1.
divan edebiyatında din ve devlet büyüklerini övmek için yazılan en az 31 en çok 99'luk ikiliklerden oluşan uzun bir şiirdir.
devamını gör...
2.
uyak şeması aa/ ba/ ca şeklindedir.
-kendi içinde bölümleri vardır-
nesib(giriş): bu bölümde genelde tasvirler yapılır
girizgah: asıl konuya geçiş bölümü
medhiye: şairin kasideyi sunduğu kişiyi övdüğü bölüm
fahriye: şairin kendisini övdüğü bölüm
tegazül: kaside’nin içindeki gazel bölümü
dua: iyi dilek kısmı
-kendi içinde bölümleri vardır-
nesib(giriş): bu bölümde genelde tasvirler yapılır
girizgah: asıl konuya geçiş bölümü
medhiye: şairin kasideyi sunduğu kişiyi övdüğü bölüm
fahriye: şairin kendisini övdüğü bölüm
tegazül: kaside’nin içindeki gazel bölümü
dua: iyi dilek kısmı
devamını gör...
3.
divan edebiyatı nazım şeklidir .nazım birimi beyittir. devlet buyuklerini övmek konusudur. 33-99 beyitten oluşur . ölçü olarak aruz ölçüsü kuullanılır.
devamını gör...
4.
(tematik)
''kastetmek, bir şeye yönelmek, doğru yolda olmak'' anlamlarına gelen sözcüktür.
devamını gör...
5.
arapça 'kasada' kökünden gelip, kelime anlamıyla 'kastetmek, yönelmek, niyet etmek' demektir. belirli bir maksada yönelik olarak yazılan anlamına da gelmektedir.
ilk beyti kafiyelidir. sonraki beyitlerin ilk mısraları serbest, ikinci mısraları ilk beyitle aynı kafiyede olan ve baştan sona aynı aruz kalıbıyla yazılan nazım şeklidir.
kasideler konularına göre altıya ayrılırlar;
tevhid : allah'ın birliğini anlatan kasidelerdir.
münacaat : allah'a yalvarmak, dua etmek amacıyla yazılan kasidelerdir.
naat : peygamberimizi övmek için yazılan kasidelerdir.
medhiye : devrin ileri gelenlerini övmek için yazılan kasidelerdir.
hicviye : devrin yöneticilerini eleştirmek için yazılan kasidelerdir.
kasideler altı bölümden oluşmaktadırlar.
nesib veya teşbib: başlangıç bölümü de sayılan bu kısımda, şair konuyla ilgisi bulunmayan tasviri yapar. genellikle 15-20 beyit arasında olur. şiir yönünün en ağır olduğu bölümdür. bu bölümde anlatılan konuya göre gruplara ayrılır. bahariyye*, ıydiye*, şıtaiyye*, ramazaniyye*, rahşiyye*, sayfiyye*.
girizgah: konuya giriş için bir veya birkaç beyitten oluşan geçiş bölümüdür. bu bölüm, nesib bölümü ile asıl bölüm olan medhiye bölümünü birleştirir.
medhiye: allah'ın, hz. muhammed'in, padişahın veya önde gelen kişilerin övüldüğü, yüceltildiği en uzun bölümdür.
tegazzül: kasidenin ölçüsüne ve uyağına uygun yazılan, araya sıkıştırılan gazeldir.
fahriye: şairin kendisini övdüğü bölümdür.
dua: kasidenin en son bölümüdür. birkaç beyitten oluşur. bu bölümde allah'a, peygamber'e, ülke büyüklerine iyi dileklerde bulunulur.
ilk beyti kafiyelidir. sonraki beyitlerin ilk mısraları serbest, ikinci mısraları ilk beyitle aynı kafiyede olan ve baştan sona aynı aruz kalıbıyla yazılan nazım şeklidir.
kasideler konularına göre altıya ayrılırlar;
tevhid : allah'ın birliğini anlatan kasidelerdir.
münacaat : allah'a yalvarmak, dua etmek amacıyla yazılan kasidelerdir.
naat : peygamberimizi övmek için yazılan kasidelerdir.
medhiye : devrin ileri gelenlerini övmek için yazılan kasidelerdir.
hicviye : devrin yöneticilerini eleştirmek için yazılan kasidelerdir.
kasideler altı bölümden oluşmaktadırlar.
nesib veya teşbib: başlangıç bölümü de sayılan bu kısımda, şair konuyla ilgisi bulunmayan tasviri yapar. genellikle 15-20 beyit arasında olur. şiir yönünün en ağır olduğu bölümdür. bu bölümde anlatılan konuya göre gruplara ayrılır. bahariyye*, ıydiye*, şıtaiyye*, ramazaniyye*, rahşiyye*, sayfiyye*.
girizgah: konuya giriş için bir veya birkaç beyitten oluşan geçiş bölümüdür. bu bölüm, nesib bölümü ile asıl bölüm olan medhiye bölümünü birleştirir.
medhiye: allah'ın, hz. muhammed'in, padişahın veya önde gelen kişilerin övüldüğü, yüceltildiği en uzun bölümdür.
tegazzül: kasidenin ölçüsüne ve uyağına uygun yazılan, araya sıkıştırılan gazeldir.
fahriye: şairin kendisini övdüğü bölümdür.
dua: kasidenin en son bölümüdür. birkaç beyitten oluşur. bu bölümde allah'a, peygamber'e, ülke büyüklerine iyi dileklerde bulunulur.
devamını gör...
6.
endülüs emevileri aracılığıyla avrupa'ya geçmiş ve romansa dönüşmüştür. romans ise bugünkü romanın temelidir.
bizdeki ilk kaside örneğini mevlana'nın divan-ı kebir adlı eserinde görebiliriz. türk edebiyatı'nda ise en önemli temsilcisi nef'i olarak görülür nef'i zirve olarak adlandırılır.
şairin mahlasının geçtiği beyit gazelden farklı olarak taç beyit olarak adlandırılır. gazelde ise bu beyit mahlas beyit ya da tahallüs olarak adlandırılır.
bizdeki ilk kaside örneğini mevlana'nın divan-ı kebir adlı eserinde görebiliriz. türk edebiyatı'nda ise en önemli temsilcisi nef'i olarak görülür nef'i zirve olarak adlandırılır.
şairin mahlasının geçtiği beyit gazelden farklı olarak taç beyit olarak adlandırılır. gazelde ise bu beyit mahlas beyit ya da tahallüs olarak adlandırılır.
devamını gör...
7.
aşağıdaki yazı benim başka bir sözlükten buraya da geçirdiğim bir yazıdır. tamamen özgündür. haaa, her yerde bulabileceğiniz bilgilerdir ama kopyalama yapıştırma değildir, emek vardır, kendi ders notlarımdan ayıklanarak yazılmıştır. nitelikli özet bilgidir. okuyup yararlanmak isteyenlere yardımcı olması amaçlanarak paylaşılmıştır.
kaside; padişaha, sadrazama, vezirlere, dönemin önde gelenleri...ne yaranmak için (asıl amaç bu) yazılan bir divan şiiri nazım şeklidir. aa, ba ca da ea.... şeklinde bir kafiye şeması vardır, beyitlerle yazılırlar. tanzimat öncesi kasideler oldukça uzun şiirlerdir. beyit sayıları, 33-99 beyit arasında değişir. genellikle aruz ölçüsünün belli kalıplarıyla yazılırlar.
kasideler, konularına göre değişik isimler alırlar. (kasidelerdeki en önemli ve amaca hizmet eden bölüm (gbkz: methiye) bölümüdür. kasideler methiye bölümünde söz edilen neyse, ona göre sınıflandırılır.)
kaside:
allah'ın birliğinden bahsediliyorsa tevhid ,
konusu allah'a yakarış ise münacaat,
hz. muhammed'i övmek amacıyla yazılmışsa naat,
devlet büyüklerini övmek için yazılmışsa methiye,
birini yermek (eleştirmek/alay etmek/küçük düşürmek) için yazılmışsa hicviye,
birinin ölümü anlatılmışsa mersiye adını alır.
kasideler, nesip/teşbib bölümünde anlatılana göre de isimler alır:
baharın tasviri yapılıyorsa; bahariye, kışın tasviri yapılıyorsa; şitaiye, temmuzun tasviri yapılıyorsa; temmuziye, ramazanın tasviri yapılıyorsa; ramazaniye, atın tasviri yapılıyorsa; rahşiye, hamamın tasviri yapılıyorsa; hamamiye vb. gibi.
kasideler, redifindeki harf ya da kelimeye göre de isimler alır: lamiyye, su kasidesi, kerem kasidesi, güneş kasidesi gibi.
bir divan şairi, kasidelerini divanında belli bir düzene ve sıraya göre yerleştirmek zorundadır. kafasına göre takılamaz. örneğin yukarıda verdiğimiz konuların hepsi için kasidesi varsa yukarıdaki sıraya göre yazmak zorundadır. asıl amacı padişah ve ileri gelenlere yaranmak dahi olsa, eğer allah, peygamber için kasidesi varsa, divana önce onlar yerleştirilmek zorundadır. sonra kasidelerin var oluş amacı olan kişilerin övgüsüne geçebilir.
şimdi gelelim kasidenin bölümlerine:
nesip/teşbib
kasidenin 15 ile 20 beyit arasında bir uzunlukta olan giriş bölümüdür. burada aşk konusu işlenmişse, bu bölüm "nesib", başka bir konu işlenmişse "teşbib" adını alır. ancak bu iki terimin birbirinin yerine kullanıldığı da görülebilir. nesib ya da teşbib, kasidenin edebi değeri yüksek bölümlerinden biri sayılır. bu bölümün önemi, bazı kasidelerin nesib ya da teşbibde işlenen konulara göre adlandırılmış olmasından da anlaşılır. şair bu bölümde betimleme yapar. bu betimlemeler; kış, at, bahar, mevsim vs. gibi betimlemeler içeriyorsa teşbib, diğer durumlarda (özellikle 'aşk'tan söz ediyorsa) nesip olarak adlandırılır.
girizgah
nesip bölümünden methiye bölümüne geçerken söylenen ve basamak görevinde olan beyitlerdir.
şair bu bölümde övgüye başlayacağını haber verir.
1-2 beyitten oluşur.
methiye
kasidenin sunulduğu kişinin övüldüğü bölümdür.
şiir yönü çok zayıf(?), dil yönü diğer bölümlere göre çok ağırdır.
bu bölümde abartılı bir anlatım göze çarpar.
tegazzül
gazel söyleme anlamına gelir, bütün kasidelerde yoktur.
şair zaman zaman monotonluğunu kırmak için kasidenin içinde, aynı ölçü ve uyakla gazeller yazar. ('tegazzül'ün başladığını, kasidenin kafiyesi 'xa, xa, xa.....' diye devam ederken aniden beyitteki kafiyenin 'aa' olmasıyla fark ederiz.)
fahriye *
şairin kendini övdüğü bölümdür.
(nefi'nin bazı kasideleri sadece fahriyeden oluşur. bazı şairlerse bu bölümü atlayabilirler.)
taç beyit
şairin kendisi hakkındaki (yeni?) düşüncelerini söylediği bölümdür. iki üç beyit bulunur.
taç beyit şairin isminin geçtiği beyittir.
dua
kasidenin son bölümüdür.
birkaç beyit olur.
şair burada övdüğü kişinin başarılı, uzun ömürlü, talihinin iyi olması.......... yönünde dua eder.
kasideler, sosyal ve kültür tarih araştırmacıları için önemli bir belge ve bilgi kaynağı olarak değerlendirilebilirler. yine de kasidelerin asla tarafsız olmadığı dikkate alınmalıdır.
son olarak; yukarıda verilen bilgiler, tanzimat edebiyatı öncesi döneme ait bilgilerdir. kasideler tanzimat edebiyatı sonrasında epeyce değişikliğe uğramışlardır. bunun için de ayrı bir başlık açılması gerekir.
kaside; padişaha, sadrazama, vezirlere, dönemin önde gelenleri...ne yaranmak için (asıl amaç bu) yazılan bir divan şiiri nazım şeklidir. aa, ba ca da ea.... şeklinde bir kafiye şeması vardır, beyitlerle yazılırlar. tanzimat öncesi kasideler oldukça uzun şiirlerdir. beyit sayıları, 33-99 beyit arasında değişir. genellikle aruz ölçüsünün belli kalıplarıyla yazılırlar.
kasideler, konularına göre değişik isimler alırlar. (kasidelerdeki en önemli ve amaca hizmet eden bölüm (gbkz: methiye) bölümüdür. kasideler methiye bölümünde söz edilen neyse, ona göre sınıflandırılır.)
kaside:
allah'ın birliğinden bahsediliyorsa tevhid ,
konusu allah'a yakarış ise münacaat,
hz. muhammed'i övmek amacıyla yazılmışsa naat,
devlet büyüklerini övmek için yazılmışsa methiye,
birini yermek (eleştirmek/alay etmek/küçük düşürmek) için yazılmışsa hicviye,
birinin ölümü anlatılmışsa mersiye adını alır.
kasideler, nesip/teşbib bölümünde anlatılana göre de isimler alır:
baharın tasviri yapılıyorsa; bahariye, kışın tasviri yapılıyorsa; şitaiye, temmuzun tasviri yapılıyorsa; temmuziye, ramazanın tasviri yapılıyorsa; ramazaniye, atın tasviri yapılıyorsa; rahşiye, hamamın tasviri yapılıyorsa; hamamiye vb. gibi.
kasideler, redifindeki harf ya da kelimeye göre de isimler alır: lamiyye, su kasidesi, kerem kasidesi, güneş kasidesi gibi.
bir divan şairi, kasidelerini divanında belli bir düzene ve sıraya göre yerleştirmek zorundadır. kafasına göre takılamaz. örneğin yukarıda verdiğimiz konuların hepsi için kasidesi varsa yukarıdaki sıraya göre yazmak zorundadır. asıl amacı padişah ve ileri gelenlere yaranmak dahi olsa, eğer allah, peygamber için kasidesi varsa, divana önce onlar yerleştirilmek zorundadır. sonra kasidelerin var oluş amacı olan kişilerin övgüsüne geçebilir.
şimdi gelelim kasidenin bölümlerine:
nesip/teşbib
kasidenin 15 ile 20 beyit arasında bir uzunlukta olan giriş bölümüdür. burada aşk konusu işlenmişse, bu bölüm "nesib", başka bir konu işlenmişse "teşbib" adını alır. ancak bu iki terimin birbirinin yerine kullanıldığı da görülebilir. nesib ya da teşbib, kasidenin edebi değeri yüksek bölümlerinden biri sayılır. bu bölümün önemi, bazı kasidelerin nesib ya da teşbibde işlenen konulara göre adlandırılmış olmasından da anlaşılır. şair bu bölümde betimleme yapar. bu betimlemeler; kış, at, bahar, mevsim vs. gibi betimlemeler içeriyorsa teşbib, diğer durumlarda (özellikle 'aşk'tan söz ediyorsa) nesip olarak adlandırılır.
girizgah
nesip bölümünden methiye bölümüne geçerken söylenen ve basamak görevinde olan beyitlerdir.
şair bu bölümde övgüye başlayacağını haber verir.
1-2 beyitten oluşur.
methiye
kasidenin sunulduğu kişinin övüldüğü bölümdür.
şiir yönü çok zayıf(?), dil yönü diğer bölümlere göre çok ağırdır.
bu bölümde abartılı bir anlatım göze çarpar.
tegazzül
gazel söyleme anlamına gelir, bütün kasidelerde yoktur.
şair zaman zaman monotonluğunu kırmak için kasidenin içinde, aynı ölçü ve uyakla gazeller yazar. ('tegazzül'ün başladığını, kasidenin kafiyesi 'xa, xa, xa.....' diye devam ederken aniden beyitteki kafiyenin 'aa' olmasıyla fark ederiz.)
fahriye *
şairin kendini övdüğü bölümdür.
(nefi'nin bazı kasideleri sadece fahriyeden oluşur. bazı şairlerse bu bölümü atlayabilirler.)
taç beyit
şairin kendisi hakkındaki (yeni?) düşüncelerini söylediği bölümdür. iki üç beyit bulunur.
taç beyit şairin isminin geçtiği beyittir.
dua
kasidenin son bölümüdür.
birkaç beyit olur.
şair burada övdüğü kişinin başarılı, uzun ömürlü, talihinin iyi olması.......... yönünde dua eder.
kasideler, sosyal ve kültür tarih araştırmacıları için önemli bir belge ve bilgi kaynağı olarak değerlendirilebilirler. yine de kasidelerin asla tarafsız olmadığı dikkate alınmalıdır.
son olarak; yukarıda verilen bilgiler, tanzimat edebiyatı öncesi döneme ait bilgilerdir. kasideler tanzimat edebiyatı sonrasında epeyce değişikliğe uğramışlardır. bunun için de ayrı bir başlık açılması gerekir.
devamını gör...
8.
bülbül kasidesi.. bir de bu amcadan dinlemek gerek. fehmi amca..
devamını gör...
9.
genellikle din ve devlet büyüklerini övmek için kaleme alınan şiir türü olarak bilinir.
nazım birimi beyittir.
beyit sayısı en az 15-30-33 ile en çok 99 arasında değişir.
kasidenin ilk beyitine "matla beyit", son beyitine "makta beyit" denir.
şâir kasidesi içinde matlayı tekrar ederse tecdid-i matla denir.
matlayı birden çok tekrar ederse bu zat-ül metali veya zül metalidir.
şairin mahlasının bulunduğu beyite taç beyit denir.
kasidenin en güzel beyiti beyt-ül kasid olarak isimlendirilir.
aruz ölçüsüyle yazılır.
kafiye düzeni gazelle aynıdır. yani aa,ba,ca,da,ea,fa.
ancak gazelden daha uzun bir nazım şeklidir.
saçma ey göz eşkden gönlümdeki odlara su
kim bu denlü dutuşan odlara kılmaz çâre su
su kasidesi
alıntı vikipedi'den alınmıştır.
nazım birimi beyittir.
beyit sayısı en az 15-30-33 ile en çok 99 arasında değişir.
kasidenin ilk beyitine "matla beyit", son beyitine "makta beyit" denir.
şâir kasidesi içinde matlayı tekrar ederse tecdid-i matla denir.
matlayı birden çok tekrar ederse bu zat-ül metali veya zül metalidir.
şairin mahlasının bulunduğu beyite taç beyit denir.
kasidenin en güzel beyiti beyt-ül kasid olarak isimlendirilir.
aruz ölçüsüyle yazılır.
kafiye düzeni gazelle aynıdır. yani aa,ba,ca,da,ea,fa.
ancak gazelden daha uzun bir nazım şeklidir.
saçma ey göz eşkden gönlümdeki odlara su
kim bu denlü dutuşan odlara kılmaz çâre su
su kasidesi
alıntı vikipedi'den alınmıştır.
devamını gör...