değerlerin ters yüz edildiği çağda bir hatırlatma

bugün bir konu üzerine araştırma yaparken rutkay aziz’in şu sözlerine denk geldim ve bir süre ekrana bakakaldım:
“küfür etmeyi samimiyet, nezaketi zayıflik, mütevazılığı aptallık, iyi niyeti enayilik, yüzsüzlüğü özgüven, kazık atmayı kurnazlık ve insanların hayatına karışmayı özgürlük sanmadığımız gün kazanacağız.”
insan bazen düşünüyor. gerçekten ne zaman bu kadar karıştırdık kavramları? iyi olanın saf, düzgün olanın ezik, saygılı olanın güçsüz sayıldığı bir yerde kazanan kim oluyor? gürültü mü, yoksa gerçekten karakter sahibi olan mı?
belki de mesele çok basit: herkesin bağirdığı yerde sesini yükseltmek değil, doğru kalabilmek. çünkü bazı şeyler moda degil, mesele.
ve galiba en zor olan da şu: yanlışın normalleştiği yerde doğru kalabilmek.

tanrı günahı yaratmadı ama adem'in günah işleyebileceği bir dünya yarattı.
çağlar değişir, günler gelir ve geçer, sistemler yıkılır, krallar tahttan iner geriye tek bir şey kalır. içimizde hiç bitmeyecek olan öfke oysa öfkelenmemek gerekir sürüye katılıp yol almadan, yanlışı tartarak doğruyu anlayarak ilerlemek belki de zihnin duvarlarında balyoz darbeleri indirmek, belki ruhun sızısını dindirecek bir çift gözü izlemek.

sistemler ilizyon, doğrular kara, toplumlar çürük ve insanlar kukla idi oysa bir elmas çamurun içinde bile elmas değil miydi?

size, şu kafayı toplayabilirsem din yazacağım birgün, ya biliyorsunuz ya da komple kafa buluyorsunzuz benimle. arkadaşlar bütün yollar tanrıya gider, nihayeti ben bilmiyorum ki epey de mistik şey bilirim ama ben ne yorabilirim demeden olmaz. ben kuvanın ateşini yaktım siz de uyanırsanız bir gün anlarsınız.

bu bildiğin sistematik bir eğip bükme durumu... emeğin değersizleştirildiği, gösterişin yüceltildiği, içi boş olanın parlatılıp dolu olanın görünmez kılındığı bir düzen bu.
insanlar artık ne ürettikleriyle değil, nasıl göründükleriyle ölçülüyor malesef. alın teri değil algoritma konuşuyor. sonra da çıkıp değerlerimiz kayboldu diye ağıt yakıyoruz.. yok kardeşim, kaybolmadı, gayet bilinçli bir şekilde tersine çevrildi bence.

değerler zamana, mekana ve hatta kişiye göre değişiklik gösterir. sosyalist görüşlü bir adamın değerleriyle kapitalist veya dindar bir adamın değerlerinin aynı olmaması birinin değerlerini diğerinden üstün yapmaz.
uç bir örnek olacak; afganistan'da zina nedeniyle bir kadını taşlayarak öldürmek veya afrika'da kadınları sünnet etmek "değerleri korumak" amacıyla gerçekleştirilirken, türkiye'de birçok insan için "çocuk yaramazlığın tadını kaçırırsa, fiziki olarak cezalandırılabilir" görüşü batı avrupa'da hem toplum tarafından tepkiyle karşılanır hem de cezai yaptırımı vardır.
benim için temel değerler; sağlıklı yaşama hakkı, eğitim hakkı, barınma hakkı, kanunlar karşısında eşitlik hakkı ile başlar ve sonrasında bin tane daha sayılır. bu haklar aynı zamanda değerlerdir. tevazu, teşekkür etmek, özür dilemek, yardım etmek gibi değerlerin toplumda karşılığının olabilmesi için öncelikle diğer hakların (sağlıklı yaşama, barınma ve eğitim gibi) herkese eşit olarak sağlanmış, insanların büyük dertlerinin ortadan kalkmış olması gerekir. aksi halde bence ikincil olan değerler birçok insanın aklına bile gelmeyecektir ki zaten bunu da yaşayıp görüyorsunuz.

değerlerin bulanıklaştığı bir zamanda, insanın kendisine tutunduğu şeyler daha kıymetli bence. şahsen bu çağda ve her zaman nezakete, saygıya, erdemli olmaya inanıyorum. kalbindekilerden vazgeçmemek bir nevi; insanı güçlü kılıyor.

değerler ters yüz edilmiş değil, orada duruyorlar. dış gösterilenler üzerinden öyle olduğunu düşünmek saçma, insanın o değer karşısındaki yeri önemli.

eski çağlarda da insanlar kötü niyetlilerdi, öyle güzel değerlerin, iyiliğin hüküm sürdüğü bir dönem olmadı muhtemelen. bunun sağlamasını yapabilecek bilgi ulaşılabilir değil. belki de insanların bu açıdan en iyi oldukları bir çağdayızdır. ınsanlar durduk yere iyi olmazlar, buna zorlanmaları gerek. ıyi bir hukuk sistemi gerek. psikopatlarin, sosyopatlarin bir aşamadan sonra öldürülmesi gerek belki.