1.
canlıların avlarını ve çiftleşme zamanlarında eşlerini bulmaları her tür için farklı yollarla olsa da birtakım ortak duyu sistemleri olduğu bilinmektedir. uzun evrim sürecinde bazı canlılar avlarını ya da eşlerini bulmak , avcılardan kurtulmak için sahip oldukları uyarı ve tespit sistemlerini korumuş bazıları ise bunların birçoğunu çeşitli nedenlerle kaybetmiştir. jacobson organı, cinsel birleşme için içgüdülerin tetiklendiği zamanlarda modern bir navigasyon sisteminin yerini alır. memelilerde burnun hemen altında yer alan ve vomeronsal sinirler olarak ifade edilen doku olan bu organ bir radar anteni gibi çalışır. feramon ismi verilen koku molekülleri canlılar için adeta anlık bilgi profili taşıyan araç plakası gibidirler. her canlı sık sık etrafına feramonlar yaymak suretiyle o an bulunduğu duruma ve konuma dair bilgi taşır. insanlarda büyük oranda zayıflamış olmakla birlikte koku duyusu hala en kuvvetli bilgi kaynaklarımızdandır. işte jacobson organı koku ve sıcakkanlı canlıların yaydıkları ısı verilerini birleştirerek ortaya fevkalade kuvvetli bilgi kartı çıkaran gelişmiş bir duyu sistemidir. memeli hayvanların çoğunda bulunan bu organ günümüzde aktif ve fonksiyonel olarak özellikle yılanlarda bulunmaktadır. yılanlar çatallı dillerini sık sık dışarı çıkarıp sallayarak havada bulunan koku moleküllerini toplar. topladıkları bu verileri damaklarında bulunan jacobson organına temas ettirerek/sürterek koku moleküllerinden konum ve ısı bilgisini tespit ederler. jacobson organı aldığı koku feramonlarını hızlıca beyindeki analiz ederek av veya eşlerinin lokasyon ve ısı bilgilerini elde ederler. yılanların sık sık dillerini dışarı çıkararak sallamaları anlık olarak tarama yaparak uyarı veren radar kontrolü gibidir. yılanlardaki bu jacobson organı, yılanın başının her iki yanında bulunan mercimek büyüklüğündeki odacıklar vasıtasıyla beyne veri gönderir. jacobson organı aktif olarak yılanlarda bulunmakla birlikte fil, fare, kertenkele, keçi, domuz, köpek gibi hayvanlarda da değişen oranlarda aktiflik gösterir. nitekim bu hayvanların sık sık dillerini dışarı çıkarmaları bu organın kullanım sıklığını gösterir.
devamını gör...
2.
köpeklerin burnu çok hassas. ortalama olarak bizim burnumuzdan 10.000-100.000 kat daha hassas hem de. bunun müsebbibi jacobson organı ya da vomeronazal organ denilen yapı.
kediler, köpekler, sığırlar, domuzlar ve bazı primatlarda ve sürüngenlerin hepsinde burun boşluklarının içinde, damağın hemen üzerinde, yumuşak ve ikincil bir koku alma dokusu olan jacobson organı insanlarda yok, olsa bile işlevsiz.
vomeronazal organda bulunan nöronlar feromon denilen kimyasal iletişim sinyallerini tespit etmek için kullanılır. feromon, aynı türün diğer bireylerinin vücutlarından salgıladığı kimyasal habercilerdir. böylelikle jacobson organı olan hayvanlar birbirlerini tanıyabilir ve hatta uygun bir eş olup olmadığını anlayabilirler.
jacobson organı, köpeklerin birbirlerinin kıçını koklama nedenlerini tek başına açıklayamaz. her ne kadar bunun katkısı varsa da esas neden anal kese veya anal bez adı verilen salgı organlarının bulunmasıdır. anal kese sadece köpeklerde değil aynı zamanda birçok memeli hayvanda, özellikle de etçil hayvanlarda, kurtlarda, ayılarda ve su samurlarındave hatta hayvanlar kadar işlevsel olmasa da insanlarda da bulunur.
köpek ve kediler keskin bir koku yayan anal bez salgılarını alan belirlemek için, birbirlerini tanımak için ve hatta cinsiyetlerini ve duygusal hallerini anlamak için kullanırlar.
kediler, köpekler, sığırlar, domuzlar ve bazı primatlarda ve sürüngenlerin hepsinde burun boşluklarının içinde, damağın hemen üzerinde, yumuşak ve ikincil bir koku alma dokusu olan jacobson organı insanlarda yok, olsa bile işlevsiz.
vomeronazal organda bulunan nöronlar feromon denilen kimyasal iletişim sinyallerini tespit etmek için kullanılır. feromon, aynı türün diğer bireylerinin vücutlarından salgıladığı kimyasal habercilerdir. böylelikle jacobson organı olan hayvanlar birbirlerini tanıyabilir ve hatta uygun bir eş olup olmadığını anlayabilirler.
jacobson organı, köpeklerin birbirlerinin kıçını koklama nedenlerini tek başına açıklayamaz. her ne kadar bunun katkısı varsa da esas neden anal kese veya anal bez adı verilen salgı organlarının bulunmasıdır. anal kese sadece köpeklerde değil aynı zamanda birçok memeli hayvanda, özellikle de etçil hayvanlarda, kurtlarda, ayılarda ve su samurlarındave hatta hayvanlar kadar işlevsel olmasa da insanlarda da bulunur.
köpek ve kediler keskin bir koku yayan anal bez salgılarını alan belirlemek için, birbirlerini tanımak için ve hatta cinsiyetlerini ve duygusal hallerini anlamak için kullanırlar.
devamını gör...