atâbet'ül hakâyık

kutadgu bilig'den sonraki, ikinci yazılı türk-islam eseri olan atebetü'l-hakayık anlam olarak hakikatin eşiği anlamına gelmektedir. kitap edip ahmed yükneki tarafından hakaniye lehçesi ile yazılmıştır. edip ahmed kitabını ¨büyük emir dad sipehsâlâr bey¨e sunmuştur. kitap özeti itibarıyla nasıl ahlaklı olunur?, nasıl iyi bir insan olunur? gibi sorulara cevap arar.

bunu yaparken de sık sık hadislerden ve kur'an'dan da yararlanır. kitap allah'a yakarışla başlar. ardından hz. muhammed'e övgü kısmı başlar. sonrasında 4 sahabeye de övgüler dizilir. daha sonra kitabın sunulduğu sipehsâlâr bey'in övüldüğü kısım gelir. sonraki kısımda kitabı yazma nedeninden bahseder yükneki. ardından sırayla ilmin ve bilimin öneminden, dili tutmanın faziletlerinden, dünyanın gelip geçici olduğundan, cömertliğin iyi cimriliğin kötü olduğundan, kibrin çok tehlikeli tevazunun ise gerçek erdem olduğundan, hırsın kaçınılması gereken bir şey olduğundan, iyi ve güzel ahlak sahibi olmanın öneminden ve sonrasında da spesifik nasihatler özelinde nasıl iyi biri olunacağından bahseder. son olarak da kitabı bitirdiğinden dolayı özür diler yükneki ve kitap biter. kitaba sonradan eklenen ve edip ahmed yükneki'nin övüldüğü ve bize hayatı hakkında birçok bilginin verildiği kısımların ise arslan hoca tarhan tarafından eklendiği iddia edilir. özetle muhteşem nasihatların bulunduğu bir kitaptır. yaklaşık 1000 sene öncesinin de gösterdiği gibi insanlık sorunları aynıdır (kişilik anlamında) ama çözüm basit olduğu kadar da zordur. okunmalı.

sayfa 10
türlü kirler yıkanmakla arınır
cahillik yıkamakla arınmayan bir kirdir
sayfa 12
ok yaraları kapanır
ama dil yarası geçmez
sayfa 12
ne gelirse insana dilinden gelir
dili yüzünden insan iyi ya da kötü olur
sayfa 12
iki şey birleşirse bir insanda eğer
o insana mürüvvet yolu kapanır
biri gereksiz yere konuşmak
ikincisi yalan söylemektir
sayfa 13
iyi gizle sırrını, kimse bilmesin
sözünden özüne pişmanlık gelmesin
bütün gizli işlerin aşikar olup
gören, işiten sana gülmesin
arkadaşım deyip, inanıp sırrını açma sakın
ne kadar güvenilir arkadaş olsa da yakın
sırrın sende sabredip durmazsa eğer
arkadaşında sabreder mi, bunu iyi düşün
sayfa 15
ey sıkıntısız rahatlık uman
bu dünya ne zaman umutlanacak bir yer oldu
sayfa 27
yararsız tartışma ve mizahtan sakın
büyüklerini kızdırır sana bu mizah
küçüklerini küstah kılar, buna inan
sayfa 29
sözünü düşünerek söyle, aceleyle söyleme
sözünü gizle ki başını gizleme
bin kişi dostun olsa bile çok görme
bir kişi düşmansa onu azımsama
sayfa 32
birçok kişinin içinde kötülük vardır
dıştan gerçek dost gibiyse de bil bunu
sayfa 36
dünya hünerli insana vefasızdır
hünersize burada cefa daha azdır
hünerle talihin bir araya gelmesi
az bulunan şeylerden daha azdır

kutadgu bilig'den sonraki, ikinci yazılı türk-islam eseri olan atebetü'l-hakayık anlam olarak hakikatin eşiği anlamına gelmektedir. kitap edip ahmed yükneki tarafından hakaniye lehçesi ile yazılmıştır. edip ahmed kitabını ¨büyük emir dad sipehsâlâr bey¨e sunmuştur. kitap özeti itibarıyla nasıl ahlaklı olunur?, nasıl iyi bir insan olunur? gibi sorulara cevap arar.

bunu yaparken de sık sık hadislerden ve kur'an'dan da yararlanır. kitap allah'a yakarışla başlar. ardından hz. muhammed'e övgü kısmı başlar. sonrasında 4 sahabeye de övgüler dizilir. daha sonra kitabın sunulduğu sipehsâlâr bey'in övüldüğü kısım gelir. sonraki kısımda kitabı yazma nedeninden bahseder yükneki. ardından sırayla ilmin ve bilimin öneminden, dili tutmanın faziletlerinden, dünyanın gelip geçici olduğundan, cömertliğin iyi cimriliğin kötü olduğundan, kibrin çok tehlikeli tevazunun ise gerçek erdem olduğundan, hırsın kaçınılması gereken bir şey olduğundan, iyi ve güzel ahlak sahibi olmanın öneminden ve sonrasında da spesifik nasihatler özelinde nasıl iyi biri olunacağından bahseder. son olarak da kitabı bitirdiğinden dolayı özür diler yükneki ve kitap biter. kitaba sonradan eklenen ve edip ahmed yükneki'nin övüldüğü ve bize hayatı hakkında birçok bilginin verildiği kısımların ise arslan hoca tarhan tarafından eklendiği iddia edilir. özetle muhteşem nasihatların bulunduğu bir kitaptır. yaklaşık 1000 sene öncesinin de gösterdiği gibi insanlık sorunları aynıdır (kişilik anlamında) ama çözüm basit olduğu kadar da zordur. okunmalı.

sayfa 10
türlü kirler yıkanmakla arınır
cahillik yıkamakla arınmayan bir kirdir
sayfa 12
ok yaraları kapanır
ama dil yarası geçmez
sayfa 12
ne gelirse insana dilinden gelir
dili yüzünden insan iyi ya da kötü olur
sayfa 12
iki şey birleşirse bir insanda eğer
o insana mürüvvet yolu kapanır
biri gereksiz yere konuşmak
ikincisi yalan söylemektir
sayfa 13
iyi gizle sırrını, kimse bilmesin
sözünden özüne pişmanlık gelmesin
bütün gizli işlerin aşikar olup
gören, işiten sana gülmesin
arkadaşım deyip, inanıp sırrını açma sakın
ne kadar güvenilir arkadaş olsa da yakın
sırrın sende sabredip durmazsa eğer
arkadaşında sabreder mi, bunu iyi düşün
sayfa 15
ey sıkıntısız rahatlık uman
bu dünya ne zaman umutlanacak bir yer oldu
sayfa 27
yararsız tartışma ve mizahtan sakın
büyüklerini kızdırır sana bu mizah
küçüklerini küstah kılar, buna inan
sayfa 29
sözünü düşünerek söyle, aceleyle söyleme
sözünü gizle ki başını gizleme
bin kişi dostun olsa bile çok görme
bir kişi düşmansa onu azımsama
sayfa 32
birçok kişinin içinde kötülük vardır
dıştan gerçek dost gibiyse de bil bunu
sayfa 36
dünya hünerli insana vefasızdır
hünersize burada cefa daha azdır
hünerle talihin bir araya gelmesi
az bulunan şeylerden daha azdır