dini istismar ettiği/edeceği kaygılarıyla yedi aylık varlığı yargı yoluyla sonlandırılan "padişahımız efendimiz" demeyi marifet sayan "ittehat ve terakki artığı tayfanın" kendine siyasi ikbal aradığı ilk muhalif partidir. "sarı paşa" diye kodladıkları atatürk'ü suikast yoluyla ortadan kaldırmayı zaruri gördükleri doğrudur
*.(bkz:
kurt kanunu)
924'te kurulur, 925'te kapatılır. parti ileri gelenlerini kısaca "dindar liberaller" diye nitelesem sanırım 'cuk' oturur.
ismet paşa başvekil olarak bu partiyi kapatma ve eş zamanlı kürt ayaklanmasını bastırma amaçlı "takrir-i sükun" yasasının çıkmasını ve uygulanmasını sağlayarak cumhurbaşkanı atatürk'ün takdirini kazanır.
atatürk parti ileri gelenlerini nutuk'ta şöyle eleştirir:
"...'parti, dinî düşünce ve inançlara saygılıdır' ilkesini bayrak olarak eline alan kimselerden iyi niyet beklenebilir miydi? bu bayrak, yüzyıllardan beri cahilleri, bağnazları ve hurafelere inananları kandırarak özel çıkarlar sağlamaya kalkmış olanların taşıdıkları bayrak değil miydi? türk milleti, yüzyıllardan beri, sonu gelmeyen felâketlere, içinden çıkabilmek için büyük fedakârlıkların gerekli olduğu pis bataklıklara, hep bu bayrak gösterilerek sürüklenmemiş miydi:..."
kaynak:vikipedi
devamını gör...