merkabah

yahudi mistisizminin temelini oluşturan merkabah mistisizmi, m.s. l. yüzyılda filistin'de filizlenmiş ve daha sonra babil'deki yahudi cemaatleri arasında da yayılmıştır. muhtemelen oradan da hicaz bölgesine geç­miştir. merkabah'ın kökeni, peygamber ezekiel'e dayanır. peygamber ezekiel, babil sürgünü döneminde kendisi de sürgünlerin arasında iken, keldaniler diyarındaki kebar ırmağı kenarında bulunduğu bir sırada göklerin açıldığını ve tanrı'nın muhteşem tahtını gördüğünü söyler.

ezekiel'in rüyetinde tasvir ettiği tanrı'nın tahtı, yaratıklar, tekerlekler ve diğer semavi varlıklar daha sonra merkabah mistisizminde temel motifleri oluşturur. merkabah mistisizminde amaç, peygamber ezekiel'in düşlediği "ilahi taht" ve semavi araba (merkabah) hakkında derin tefekküre dalmak ve bu sayede vecd halinde kendinden geçip ilahi aleme yolculuk yapmaktır.

gnostik inançların etkisinde kalarak gelişen merkabah mistisizmi, bu yola girenler için özel deneyimler ve birikimler gerektiriyordu. "tzenuim" adı verilen merkabah mistikleri, özel niteliklere sahip olan az sayıda seçkin kişilerdi ve sürekli oruç tutarak kendilerini mistik tecrübelere hazır tutarlardı. bu seçkinlerin yapacağı mistik seyahatin başarıyla sonuçlanabilmesi için, "muhür" olarak tanımlanan bazı gizemli sözlerin ve formüllerin kullanılması gerekiyordu. bu gizemli sözler, her bir gök katının kapısında bekçilik yapan melekleri yatıştırmak için kullanılıyordu. hatalı bir "mü­hür" kullanımı, önemli yaralanmalara, akıl hastalıklarına, hatta korkunç ölümlere yol açabilirdi.

kaynak: baki adam - kur'an'ın tartışmalı konuları adlı kitaptan "uzeyr" bölümünden alıntı. kitabı tetkik ediyorum, bölüm dikkatimi çekti.