kapitülasyon

--- alıntı ---

ülkede, yurttaşların zararına olarak, yabancılara verilen ayrıcalık hakları.

--- alıntı ---

fransa ile başlayan serüvenimiz bütün dünya ile devam ediyor.
tanım: bir ülkenin başka bir ülkeye verdiği imtiyazlar bütünü.

vergiden muaf tutulma.

fransızların hiç de fransız olmadığı konu

türkiye‘nin kapitülasyonları kanuni sultan süleyman’ın cenevizlilere verdiği kapitülasyonlar ile başlamıştır. lozan barış antlaşması ile kaldırılmıştır.
sonrasında verilmiş başka kapitülasyonlar da vardır. kapitülasyon olarak nitelenebilecek bu imtiyazları bilen varsa bu başlığa portakal atıp bizleri de bilgilendirebilir.

hakkında gerçekten kimsenin doğru tanımı yapamadığı, yazarken bile - i ve -ü şüphesine düşüren, diplomatik terim.

tarih çalışırken sınavla ile hayatımıza girmiş, bir daha da çıkmamış imtiyazlar bütünü...

ayrıcalık

osmanlı’da kanuni sultan süleyman döneminde 1535'de ilk kez padişah fermanıyla fransızlara tanınan hakların tümüdür. bir ülkenin yabancı başka bir ülke vatandaşlarına verdiği siyasi, ticari, iktisadi haklardır.

ingiliz şark halı kumpanyasının hikayesini yazayım.
sanayi devrimiyle beraber para aristokratlardan sanayicilere geçer ve onlar da aristokratlar gibi olmaya özenirler. ilk hedefleri aristokratların sahip olmakla övündükleri türklerin el dokuma halıları olur. çılgınlık kısa sürede bütün avrupayı sarar.
ingilizler güney ege merkezli olarak padişahtan izinleri alırlar (kapütülasyon) ve halka tezgah dağıtıp, halı ipi verip, halı dokutmaya başlarlar.

talep o kadar fazladır ki kadınlar ve çocuklar gece başlarına kandil takıp halı dokumaya başlarlar. halı dokurken tezgah başında uyuyan kadın ve çocuklar nedeniyle yangınlar çıkar, kadınlar ve çocuklar yanarak ölürler.
tüm bu halı dokuma işi için ödenen ücret ise komiktir.
piyasaya tamamen hakim olan ingilizler, sahaya girmek isteyen türk şirketleri olduğunda, halı fiyatlarını düşürüp türklerin sahaya girmesini engellerler.
bu da yetmez, halı ipi boyaması geleneksel yöntemlerle yapılmaktadır ama yün ipi boyama işi sınırlı olduğu, ingilizler halı iplerini bayerin kimyasal boyalarıyla boyamaya başlarlar ve dolayısıyla halk ingiliz tesislerini basar, yakar yıkar ama osmanlı ingilizin ynaında yer alır.
bu iş cumhuriyete kadar böyle gider.
mustafa kemal sümerbank'ı kurar, tezgah ve iplik tesisleri kurar, halı ipi için kaliteli koyun yünü üretimi çin merinos koyun ırkını ıslah eder ve halka dağıtır.

atatürk sümerbank aracılığıyla tezgahları halka dağıtır, halı ipliklerini de halka dağıtır. anadolunun en ücra köylerinde halk halı dokumaya başlar. sümerbank müfettişleri her ay halı tezgahı ve iplik dağıtılmış halkın evine gider, dokunmuş halının dm2'sine göre ücrerini öder.
hane halkının evine her ay para girer.
sümerbank ülke genelinde açtığı mağazalarla bu halıları halka satar ve ciddi miktarda ihracat yapar.
ingilizler mi? 1934 yılında kapütülasyonların kaldırılmasının ardından tüm tezgahları toplayarak selanik'e giderler.

sümerbank sayesinde dünya pazarlarına halı arzımız artar, anadolunun en ücra köşesinde türk halıları dokunur.

lakin, 1987 yılında sümerbank özelleştirilir ama turgut özal ilginç bir şekilde sümerhalı'nın özelleştirilmesine karşı çıkar ve sümerhalı 2009 yılına kadar devam eder. 2009 yılında sümerhalı akepe sayesinde kapatılır.

şu an mustafa kemal atatürk'ün kurduğu türkiye cumhuriyetinde tek bir halı dokunmamaktadır.
türk el dokuma halısı diye satılan halılar pakistan, hindistan, çin, afganistan ve nepalden gelmektedir.

sümerhalı halen faaliyette olsa en az 1 milyon kişi istihdam edilir, koyun üretimi artar, yün ithal eden bir ülke olmaz, yün ihraç ederdik. kendi halılarımızı da dokurduk ve minimum 1 milyar dolas gelir elde ederdik.

şu an el dokuma halı ve kilim ihracatımız 50 milyon dolar civarındadır ve bu halılar ülkemizde dokunmamaktadır.

ülkede sembolik dokunan halıların yünü bile avustralyadan gelmektedir.

şu meşhur lozan var ya hani gizli maddeleri olduğu iddia edilen ve tartışmaya açılan, emperyalistlere türkleri ezmek için hak verenlerin kovulduğu belgedir.

tarih derslerinde önce üzen sonra kaldırılmasıyla rahat bir nefes aldıran hak. hak ne zaman haksızlık haline gelirse o zaman müdahale edilmeli.

kapitülasyon kelimesinin, fransız dilindeki ilk anlamı ''teslim olmak, boyun eğmektir'' osmanlı devletinin fransa'ya verdiği bu ayrıcalık, daha sonra aleyhimize olmuştur.

taviz verilmemesi gerekendir.