geçmiş yabancı bir ülkedir

bir l.p. hartley sözüdür.

ne zaman geçmişi ansam hep ışıltılı bir kamera oyunu ile çekilmiş, auter bir yönetmenin hezeyanları ile yoğrulmuş, renkleri içinde yaşadığım andan daha parlak, daha göz alıcı olan ve bugüne hiç benzemeyen bir zamanı anlatan bir film izler gibi olurum.

çünkü geçmiş gerçekten yabancı bir ülkeden başka bir şey değildir. şimdi yaşadıklarımın kendileri geçmiş olana kadar geçmişte yaptıklarımla hiçbir bağlantısı, hiçbir benzerliği, hiçbir yakınlığı yoktur.

tıpkı eskiden istiklal caddesine giyinip kuşanmadan çıkılmaması gibi, tıpkı eski bayramların daha eğlenceli olması gibi, tıpkı eski zamanlarda oynanan derbilerde yarı yarıya paylaşılan tribünler gibi. geçmiş bambaşka bir ülkedir. yer yer ve zaman zaman şimdiyi andırsa da aslında orayı izleyen insan sudan çıkmış balık gibi olur.

geçmiş bizim için güzel de olsa, berbat da olsa; onu anmadan edemesek de, hatırlamaktan korksak da bize yabancıdır, uzaktır, flu bir düş gibidir. o zaman cümlenin devamını da yazayım da tanım tamamlanmış olsun:

geçmiş yabancı bir ülkedir. orada her şey farklı yapılır.

“orada her şey farklı yapılır” diye devam eden söz.

aynı zamanda tarih tv'de emre ayvaz'ın sunduğu edebiyat programının ismidir.
(bkz: beşir ayvaz)