1.
afro-amerikan komünitesinin karpuza karşı neredeyse primitif bir tutkusu olduğu söylemi.
19. yüzyılda afro-amerikan topluluğunu aşağılamak için uydurulmuştur. aslında bunun yanına kızarmış tavuk klişesi de eklenebilir, ama onun hikayesi ayrı.
şöyle ırkçı karikatürler ile yaygınlaştırılmıştır.
peki nereden çıktı bu olay?
iç savaş öncesi dönemde kölelik hala devam ederken, bazı köleler efendileri ile, çalıştıkları plantasyonlara ait ufak tefek toprak parçalarında karpuz yetiştirip satma konusunda anlaşır. bunun sebebi hem karpuzun kolay yetiştirilmesi, hem ürüne talep olması, hem de beyaz çiftçiler pek karpuz yetiştirmedikleri için piyasada bir boşluk bulunması.
(karpuz tarımı için gereken iklimin olduğu güneyde genelde büyük oranda tütün-pamuk-şekerkamışı yetiştirilirdi.)
e iç savaş sonrası da köleler serbest bırakılınca, doğal olarak karpuz ve benzeri ürünlerin tarımı ile uğraşmaya devam ediyorlar ve karpuz, birleşik devletler'de, zenciler tarafından üretilen bir ürün olarak bilinmeye başlıyor.
bir de tabi aynı dönemde ve daha sonrasında yaygınlaşan (bkz: minstrel) algısı var. zencileri kalın kırmızı dudaklı ve karikatürize edilmiş halde gösteren çizimler ve komedi şovları vs... bunlarda afro-amerikan kimseler, tembel, aptal ve işe yaramaz olarak gösterilir. aslında bütün amaç da budur. onları primitif; insandan çok hayvan gibi göstermek, onların pis, medeniyetten uzak olduğunu vurgulamak.
ayrıca bazılarımızın the greatest showman, filmi ile tanıdığı, sirk sahibi p.t barnum'un da bu negatif görüşlerin yerleşmesinde payı vardır. zira kendisi satın aldığı afro-amerikanları, freak show stili gösterilerinde yaygın olarak kullanmış, ülkede bir sansasyon haline gelmiştir.
yeniden inşa dönemi boyunca güney eyaletleri kuzeyli orduların kontrolünde olduğundan, devlet eli ile yapılan ırkçılık zorla da olsa bastırılır ama bir süre sonra kuzey-güney arası eski düşmanlık yavaş yavaş unutulur ve kuzey eyaletleri kendi dertleri ile ilgilenmeye geri döner, ordular da çekilir. güney eyaletleri serbest kalınca, yerel halk eski adetlerine geri döner.
afro-amerikan toplumu bu noktaya kadar bir şekilde kendini az da olsa ülkenin kalanına kabul ettirmeye başlasa da, özellikle müzisyenler ve sanatçılar olarak, 1874-1975 arası çıkan ve yürürlükte kalan jim crow yasaları (aslında bunlar siyah-beyaz ayrımını ile ilgili bir düzenlemeler silsilesidir) ile tekrar kölelik dönemine itilmeye çalışırlar. segregasyon güneyden başlayarak iyice artar. mümkün olan her türlü kötü klişe, medyanın tüm gücü ile ülkeye pompalanır. beyazlar ile 'renklilerin' aynı arabaya binmemesi, aynı yerde okumaması, aynı tuvalete girmemesi ve aynı çeşmeden su içmemesi gibi kurallar konur.
güney halkı bu ayrıma özellikle destek olur, negatif stereotipleri güçlendirmek için ellerinden geleni yaparlar. mesela coon chicken inn isimli bir dükkan zinciri, 1920-1950 arası bahsettiğimiz grotesk minstrel karikatürlerinin kullanıldığı restoranlar açar.
dönem boyunca siyahi hakları giderek kısıtlanırken, onlar da hayatta kalabilmek için kendilerine tanınan kısıtlı özgürlük sahasını değerlendirmeye çalışır. bu sefer de 'kızarmış tavuk' klişesi ortaya çıkar. bunun sebebi de bellidir; kumpanya halinde gezen siyahi müzisyen toplulukları genellikle her gittikleri yerde kendilerine satış yapacak esnaf bulamadığından, kendi erzaklarını kendileri götürmek zorundadır. tavuk da ucuzdur ve besleyicidir, ayrıca güney mutfağında (özellikle körfez bölgesinde) büyük bir yeri de vardır. kırmızı et üretimi, hayvancılık sahibi beyazların kontrolündedir zaten (kovboylar). kızartılmış tavuk da normal haline göre daha iyi dayandığı için, kızarmış tavuklu sandviçler tercih edilir.
her ne kadar siyahi özgürlük hareketleri ile jim crow yasaları kaldırılmış olsa da, 100 senelik bir dönem boyunca ülkeye yayılan ve pop kültüre kadar yerleşen imgeler ortadan kalkmaz.
19. yüzyılda afro-amerikan topluluğunu aşağılamak için uydurulmuştur. aslında bunun yanına kızarmış tavuk klişesi de eklenebilir, ama onun hikayesi ayrı.
şöyle ırkçı karikatürler ile yaygınlaştırılmıştır.
peki nereden çıktı bu olay?
iç savaş öncesi dönemde kölelik hala devam ederken, bazı köleler efendileri ile, çalıştıkları plantasyonlara ait ufak tefek toprak parçalarında karpuz yetiştirip satma konusunda anlaşır. bunun sebebi hem karpuzun kolay yetiştirilmesi, hem ürüne talep olması, hem de beyaz çiftçiler pek karpuz yetiştirmedikleri için piyasada bir boşluk bulunması.
(karpuz tarımı için gereken iklimin olduğu güneyde genelde büyük oranda tütün-pamuk-şekerkamışı yetiştirilirdi.)
e iç savaş sonrası da köleler serbest bırakılınca, doğal olarak karpuz ve benzeri ürünlerin tarımı ile uğraşmaya devam ediyorlar ve karpuz, birleşik devletler'de, zenciler tarafından üretilen bir ürün olarak bilinmeye başlıyor.
bir de tabi aynı dönemde ve daha sonrasında yaygınlaşan (bkz: minstrel) algısı var. zencileri kalın kırmızı dudaklı ve karikatürize edilmiş halde gösteren çizimler ve komedi şovları vs... bunlarda afro-amerikan kimseler, tembel, aptal ve işe yaramaz olarak gösterilir. aslında bütün amaç da budur. onları primitif; insandan çok hayvan gibi göstermek, onların pis, medeniyetten uzak olduğunu vurgulamak.
ayrıca bazılarımızın the greatest showman, filmi ile tanıdığı, sirk sahibi p.t barnum'un da bu negatif görüşlerin yerleşmesinde payı vardır. zira kendisi satın aldığı afro-amerikanları, freak show stili gösterilerinde yaygın olarak kullanmış, ülkede bir sansasyon haline gelmiştir.
yeniden inşa dönemi boyunca güney eyaletleri kuzeyli orduların kontrolünde olduğundan, devlet eli ile yapılan ırkçılık zorla da olsa bastırılır ama bir süre sonra kuzey-güney arası eski düşmanlık yavaş yavaş unutulur ve kuzey eyaletleri kendi dertleri ile ilgilenmeye geri döner, ordular da çekilir. güney eyaletleri serbest kalınca, yerel halk eski adetlerine geri döner.
afro-amerikan toplumu bu noktaya kadar bir şekilde kendini az da olsa ülkenin kalanına kabul ettirmeye başlasa da, özellikle müzisyenler ve sanatçılar olarak, 1874-1975 arası çıkan ve yürürlükte kalan jim crow yasaları (aslında bunlar siyah-beyaz ayrımını ile ilgili bir düzenlemeler silsilesidir) ile tekrar kölelik dönemine itilmeye çalışırlar. segregasyon güneyden başlayarak iyice artar. mümkün olan her türlü kötü klişe, medyanın tüm gücü ile ülkeye pompalanır. beyazlar ile 'renklilerin' aynı arabaya binmemesi, aynı yerde okumaması, aynı tuvalete girmemesi ve aynı çeşmeden su içmemesi gibi kurallar konur.
güney halkı bu ayrıma özellikle destek olur, negatif stereotipleri güçlendirmek için ellerinden geleni yaparlar. mesela coon chicken inn isimli bir dükkan zinciri, 1920-1950 arası bahsettiğimiz grotesk minstrel karikatürlerinin kullanıldığı restoranlar açar.
dönem boyunca siyahi hakları giderek kısıtlanırken, onlar da hayatta kalabilmek için kendilerine tanınan kısıtlı özgürlük sahasını değerlendirmeye çalışır. bu sefer de 'kızarmış tavuk' klişesi ortaya çıkar. bunun sebebi de bellidir; kumpanya halinde gezen siyahi müzisyen toplulukları genellikle her gittikleri yerde kendilerine satış yapacak esnaf bulamadığından, kendi erzaklarını kendileri götürmek zorundadır. tavuk da ucuzdur ve besleyicidir, ayrıca güney mutfağında (özellikle körfez bölgesinde) büyük bir yeri de vardır. kırmızı et üretimi, hayvancılık sahibi beyazların kontrolündedir zaten (kovboylar). kızartılmış tavuk da normal haline göre daha iyi dayandığı için, kızarmış tavuklu sandviçler tercih edilir.
her ne kadar siyahi özgürlük hareketleri ile jim crow yasaları kaldırılmış olsa da, 100 senelik bir dönem boyunca ülkeye yayılan ve pop kültüre kadar yerleşen imgeler ortadan kalkmaz.
devamını gör...