1.
kızıl bulut lakota kabilesinin en önemli savaş şeflerinden birisiydi. lakota dilindeki adı ''mahpiya luta''dır.
lakota tarihinde beyaz şeytana karşı savaş kazanan ilk liderdir. adı ona babası ve kabilesinin ortak kararıyla verilmiştir. anlatılanlara göre beyazların lakota topraklarına göz diktiği zamanların başlangıcında, kızıl bulut henüz yeni doğmuşken, bulutlar farklı bir şekilde gözükmeye başlar. batı ufkunda ortaya çıkan kızıl bir bulut diğer bulutların arasında ihtişamla boy göstermektedir.
kabilede, yeni doğan tek çocuk ise kızıl bulut'tur. hal böyle olunca kabilenin ileri gelenleri ve kızıl bulut'un babası, bulutun ortaya çıkışını, yeni doğan çocuğunun gelişine yormuşlardır.
böylece, kabilesinin içinde öne çıkabileceğini ve onlara önderlik edebileceğini düşündükleri bu çocuğa kızıl bulut adını vermişlerdir.
kızıl bulut'un bir yere kadar isminin hakkını verdiğini söylemek yanlış olmaz. genç yaşlarından itibaren, bizon avında ve sonrasında pawnee ve crow'lara karşı yaptığı savaşlarda başarılı olmuştur.. pawnee'lerin ona kurnaz bulut lakabını taktıklarından bahsedilir.
beyaz şeytana karşı ilk ciddi mücadelesi bozeman yolu'nun yapımı esnasında olmuştur. lakota topraklarının tam ortasından geçecek olan yol, bufalo avlanma bölgesini ciddi anlamda tehdit ettiği gibi, aynı zamanda ordunun kurmak istediği kale ve etrafında inşa edilecek kasabalar, lakota topraklarının sonunu hazırlayacaktı.
kızıl bulut'un ve dostu benekli kuyruğun bunun olmasına izin vermeye niyetleri yoktu. hızlı ve etkili baskınlarla amerikan ordusunu ve yerleşimcileri yıldırdılar ve sonunda beyaz şeytanı antlaşma masasına oturmak zorunda bıraktılar. böylece kızıl bulut, savaş alanında kazandığı zaferi, siyasi bir zafere dönüştürerek kızılderililer arasında bir efsane olma yolunda ilerlemeye başladı. antlaşma sonrasında söylediği sözler, diğer savaş şefleri içinde ilham verici olmuştu;
''beyaz adam bir daha ülkeme adım atarsa, onları cezalandıracağım.''
fakat bu olay sonrasında her şey farklı gelişti. kızıl bulut bir ateş yakmıştı. yaktığı ateş harlanmış alevler saçmaya başlamıştı. lakotaların efsane liderleri çılgın at ve oturan boğa yükselen bu ateşin ürünüdür. onların ateşi en yüksek noktasına çıkardıkları anda ne yazık ki kızıl bulut ateşe toprak atmıştır. kabilenin birliğe ihtiyacı olduğu en zor dönemeçte, amerikan yönetimi ile fort laramie antlaşması'nı imzalamış ve kabilenin kendisine bağlı olan kolunun rezervasyon alanlarında yaşamasını kabul etmiştir.
bu durum kabilenin geri kalanı için tam bir hayal kırıklığı olmuştur. onun savaş alanını terk etmesine rağmen ''beyaz şeytan''a karşı tarihlerinin en büyük zaferini kazanan çılgın at ve oturan boğa kalleşçe öldürülmüşlerdir. izlediği siyaset aslında yine halkının iyiliğini düşündüğü içindir. lakin yapmış olduğu siyasi öngörüsüzlük, lakotaları güçsüz bırakmış ve sonlarını hazırlamıştır.
yaktığı ateşi kendi elleriyle söndürmeseydi, bugün adı oturan boğa ve çılgın at ile birlikte anılacaktı. fakat o lakota yerlileri arasında buruk bir tebessümle ve söylediği şu meşhur sözle anılmaktan ileri gidemedi;
''beyazlar bize birçok söz verdiler, hatırlayamadığım kadar çok; bir tekinin dışında hiçbirini tutmadılar! toprağımızı alacaklarını söylediler ve aldılar...''
döneme dair daha ayrıntılı bilgi için; (bkz: çılgın at)(bkz: oturan boğa)(bkz: hayalet dansı)
dibine not: hayatını derinlemesine merak edenler için john d. mcdermott'ın ve robert w. larson'ın kendisi ile ilgili yazdığı kitapları önerebilirim. ilk kitap efsaneleştirilmiş bir kızıl bulut profili çizerken, ikinci kitap olayları daha derinlemesine incelediği için sorgulamalara yol açıyor.
lakota tarihinde beyaz şeytana karşı savaş kazanan ilk liderdir. adı ona babası ve kabilesinin ortak kararıyla verilmiştir. anlatılanlara göre beyazların lakota topraklarına göz diktiği zamanların başlangıcında, kızıl bulut henüz yeni doğmuşken, bulutlar farklı bir şekilde gözükmeye başlar. batı ufkunda ortaya çıkan kızıl bir bulut diğer bulutların arasında ihtişamla boy göstermektedir.
kabilede, yeni doğan tek çocuk ise kızıl bulut'tur. hal böyle olunca kabilenin ileri gelenleri ve kızıl bulut'un babası, bulutun ortaya çıkışını, yeni doğan çocuğunun gelişine yormuşlardır.
böylece, kabilesinin içinde öne çıkabileceğini ve onlara önderlik edebileceğini düşündükleri bu çocuğa kızıl bulut adını vermişlerdir.
kızıl bulut'un bir yere kadar isminin hakkını verdiğini söylemek yanlış olmaz. genç yaşlarından itibaren, bizon avında ve sonrasında pawnee ve crow'lara karşı yaptığı savaşlarda başarılı olmuştur.. pawnee'lerin ona kurnaz bulut lakabını taktıklarından bahsedilir.
beyaz şeytana karşı ilk ciddi mücadelesi bozeman yolu'nun yapımı esnasında olmuştur. lakota topraklarının tam ortasından geçecek olan yol, bufalo avlanma bölgesini ciddi anlamda tehdit ettiği gibi, aynı zamanda ordunun kurmak istediği kale ve etrafında inşa edilecek kasabalar, lakota topraklarının sonunu hazırlayacaktı.
kızıl bulut'un ve dostu benekli kuyruğun bunun olmasına izin vermeye niyetleri yoktu. hızlı ve etkili baskınlarla amerikan ordusunu ve yerleşimcileri yıldırdılar ve sonunda beyaz şeytanı antlaşma masasına oturmak zorunda bıraktılar. böylece kızıl bulut, savaş alanında kazandığı zaferi, siyasi bir zafere dönüştürerek kızılderililer arasında bir efsane olma yolunda ilerlemeye başladı. antlaşma sonrasında söylediği sözler, diğer savaş şefleri içinde ilham verici olmuştu;
''beyaz adam bir daha ülkeme adım atarsa, onları cezalandıracağım.''
fakat bu olay sonrasında her şey farklı gelişti. kızıl bulut bir ateş yakmıştı. yaktığı ateş harlanmış alevler saçmaya başlamıştı. lakotaların efsane liderleri çılgın at ve oturan boğa yükselen bu ateşin ürünüdür. onların ateşi en yüksek noktasına çıkardıkları anda ne yazık ki kızıl bulut ateşe toprak atmıştır. kabilenin birliğe ihtiyacı olduğu en zor dönemeçte, amerikan yönetimi ile fort laramie antlaşması'nı imzalamış ve kabilenin kendisine bağlı olan kolunun rezervasyon alanlarında yaşamasını kabul etmiştir.
bu durum kabilenin geri kalanı için tam bir hayal kırıklığı olmuştur. onun savaş alanını terk etmesine rağmen ''beyaz şeytan''a karşı tarihlerinin en büyük zaferini kazanan çılgın at ve oturan boğa kalleşçe öldürülmüşlerdir. izlediği siyaset aslında yine halkının iyiliğini düşündüğü içindir. lakin yapmış olduğu siyasi öngörüsüzlük, lakotaları güçsüz bırakmış ve sonlarını hazırlamıştır.
yaktığı ateşi kendi elleriyle söndürmeseydi, bugün adı oturan boğa ve çılgın at ile birlikte anılacaktı. fakat o lakota yerlileri arasında buruk bir tebessümle ve söylediği şu meşhur sözle anılmaktan ileri gidemedi;
''beyazlar bize birçok söz verdiler, hatırlayamadığım kadar çok; bir tekinin dışında hiçbirini tutmadılar! toprağımızı alacaklarını söylediler ve aldılar...''
döneme dair daha ayrıntılı bilgi için; (bkz: çılgın at)(bkz: oturan boğa)(bkz: hayalet dansı)
dibine not: hayatını derinlemesine merak edenler için john d. mcdermott'ın ve robert w. larson'ın kendisi ile ilgili yazdığı kitapları önerebilirim. ilk kitap efsaneleştirilmiş bir kızıl bulut profili çizerken, ikinci kitap olayları daha derinlemesine incelediği için sorgulamalara yol açıyor.
devamını gör...
2.
1822 - 1909. sioux'ların, oglala kolunun ve çılgın at'ın reisiydi. brule lakota'ların reisi benekli kuyruk ile bir döneme damga vurmuş bir reistir.
beyazların, sioux ülkesinde kaleler kurup, yollar açmaya başlaması üzerine 1866 - 1868 arasında, fetterman kıyımı dahil büyük savaş vermiş ve sioux, cheyenne, arapaho ittifakıyla a.b.d ordusunu yenerek, ülkelerini terk etmelerini sağlamıştır.
zafer kazanıp, ordunun kalelerini yakmalarına rağmen, antlaşma imzalamak için başkent washington'a gitmeleri iştenmiş ve yol boyunca psikolojik harp uygulanmıştır.
beyazların nüfusu ve gücünü gördüğü bu yolculuktan sonra, artık rezervasyonda yaşamış ve elinden geldiğince, daha fazla toprak kaybetmemek için pasif direniş göstermiş ama savaşçılarının çoğunun gözünden düşmüştür.
kabilesinin savaşçıları onun bu pasif tutumu sebebiyle ayrılıp çılgın at ve oturan boğa gibi reislerin peşinden gitmiştir. kızılderililerin çoğu, little bighorn savaşı'nda a.b.d ordusuyla savaşıyorken, kızıl bulut, benekli kuyruk ve akrabaları rezervasyonlarda yaşıyorlardı.
bütün uğraşlarına rağmen büyük sioux ülkesinin dağıtılıp, küçülmesini önleyememiş ve 1909'da bir rezervasyonda ölmüştür.
beyazların, sioux ülkesinde kaleler kurup, yollar açmaya başlaması üzerine 1866 - 1868 arasında, fetterman kıyımı dahil büyük savaş vermiş ve sioux, cheyenne, arapaho ittifakıyla a.b.d ordusunu yenerek, ülkelerini terk etmelerini sağlamıştır.
zafer kazanıp, ordunun kalelerini yakmalarına rağmen, antlaşma imzalamak için başkent washington'a gitmeleri iştenmiş ve yol boyunca psikolojik harp uygulanmıştır.
beyazların nüfusu ve gücünü gördüğü bu yolculuktan sonra, artık rezervasyonda yaşamış ve elinden geldiğince, daha fazla toprak kaybetmemek için pasif direniş göstermiş ama savaşçılarının çoğunun gözünden düşmüştür.
kabilesinin savaşçıları onun bu pasif tutumu sebebiyle ayrılıp çılgın at ve oturan boğa gibi reislerin peşinden gitmiştir. kızılderililerin çoğu, little bighorn savaşı'nda a.b.d ordusuyla savaşıyorken, kızıl bulut, benekli kuyruk ve akrabaları rezervasyonlarda yaşıyorlardı.
bütün uğraşlarına rağmen büyük sioux ülkesinin dağıtılıp, küçülmesini önleyememiş ve 1909'da bir rezervasyonda ölmüştür.
devamını gör...