açmaza giren uzay loncası, landsraad üyeleri ve imparatorluk yeni yollar arama işin girişti. bu sırada gezegenler ve sistemler arası ticaret çok amatörce yapılıyordu. zira uzayda navigasyonsuz sürdürülen ticaret, birçok geminin kaybolması ile büyük yara alıyordu.
baharat'ın(spice melange) keşfi tam da bu döneme denk gelir. bu keşfi, özel olarak geliştirilmiş insan makineler yapma işinde kullanan uzay loncası, 'lonca yönbulucular' denilen ilginç bir ırk üretti. bu yönbulucular, adlarından da anlaşılacağı üzere baharat kullanarak, makinelerin yaptığı hassas navigasyonel işlemleri kendileri de yapabilir hale getirildiler. bu da uzay ticaretinde yeni bir dönemin kapısını açtı.
yönbulucu konsepti;
choam logosu
pek tabi imparatorluk ve daha sonraları landsraad, böylesine sınırsız bir gücü sahipsiz bırakamazdı. uzay loncası üzerinde kurulacak hakimiyetin, uzay ticaretini tümüyle ele geçirmek anlamına geldiği gün gibi ortadaydı. durum böyle olunca landsraad üyesi asil aileler, bu uğurda çok çaba verdi fakat imparator hepsinden önce pozisyon alıp, choam fikrini ortaya attı. bu fikre göre, landsraad, uzay loncası, imparatorluk vebene gesserit'lerin katılımıyla bir şirket kurulacaktı. her yapının ayrı ayrı hissedar olacağı bu şirketin ana hissedarı ise pek tabii imparatorun kendisi ve ailesi idi. hal böyle iken imparatorun choam üzerindeki söz hakkı zamanla fazlalaştı ve yaklaşık %40'lık bir hisseye ulaştı. uzay ticaretinin tümünü kontrol eden bir şirketin %40 hissesi demek, çok çok büyük bir gücü el atında tutmaktı.
bu gücün büyük bölümü ise dune evreni için en elzem şey olan baharat'ın taşınmasından geliyordu. kitaplarda da geçtiği üzere; baharat'ı kontrol eden, evreni kontrol eder.
baharatın taşınma işini lonca hallederken, imparatorluk ve landsraad ise hissedarlar arası dağıtımdan sorumluydu. bene gesserit ise daha çok kendi payına düşen baharat'ı almakla ilgileniyordu.
spoiler'lı kısma geldik;
atreides'lerin dune'a gönderilmesiyle başlayan olaylar, pek tabi choam içinde birtakım dalgalanmalara sebep oldu. zira birinci leto karizmatik ve topluluklara sözü geçen bir asil aile lideriydi. pek tabii bilinen evrende baharat'ın bulunduğu yegane gezegenin başına atreides yönetiminin geçmesi demek, hali hazırdaki güce güç katmaktı. bu durumun bir tuzak olduğu başından belli olsa da leto için pek bir seçenek yoktu. demir yumruk choam ve imparator kararını vermişti. takip eden olaylar, leto'nun ölümü, paul atreides'in başa geçişi ve yine paul'ün muaddib'e dönüşümü derken, sonunda fremenler ve harkonnenler(ve ek olarak imparator'un finanse ettiği sardaukar birlikleri) arası verilen savaş neticesinde, paul liderliğindeki fremenler savaşı kazanmıştı. bunla yetinmeyen paul imparator'a karşı savaş açıp, onu da esir alınca choam'un yeni bir numarası oldu. imparator'un %40'lık söz payı, corrino ve atreides hanedanlarının da hisseleri ile birleşince, paul choam'un yaklaşık olarak %51'lik hissesini eline almıştır.
bu kadar büyük bir hisse tabi ki de diğer hanedanlar arasında huzursuzluk yaratmış, bu huzursuzluk ise isyan olarak geri dönmüş olsa da, tüm isyanlar yine paul atreides tarafından bastırılmıştır.
uzun bir müddet atreides kontrolünde kalan choam en büyük darbeyi ise tanrı imparator leto atreides ii. zamanında almıştır. baharat tekelini tamamen ele geçiren tanrı imparator, choam bünyesindeki aileleri, uzay loncasını ve bene gesseritleri haraca bağlamış ve adeta baharat için dilenir hale sokmuştur. buna rağmen varlığını koruyan choam, parçalanma'dan sonra şerefli anaların gelişine kadar tek parça devam etmiştir.
yazıldığı tarih itibarıyla sık sık 'opec' ve 'dutch east india company' ile bağdaştırılmıştır.
son olarak; choam, forbes tarafından hazırlanmış bir ankette 'en etkili kurgu şirket' seçilmiştir.
link
baharat'ın(spice melange) keşfi tam da bu döneme denk gelir. bu keşfi, özel olarak geliştirilmiş insan makineler yapma işinde kullanan uzay loncası, 'lonca yönbulucular' denilen ilginç bir ırk üretti. bu yönbulucular, adlarından da anlaşılacağı üzere baharat kullanarak, makinelerin yaptığı hassas navigasyonel işlemleri kendileri de yapabilir hale getirildiler. bu da uzay ticaretinde yeni bir dönemin kapısını açtı.
yönbulucu konsepti;
choam logosu
pek tabi imparatorluk ve daha sonraları landsraad, böylesine sınırsız bir gücü sahipsiz bırakamazdı. uzay loncası üzerinde kurulacak hakimiyetin, uzay ticaretini tümüyle ele geçirmek anlamına geldiği gün gibi ortadaydı. durum böyle olunca landsraad üyesi asil aileler, bu uğurda çok çaba verdi fakat imparator hepsinden önce pozisyon alıp, choam fikrini ortaya attı. bu fikre göre, landsraad, uzay loncası, imparatorluk vebene gesserit'lerin katılımıyla bir şirket kurulacaktı. her yapının ayrı ayrı hissedar olacağı bu şirketin ana hissedarı ise pek tabii imparatorun kendisi ve ailesi idi. hal böyle iken imparatorun choam üzerindeki söz hakkı zamanla fazlalaştı ve yaklaşık %40'lık bir hisseye ulaştı. uzay ticaretinin tümünü kontrol eden bir şirketin %40 hissesi demek, çok çok büyük bir gücü el atında tutmaktı.
bu gücün büyük bölümü ise dune evreni için en elzem şey olan baharat'ın taşınmasından geliyordu. kitaplarda da geçtiği üzere; baharat'ı kontrol eden, evreni kontrol eder.
baharatın taşınma işini lonca hallederken, imparatorluk ve landsraad ise hissedarlar arası dağıtımdan sorumluydu. bene gesserit ise daha çok kendi payına düşen baharat'ı almakla ilgileniyordu.
spoiler'lı kısma geldik;
atreides'lerin dune'a gönderilmesiyle başlayan olaylar, pek tabi choam içinde birtakım dalgalanmalara sebep oldu. zira birinci leto karizmatik ve topluluklara sözü geçen bir asil aile lideriydi. pek tabii bilinen evrende baharat'ın bulunduğu yegane gezegenin başına atreides yönetiminin geçmesi demek, hali hazırdaki güce güç katmaktı. bu durumun bir tuzak olduğu başından belli olsa da leto için pek bir seçenek yoktu. demir yumruk choam ve imparator kararını vermişti. takip eden olaylar, leto'nun ölümü, paul atreides'in başa geçişi ve yine paul'ün muaddib'e dönüşümü derken, sonunda fremenler ve harkonnenler(ve ek olarak imparator'un finanse ettiği sardaukar birlikleri) arası verilen savaş neticesinde, paul liderliğindeki fremenler savaşı kazanmıştı. bunla yetinmeyen paul imparator'a karşı savaş açıp, onu da esir alınca choam'un yeni bir numarası oldu. imparator'un %40'lık söz payı, corrino ve atreides hanedanlarının da hisseleri ile birleşince, paul choam'un yaklaşık olarak %51'lik hissesini eline almıştır.
bu kadar büyük bir hisse tabi ki de diğer hanedanlar arasında huzursuzluk yaratmış, bu huzursuzluk ise isyan olarak geri dönmüş olsa da, tüm isyanlar yine paul atreides tarafından bastırılmıştır.
uzun bir müddet atreides kontrolünde kalan choam en büyük darbeyi ise tanrı imparator leto atreides ii. zamanında almıştır. baharat tekelini tamamen ele geçiren tanrı imparator, choam bünyesindeki aileleri, uzay loncasını ve bene gesseritleri haraca bağlamış ve adeta baharat için dilenir hale sokmuştur. buna rağmen varlığını koruyan choam, parçalanma'dan sonra şerefli anaların gelişine kadar tek parça devam etmiştir.
yazıldığı tarih itibarıyla sık sık 'opec' ve 'dutch east india company' ile bağdaştırılmıştır.
son olarak; choam, forbes tarafından hazırlanmış bir ankette 'en etkili kurgu şirket' seçilmiştir.
link
devamını gör...