1.
18. yüzyılda ingiliz donanmasına bağlı wager isimli sixth rate savaş gemisi* etrafında gelişen gerçek tarihi olayları olağanüstü bir titizlikle anlatan david grann kitabı. bunu yaparken inanılmaz detaylara değiniyor.
kitap ilk olarak amazon'da gezinirken heybetli kapak tasarımıyla gözüme çarptı, biraz inceleyince iyice merak ettim ve biraz da ingilizcemi geliştiririm düşüncesiyle ciltsiz versiyonunu satın aldım. serviste işe giderken bile okuyordum. çok beğendiğim için, henüz bitirmemişken kardeşime ve yakın bir arkadaşıma hediye etmek üzere iki tane daha sipariş etmiştim. olayı zaten didik didik ettiğim için hikayenin tamamını biliyordum.
kitap o kadar iyi yazılmış ki, okumaya başladığınızda siz de üç ana direği, devasa yelkenleri ve güvertesiyle insanlık tarihinde o zamana kadar üretilen en komplike araçların içinde okyanusu kat edip ispanyol donanmasıyla kovalamacaya başlamış oluyorsunuz. birkaç güvertesi, yetmiş altı topu, farklı sınıflarda görev alan yüzlerce denizcisiyle okyanuslara açılan man-o-war savaş gemilerinin alt güvertelerinde tayfalara ayrılan ufacık bölümlerde fareler, hamamböcekleri ve amiralliğin denizcilere ihtiyaç duyması nedeniyle sokakta yürürken kaçırılıp ailelerinden koparılan, zorla gemilere yerleştirilen diğer denizcilerle beraber yaşıyorsunuz. o korkunç karanlığın içinde ve bina yüksekliğindeki dalgaların arasında ortadan ikiye ayrılacakmış gibi görünen gemiyi nefes almanıza bile izin vermeyecek kadar şiddetli bir rüzgara rağmen tüm tayfalarla birlikte zaptedip horne burnu'nu geçmeye çalışırken tayfalarla beraber ıslandığınızı, tifüs ve iskorbütün dehşetini yaşadığınızı hissediyorsunuz.
tüm bu dehşeti ve atmosferi çok net veriyor yazar. o dönemi de çok iyi çalışmış gerçekten. kitap, zaten her yolculuktan sonra man-o-war'ların neredeyse yeniden inşa edilmek zorunda kalınması, ömürlerinin sadece 14 yıl olması, bir ingiliz amirallik rütbelisinin bu devasa savaş gemilerinin bir çoğunun daha denize indirildiği aşamada çoktan çürümüş olduğunu görmesi ve hayret etmesi gibi inanılmaz detaylarla dolu.
sokaktan insanları toplayıp zorla gemilerde çalıştıran çeteleri daha önce duymamıştım. bunlar genellikle suçlu unsurlar ve toplumun en aşağı tabakasındaki kişilermiş. hastanelerden sürüklenerek çıkarılan ve bazıları sedyeyle taşınan yaralı, sakat ve yaşlı insanların bu gemilerde çalışmak üzere zorla okyanuslara gönderildiğini okurken bu kadar da olmaz diyorsunuz.
üst sınıf çocuklarının sadece 14 yaşında, gelecek vadeden subaylar ve beyefendiler olma hayaliyle bu donanmalara katılabileceğini biliyordum. izlediğim filmlerden öğrenmiştim zaten bunu. kitaptaki john byron karakteri de buna bir örnek olarak gösteriliyor. bu çocukların, yani geleceğin deniz subaylarının klasiklere hakim olması, çizim, eskrim, dans, matematik, latince öğrenmesi bekleniyormuş, ve tüm bunları gemideki görevleri öğrenirken yapıyorlarmış. john byron'ın gerçekten de tarihte yaşamış bir insan olduğunu belirtmek lazım. başarılı bir denizcilik kariyeri varmış ama elbette kimse kendisini tanımıyor. kendisi şair lord byron’un büyükbabasıymış.
savaş gemilerinin düşman gemilerini gafil avlamak için kendilerine yaralı görüntüsü verdiklerini veya kendilerini ticaret gemisi gibi göstermeye çalıştıklarını biliyordum. ama ispanyol donanmasının, ingilizleri kandırmak için ingilizlerin gizli görevdeki gemilerine benzer ispanyol gemilerini okyanusa çıkarıp ingilizlere tuzak kurabileceği kimin aklına gelir? olağanüstü akıl oyunları. muhteşem.
kitap, yardımcı haritalarla ve iyi seçilmiş resimlerle süslenmiş. ana karakterlerin çoğunun hayatları boyunca yapılmış portrelerini (tabi kendi portrelerini yaptıracak kadar parası olanlar bunlar), wager'ın resimlerini, ıssız bir adada hayatta kalanların hayatını gösteren gravürleri, 1742'de geçen yerleri, adaların bugünkü fotoğraflarını, gemi doktorları tarafından bacak ve kolların nasıl kesileceğini gösteren resimleri içeriyor.
gerçekleşen olaylarla ilgili makro detaylar:
bir gemi filosu, wager da dahil olmak üzere, eylül 1740'ta ingiltere tarafından ispanya’ya karşı ingiliz hakimiyetini kurmak, deniz ve ticaret yollarını kontrol etmek amacıyla yola çıkarılıyor. gizli görev, ispanyol altını ve gümüşünü ele geçirmek. ama ispanyollar bunu öğreniyor. ingilizler de, ispanyolların bunu öğrendiğini karayiplerde ele geçirdikleri bir ispanyol gemisindeki dökümanlardan öğreniyorlar. yolculuğun başından itibaren gemilerdeki koşullar korkunç. skorbüt, tetanoz ve enfeksiyonlardan birçok ölüm meydana geliyor. yiyecek ve temiz su yetersiz. mürettebatın çok sayıda üyesi hasta olduğu için çalışamıyor, bir noktada gemiyi idare edecek kadar adam bile kalmıyor neredeyse. o yüzden gemi kazasından sonra hayatta kalma umutlarının karanlık olması şaşırtıcı değil. hayatta kalanlar vahşete, ihanet, hırsızlık, anarşi, isyan, cinayet ve hatta yamyamlığa sürükleniyor.
wager'ın patagonya açıklarında şiddetli bir fırtınada battığı ve tüm mürettebatın denizde kaybolduğuna inanılmasından 283 gün sonra, küçük, kazazedelerce yapılmış bir tekne 3.000 mil yol kat edip brezilya'ya ulaşıyor. içinde artık sadece iskelet gibi görünen 30 adam var.
altı ay sonra, daha küçük bir tekne şili'de sadece üç adamla karaya vuruyor; bu adamlar da zayıf, böceklerle kaplı, delirmiş ve ölümün eşiğindeler.
hem brezilya'ya hem de şili'ye ulaşan bu iki farklı gruptan gelen mürettebat, ingiltere'ye dönmekten korkuyor, çünkü amirallik mahkemesi tarafından asılarak idam edilecek suçlamalarla karşı karşıya kalabileceklerini düşünüyorlar.
sonradan şili'ye gelen 3 kişi, brezilya'da karaya çıkan 30 kişilik ilk grubu isyan etmekle ve kıyıda kalan mürettebat üyelerini susuzluktan, soğuk havadan ve açlıktan ölmeye terk etmekle suçluyor. karşılıklı cinayet ve ihanet suçlamaları var. yazar, davayı anlatıyor ve okuyucunun kendi sonuçlarını çıkarmasına izin veriyor.
kitap ilk olarak amazon'da gezinirken heybetli kapak tasarımıyla gözüme çarptı, biraz inceleyince iyice merak ettim ve biraz da ingilizcemi geliştiririm düşüncesiyle ciltsiz versiyonunu satın aldım. serviste işe giderken bile okuyordum. çok beğendiğim için, henüz bitirmemişken kardeşime ve yakın bir arkadaşıma hediye etmek üzere iki tane daha sipariş etmiştim. olayı zaten didik didik ettiğim için hikayenin tamamını biliyordum.
kitap o kadar iyi yazılmış ki, okumaya başladığınızda siz de üç ana direği, devasa yelkenleri ve güvertesiyle insanlık tarihinde o zamana kadar üretilen en komplike araçların içinde okyanusu kat edip ispanyol donanmasıyla kovalamacaya başlamış oluyorsunuz. birkaç güvertesi, yetmiş altı topu, farklı sınıflarda görev alan yüzlerce denizcisiyle okyanuslara açılan man-o-war savaş gemilerinin alt güvertelerinde tayfalara ayrılan ufacık bölümlerde fareler, hamamböcekleri ve amiralliğin denizcilere ihtiyaç duyması nedeniyle sokakta yürürken kaçırılıp ailelerinden koparılan, zorla gemilere yerleştirilen diğer denizcilerle beraber yaşıyorsunuz. o korkunç karanlığın içinde ve bina yüksekliğindeki dalgaların arasında ortadan ikiye ayrılacakmış gibi görünen gemiyi nefes almanıza bile izin vermeyecek kadar şiddetli bir rüzgara rağmen tüm tayfalarla birlikte zaptedip horne burnu'nu geçmeye çalışırken tayfalarla beraber ıslandığınızı, tifüs ve iskorbütün dehşetini yaşadığınızı hissediyorsunuz.
tüm bu dehşeti ve atmosferi çok net veriyor yazar. o dönemi de çok iyi çalışmış gerçekten. kitap, zaten her yolculuktan sonra man-o-war'ların neredeyse yeniden inşa edilmek zorunda kalınması, ömürlerinin sadece 14 yıl olması, bir ingiliz amirallik rütbelisinin bu devasa savaş gemilerinin bir çoğunun daha denize indirildiği aşamada çoktan çürümüş olduğunu görmesi ve hayret etmesi gibi inanılmaz detaylarla dolu.
sokaktan insanları toplayıp zorla gemilerde çalıştıran çeteleri daha önce duymamıştım. bunlar genellikle suçlu unsurlar ve toplumun en aşağı tabakasındaki kişilermiş. hastanelerden sürüklenerek çıkarılan ve bazıları sedyeyle taşınan yaralı, sakat ve yaşlı insanların bu gemilerde çalışmak üzere zorla okyanuslara gönderildiğini okurken bu kadar da olmaz diyorsunuz.
üst sınıf çocuklarının sadece 14 yaşında, gelecek vadeden subaylar ve beyefendiler olma hayaliyle bu donanmalara katılabileceğini biliyordum. izlediğim filmlerden öğrenmiştim zaten bunu. kitaptaki john byron karakteri de buna bir örnek olarak gösteriliyor. bu çocukların, yani geleceğin deniz subaylarının klasiklere hakim olması, çizim, eskrim, dans, matematik, latince öğrenmesi bekleniyormuş, ve tüm bunları gemideki görevleri öğrenirken yapıyorlarmış. john byron'ın gerçekten de tarihte yaşamış bir insan olduğunu belirtmek lazım. başarılı bir denizcilik kariyeri varmış ama elbette kimse kendisini tanımıyor. kendisi şair lord byron’un büyükbabasıymış.
savaş gemilerinin düşman gemilerini gafil avlamak için kendilerine yaralı görüntüsü verdiklerini veya kendilerini ticaret gemisi gibi göstermeye çalıştıklarını biliyordum. ama ispanyol donanmasının, ingilizleri kandırmak için ingilizlerin gizli görevdeki gemilerine benzer ispanyol gemilerini okyanusa çıkarıp ingilizlere tuzak kurabileceği kimin aklına gelir? olağanüstü akıl oyunları. muhteşem.
kitap, yardımcı haritalarla ve iyi seçilmiş resimlerle süslenmiş. ana karakterlerin çoğunun hayatları boyunca yapılmış portrelerini (tabi kendi portrelerini yaptıracak kadar parası olanlar bunlar), wager'ın resimlerini, ıssız bir adada hayatta kalanların hayatını gösteren gravürleri, 1742'de geçen yerleri, adaların bugünkü fotoğraflarını, gemi doktorları tarafından bacak ve kolların nasıl kesileceğini gösteren resimleri içeriyor.
gerçekleşen olaylarla ilgili makro detaylar:
bir gemi filosu, wager da dahil olmak üzere, eylül 1740'ta ingiltere tarafından ispanya’ya karşı ingiliz hakimiyetini kurmak, deniz ve ticaret yollarını kontrol etmek amacıyla yola çıkarılıyor. gizli görev, ispanyol altını ve gümüşünü ele geçirmek. ama ispanyollar bunu öğreniyor. ingilizler de, ispanyolların bunu öğrendiğini karayiplerde ele geçirdikleri bir ispanyol gemisindeki dökümanlardan öğreniyorlar. yolculuğun başından itibaren gemilerdeki koşullar korkunç. skorbüt, tetanoz ve enfeksiyonlardan birçok ölüm meydana geliyor. yiyecek ve temiz su yetersiz. mürettebatın çok sayıda üyesi hasta olduğu için çalışamıyor, bir noktada gemiyi idare edecek kadar adam bile kalmıyor neredeyse. o yüzden gemi kazasından sonra hayatta kalma umutlarının karanlık olması şaşırtıcı değil. hayatta kalanlar vahşete, ihanet, hırsızlık, anarşi, isyan, cinayet ve hatta yamyamlığa sürükleniyor.
wager'ın patagonya açıklarında şiddetli bir fırtınada battığı ve tüm mürettebatın denizde kaybolduğuna inanılmasından 283 gün sonra, küçük, kazazedelerce yapılmış bir tekne 3.000 mil yol kat edip brezilya'ya ulaşıyor. içinde artık sadece iskelet gibi görünen 30 adam var.
altı ay sonra, daha küçük bir tekne şili'de sadece üç adamla karaya vuruyor; bu adamlar da zayıf, böceklerle kaplı, delirmiş ve ölümün eşiğindeler.
hem brezilya'ya hem de şili'ye ulaşan bu iki farklı gruptan gelen mürettebat, ingiltere'ye dönmekten korkuyor, çünkü amirallik mahkemesi tarafından asılarak idam edilecek suçlamalarla karşı karşıya kalabileceklerini düşünüyorlar.
sonradan şili'ye gelen 3 kişi, brezilya'da karaya çıkan 30 kişilik ilk grubu isyan etmekle ve kıyıda kalan mürettebat üyelerini susuzluktan, soğuk havadan ve açlıktan ölmeye terk etmekle suçluyor. karşılıklı cinayet ve ihanet suçlamaları var. yazar, davayı anlatıyor ve okuyucunun kendi sonuçlarını çıkarmasına izin veriyor.
devamını gör...