1.
amigdala gaspı öfkenin düşünceleri ele geçirip, mantık dışı davranış mekanizmasının bedeni ele geçirmesi olarak tanımlanabilir. adrenalin ve noradrenalin salgılanır, kan basıncını artırır, nabzı yükseltir, ve soluk alış verişini hızlandırır, kalp kasları kasılır ve damarlar daralır.
devamını gör...
2.
amigdala, beyindeki limbik sistem içerisinde yer alan nohut tanesi büyüklüğünde bir yapı. bu yapı, korkunun da oluşmasını sağlayan bir dizi duyguları harekete geçirir. hatta koku, anı ve duyguların arasındaki bağı da sağlamak gibi bir işlevi söz konusudur.
tehlike durumunda amigdala harekete geçer. bu noktada sempatik sinir sistemi devreye girer ve bir dizi tepkiler ortaya çıkar. kalp hızlanır, kan akışı yüzeysel bölgeden çekilerek ayaklara ve hayati bölgelere doğru akar. bazı durumlarda tehlike anı, bizi ketler. tam tersi durumda ise öfkeye yenik düşerek bilişsel faaliyetlerden arınmış davranışlara yol açar. işte amigdalanın tüm zihni ketlediği ya da muhakeme becerilerinden yoksun kıldığı bu duruma amigdala gaspı denir.
amigdala öyle aktif olur ki, kişi bilinçsizce davranmaya başlar. genel olarak travma yaratabilecek durumlarda amigdala gaspı meydana gelir. trafik kazası, deprem gibi doğal afetler, hayvan veya insan saldırısı gibi durumlar, amigdala gaspına neden olabilir. ya ketlenir kalırız ya da farkında olmadan harekete geçeriz. ancak -her ne kadar ilkel bir yapı da olsa- amigdalayı kontrol etmek ve ne zaman çalışabileceğini ve ne düzeyde harekete geçirilebileceğini öğretmek mümkündür. bunun için afet eğitimi, stresle başa çıkma yolları gibi eğitimler alarak amigdalanın faaliyetlerine karşı tolerans geliştirilebilir. örneğin tehlikeli mesleklerde çalışan kişilerde (itfaiye, asker, polis, doktor vs) bunu görebiliriz.
tehlike durumunda amigdala harekete geçer. bu noktada sempatik sinir sistemi devreye girer ve bir dizi tepkiler ortaya çıkar. kalp hızlanır, kan akışı yüzeysel bölgeden çekilerek ayaklara ve hayati bölgelere doğru akar. bazı durumlarda tehlike anı, bizi ketler. tam tersi durumda ise öfkeye yenik düşerek bilişsel faaliyetlerden arınmış davranışlara yol açar. işte amigdalanın tüm zihni ketlediği ya da muhakeme becerilerinden yoksun kıldığı bu duruma amigdala gaspı denir.
amigdala öyle aktif olur ki, kişi bilinçsizce davranmaya başlar. genel olarak travma yaratabilecek durumlarda amigdala gaspı meydana gelir. trafik kazası, deprem gibi doğal afetler, hayvan veya insan saldırısı gibi durumlar, amigdala gaspına neden olabilir. ya ketlenir kalırız ya da farkında olmadan harekete geçeriz. ancak -her ne kadar ilkel bir yapı da olsa- amigdalayı kontrol etmek ve ne zaman çalışabileceğini ve ne düzeyde harekete geçirilebileceğini öğretmek mümkündür. bunun için afet eğitimi, stresle başa çıkma yolları gibi eğitimler alarak amigdalanın faaliyetlerine karşı tolerans geliştirilebilir. örneğin tehlikeli mesleklerde çalışan kişilerde (itfaiye, asker, polis, doktor vs) bunu görebiliriz.
devamını gör...
3.
(bkz: duygusal zekâ neden ıq'dan daha önemlidir?) kitabında "duygusal korsanlık" olarak geçen durum.
kişinin mantığı düzgün çalışamaz, çoğu zaman çalışmaya vakti bile olmaz. nerden geldiği belli olmayan(bkz: amigdala) bir güdüyle hareket etmeye başlar. mesela çocukken gece mutfağa su içmeye gidişimizin dönüşünde sebepsiz şekilde deliler gibi koşmamız bu durumla açıklanabilir.
kitabı okurken aldığım bazı notları aşağıya bırakıyorum;
bazı durumlar senin geçmişte yaşadığın bir anıyı tetikleyebilir ve bu da amigdalayı çıldırtabilir. yani daha neokortex ne olduğunu algılayamadan kontrol dışı şekilde harekete geçersin. bunun sebebi amigdalanın daha önceki tecrübeyi hatırlaması ve hayatta kalma iç güdüsünü tetiklemesidir. bu, göz ve neokortex arasında ekstra acil durumlar için bulunan amigdala çıkışı sayesinde olur. normalde gözden neokortexe oradana amigdalaya gidecekken hayati olaylarda neokortexe gitmeden önce amigdalaya gider. “bir şeyin tehlikeli olduğunu anlamamız için onu algılamamız gerekmez”
bazen amigdala tehlikeye işaret olabilecek ufacık bile sinyal alırsa çoğu zaman onu destekleyen diğer bulgulara bakmaksızın veya başka bir teyit olmaksızın vücudu harekete geçirecek sinyalleri yollar. buna “biliş öncesi duygu” denir.
kişinin mantığı düzgün çalışamaz, çoğu zaman çalışmaya vakti bile olmaz. nerden geldiği belli olmayan(bkz: amigdala) bir güdüyle hareket etmeye başlar. mesela çocukken gece mutfağa su içmeye gidişimizin dönüşünde sebepsiz şekilde deliler gibi koşmamız bu durumla açıklanabilir.
kitabı okurken aldığım bazı notları aşağıya bırakıyorum;
bazı durumlar senin geçmişte yaşadığın bir anıyı tetikleyebilir ve bu da amigdalayı çıldırtabilir. yani daha neokortex ne olduğunu algılayamadan kontrol dışı şekilde harekete geçersin. bunun sebebi amigdalanın daha önceki tecrübeyi hatırlaması ve hayatta kalma iç güdüsünü tetiklemesidir. bu, göz ve neokortex arasında ekstra acil durumlar için bulunan amigdala çıkışı sayesinde olur. normalde gözden neokortexe oradana amigdalaya gidecekken hayati olaylarda neokortexe gitmeden önce amigdalaya gider. “bir şeyin tehlikeli olduğunu anlamamız için onu algılamamız gerekmez”
bazen amigdala tehlikeye işaret olabilecek ufacık bile sinyal alırsa çoğu zaman onu destekleyen diğer bulgulara bakmaksızın veya başka bir teyit olmaksızın vücudu harekete geçirecek sinyalleri yollar. buna “biliş öncesi duygu” denir.
devamını gör...