1.
panteizm fikrinin öncüsü olarak kabul edilen, 17-18. yy.'larda yaşamış irlandalı düşünür.
bir katolik olarak dünya geldikten sonra 20'li yaşlarında anglikan mezhebini benimsemiştir. sonraki hayatında ise tabiri caizse "ruhban sınıfının dayatmalarından arındırılmış saf hristiyanlık" tarzı bir görüşünü savunmuştur. toland'a göre hristiyanlığın kutsal kitabı tüm kitleler tarafından kolayca anlaşabilen, ruhban sınıfının ona yüklediği suni gizemlerden ve onu karmaşıklaştırma çabalarından temizlenmiş bir kitap olmalıydı. bu konuyu etraflıca işlediği christianity not mysterious kendisinin en ünlü eseridir ve bu bakımdan hristiyanlık dininin modernizasyona dair yapılan erken tarihli çalışmalardan biri olarak kabul edilebilir.
ancak bu eserinin belli çevrelerde ses getirmesi kendisine fayda etmemiştir. irlanda parlamentosu eserin yazımdan sonra kendisi hakkında tutuklama kararı çıkarınca britanya'ya kaçmak durumunda kalmıştır ve bu onun ruhban sınıfı karşıtı tutumunu sadece daha da alevlendirmiştir. bu noktadan itibaren materyalist fikirleri eserlerinde işleyen toland, tanrının varlığını inkar etmemekle birlikte doğanın tanrının denetiminden uzak olduğu ve doğada bulunan her varlığın bir sistem oluşturmak suretiyle bir bütün halinde hareket ederek tanrının işini yerine götürdüğü görüşünü hepten benimsemeye başlamıştır.
bazıları toland'ın bu görüşlerinin deizm inancının erken bir formunu teşkil ettiğini savunsa da, bu husustaki genel kanı toland'ın dini görüşlerini spinoza öncesi bir panteizm temeline oturtmaktadır. fakat günümüzdeki modern görüşlerin haricinde, toland kendisini her zaman bir hristiyan olarak, ve doğru hristiyanlığın bir temcilcisi olarak görmüştür.
bir katolik olarak dünya geldikten sonra 20'li yaşlarında anglikan mezhebini benimsemiştir. sonraki hayatında ise tabiri caizse "ruhban sınıfının dayatmalarından arındırılmış saf hristiyanlık" tarzı bir görüşünü savunmuştur. toland'a göre hristiyanlığın kutsal kitabı tüm kitleler tarafından kolayca anlaşabilen, ruhban sınıfının ona yüklediği suni gizemlerden ve onu karmaşıklaştırma çabalarından temizlenmiş bir kitap olmalıydı. bu konuyu etraflıca işlediği christianity not mysterious kendisinin en ünlü eseridir ve bu bakımdan hristiyanlık dininin modernizasyona dair yapılan erken tarihli çalışmalardan biri olarak kabul edilebilir.
ancak bu eserinin belli çevrelerde ses getirmesi kendisine fayda etmemiştir. irlanda parlamentosu eserin yazımdan sonra kendisi hakkında tutuklama kararı çıkarınca britanya'ya kaçmak durumunda kalmıştır ve bu onun ruhban sınıfı karşıtı tutumunu sadece daha da alevlendirmiştir. bu noktadan itibaren materyalist fikirleri eserlerinde işleyen toland, tanrının varlığını inkar etmemekle birlikte doğanın tanrının denetiminden uzak olduğu ve doğada bulunan her varlığın bir sistem oluşturmak suretiyle bir bütün halinde hareket ederek tanrının işini yerine götürdüğü görüşünü hepten benimsemeye başlamıştır.
bazıları toland'ın bu görüşlerinin deizm inancının erken bir formunu teşkil ettiğini savunsa da, bu husustaki genel kanı toland'ın dini görüşlerini spinoza öncesi bir panteizm temeline oturtmaktadır. fakat günümüzdeki modern görüşlerin haricinde, toland kendisini her zaman bir hristiyan olarak, ve doğru hristiyanlığın bir temcilcisi olarak görmüştür.
devamını gör...