giraylar

osmanlı devlet kayıtlarında kendilerinden "sülale-i cengiziyye" olarak söz edilir.

osmanlıların soylarının tükenmesi durumunda devleti idare etmeye aday hanedanın temsilcileridir.

bu kural fatih sultan mehmet tarafından koyulmuştur.

kırım hanlığının osmanlı hakimiyeti altında olduğu zamanlarda kimin tahta çıkacağına osmanlı padişahı karar vermekte olsa da, her zaman giraylardan biri olmuştur bu kişi. yani kırım hanlığı her zaman giraylar ailesinin elinde kalmıştır.

girayların yönettiği kırım hanlığı, osmanlı imparatorluğu'nun vasalıydı.

girayların hep başta kalmasının yine en önemli faktörü osmanlı'nın hanlığa çok fazla müdahale etmemesiydi.

dış konularda tamamen osmanlı sorumluluğunda olsalar da devlet içi konularda girayların hakimiyeti (yönetimi) tanındı ve bunu değiştirme gereği duymadılar.

giraylar, osmanlı hiyerarşisinde ikinci konumdaydı yani padişahtan sonra gelirdi. osmanlı devleti'nin soyu tükenmesi karşısında osmanlı'yı yönetme hakkı verilmişti ama bu hiç gerçekleşmedi.
...
mehmet giray'ın osmanlı'ya baş kaldırıp isyan etmesinden dolayı giraylar oldukları konumdan hiyerarşik sisteme göre 3. seviye olan vezir-i azam konumuna düşürüldüler.

rus baskı ve saldırılarına dayanamayan giraylar zorunlu olarak osmanlı'ya sığındılar bir kısmı da avrupa bölgelerine dağıldılar.

rusya tarafından giray hanlığı'na son verilmiştir.