15-16 haziran olayları
başlık "sonkullanmatarihçisi" tarafından 26.08.2025 15:54 tarihinde açılmıştır.
1.
15-16 haziran 1970 olayları, türkiye işçi sınıfı tarihinde ücret dışı sendikal haklar için kitlesel anlamda gerçekleşmiş ilk büyük işçi direnişidir.
15-16 haziran olaylarına yol açan faktörleri, dönemin ekonomik ve sosyal olgularını ifade etmeye çalışalım. sermaye sınıfı, 1960’lardan itibaren uygulanan ithal ikamesi modeli sayesinde montaj sanayinde önemli bir gelişme kaydetti. otomobil, buzdolabı, çamaşır makinesi gibi dayanıklı tüketim malları iç pazarda önemli bir yer tutmaya başladı.
ancak 1970’lere doğru stokların artmasıyla birlikte ihracat olanaklarının da sınırlı olması nedeniyle maliyetler yükseldi, işverenler de yüksek maliyeti gerekçe göstererek düşük ücret önerdiler. düşük ücret politikası da, grevlerin başlamasına neden oldu.
görevde bir subayın anılarından:'' kartal’da bulunan haymak demir döküm fabrikası’nı işçilerin işgal ettiği ve makinelere zarar verdikleri haberi geldi. haymak fabrikası zamanın başbakanı süleyman demirel’in kardeşi şevket demirel’in ortağı olduğu bir fabrikaydı.
14 zırhlı personel taşıyıcısı (kariyer) ile fabrikaya doğru giderken işçiler bizi alkışlayıp “ordu millet el ele” slogan atıyorlardı. 27 mayıs 1960 askeri müdahalesinden sonra orduya karşı bir sempati söz konusuydu. sosyal haklar tanıyan yeni bir anayasa yapılmıştı. ancak bizim birlik fabrikaya gelince, etrafı çevirdik, güvenlik tertibatı aldık, işin rengi değişti. bu işgal ve kalkışma idi.''
15-16 haziran olaylarına yol açan faktörleri, dönemin ekonomik ve sosyal olgularını ifade etmeye çalışalım. sermaye sınıfı, 1960’lardan itibaren uygulanan ithal ikamesi modeli sayesinde montaj sanayinde önemli bir gelişme kaydetti. otomobil, buzdolabı, çamaşır makinesi gibi dayanıklı tüketim malları iç pazarda önemli bir yer tutmaya başladı.
ancak 1970’lere doğru stokların artmasıyla birlikte ihracat olanaklarının da sınırlı olması nedeniyle maliyetler yükseldi, işverenler de yüksek maliyeti gerekçe göstererek düşük ücret önerdiler. düşük ücret politikası da, grevlerin başlamasına neden oldu.
görevde bir subayın anılarından:'' kartal’da bulunan haymak demir döküm fabrikası’nı işçilerin işgal ettiği ve makinelere zarar verdikleri haberi geldi. haymak fabrikası zamanın başbakanı süleyman demirel’in kardeşi şevket demirel’in ortağı olduğu bir fabrikaydı.
14 zırhlı personel taşıyıcısı (kariyer) ile fabrikaya doğru giderken işçiler bizi alkışlayıp “ordu millet el ele” slogan atıyorlardı. 27 mayıs 1960 askeri müdahalesinden sonra orduya karşı bir sempati söz konusuydu. sosyal haklar tanıyan yeni bir anayasa yapılmıştı. ancak bizim birlik fabrikaya gelince, etrafı çevirdik, güvenlik tertibatı aldık, işin rengi değişti. bu işgal ve kalkışma idi.''
devamını gör...
2.
bugüne kadar 15-16 haziran direnişi'nin üstüne çıkmış örgütlü bir işçi hareketi olmamıştır. örgütlü işçi dinamiğinin, gücünün kavranması bakımından oldukça önemli bir direnişti, en büyük ve en etkili eylemdi.
disk'in fiilen kapattırılmasına yönelik düzenleme disk genel başkanı kemal türkler'in de çabalarıyla 1980 darbesi'ne kadar rafa kalkmıştı.
hükümet sıkıyönetim ilan etmiş, iki gün boyunca hayat felce uğramış, 500'e yakın işçi işten çıkartılmış, disk genel başkanı kemal türkler, genel sekreter kemal sülker ve 23 işçi gözaltına alınmıştı.
disk'in fiilen kapattırılmasına yönelik düzenleme disk genel başkanı kemal türkler'in de çabalarıyla 1980 darbesi'ne kadar rafa kalkmıştı.
hükümet sıkıyönetim ilan etmiş, iki gün boyunca hayat felce uğramış, 500'e yakın işçi işten çıkartılmış, disk genel başkanı kemal türkler, genel sekreter kemal sülker ve 23 işçi gözaltına alınmıştı.
devamını gör...