1.
bacon'un nova organum'da instantia crucis olarak zikrettiği, experimentum crucis şeklini hooke ile almış olan çapraz deney anlamında latince deyiş..
birbirine rakip olan iki bilimsel kuramın birbiriyle çelişen hipotez veya teorilerini sınayan deney için kullanılan terimdir. erken dönem bilim felsefesinde bilimsel bilginin oluşumu için kilit bi konuma sahiptir. özellikle robert hooke ve newton'la özdeşleşmiştir. bilimsel bilginin genel kabülü için olmazsa olmaz bir şarttır. ancak geçtiğimiz yüzyılda alevlenen bilim felsefesi tartışmaları ve postmodern epistemoloji, disiplin içinde paradigma kırılmalarına yol açtı. verificationism sorgulanmaya başladıktan popperyen yanlışlamacılıkla experimentum crucis kurtarılmaya çalışılsa da kuhn'cu paradigma ve feyerabend'ci anarşizm bu anlayışın dibine dinamiti koydu. tarski'nin doğruluk kuramı'yla analitik felsefe ve mantık üzerinden tekrar bir temellendirme girişimi oldu ve genel kanı itibariyla bu anlayış korundu.
sorun şu ki birbiriyle çelişen iki hipotezi denetleyebileceğin nesnel bi saha yoktur. farklı fizik anlayışlarının ve hatta farklı geometrilerin farklı uzamlarda geçerli olabileceği bir postulaya sahibiz artık.
birbirine rakip olan iki bilimsel kuramın birbiriyle çelişen hipotez veya teorilerini sınayan deney için kullanılan terimdir. erken dönem bilim felsefesinde bilimsel bilginin oluşumu için kilit bi konuma sahiptir. özellikle robert hooke ve newton'la özdeşleşmiştir. bilimsel bilginin genel kabülü için olmazsa olmaz bir şarttır. ancak geçtiğimiz yüzyılda alevlenen bilim felsefesi tartışmaları ve postmodern epistemoloji, disiplin içinde paradigma kırılmalarına yol açtı. verificationism sorgulanmaya başladıktan popperyen yanlışlamacılıkla experimentum crucis kurtarılmaya çalışılsa da kuhn'cu paradigma ve feyerabend'ci anarşizm bu anlayışın dibine dinamiti koydu. tarski'nin doğruluk kuramı'yla analitik felsefe ve mantık üzerinden tekrar bir temellendirme girişimi oldu ve genel kanı itibariyla bu anlayış korundu.
sorun şu ki birbiriyle çelişen iki hipotezi denetleyebileceğin nesnel bi saha yoktur. farklı fizik anlayışlarının ve hatta farklı geometrilerin farklı uzamlarda geçerli olabileceği bir postulaya sahibiz artık.
devamını gör...