köleliğin insan hakları sebebiyle kaldırılmadığı gerçeği

aklıma neeeptün nickli yazarımızın #1135301 nolu girdisi sayesinde(kendisine teşekkür ederim) gelmiş başlıktır. esasında bunu karl marx das kapital adlı kitabında uzun uzun açıklamıştı. ancak özet geçmek gerekirse kapitalist sistemde en önemli şey adı üstünde kapital(sermaye)olduğuna göre buradan yapılabilecek her kısıtlama çok mühimdi. örnek vermek gerekirse 10 liraya fabrika açacaksanız birde 10 lira tutarında köle sagın almanız gerekiyordu. ayrıca bunlar için sığınacak yer, ölmeyecekleri miktarda yemek ve yakacak vermek lazımdı. bunların tamamı ise bir iş kurmayı zorlaştırıp neredeyse imkansız hale getiriyordu. sonrasında belki bu durumun farkedilmesinden belki tıpkı evrim gibi doğal yollarla özellikle ulus devlet anlayışına sahip devletler(bunun sebebi ayrıca tartışılmaya değer)bunu kaldırmaya başladı. ancak marx’ın işaret ettiği gibi amaç insan gururunu yok sayan bir uygulamayı ortadan kaldırmak olmadığı gibi zaten kölelerde bugünkü işçiler gibi gurur kırıcı bir şekilde çalıştırıldıklarını düşünmüyorlardı. amaç yalnızca kapital sistemin çarklarının hızlı işlemesi, sermayedarların birde köle masrafıyla uğraşmamalarıydı. bu durumda kendim dahil olmak üzere sözlüğün çoğunluğu için “modern köle” ifadesini kullanmak çok da abes kaçmaz.

evet genel olarak kadınlara ve kölelere haklarının verilmesi, piyasada oluşan iş gücü talebinden kaynaklanmaktadır. demokrasinin ilk çıktığı amerika ve ingilterede bile, sadece vergi verenler oy kullanabiliyordu. vergi vermek için de resmi olarak çalışmak gerekiyordu. birinci ve ikinci dünya savaşı sonra nüfusların çoğu ölünce, kadınlara ve kölelere de iş gücüne katılması için haklar verilirdi.

tabi kadınlar ve köleler bunu kendi çabaları olarak görebilirler. bu da onların tercihi.

insan haklari sebebiyle koleligin kaldirildigini kim soyledi ki? boyut degistirerek yalnizca gorunmez kilindi. tipki medeniyetler arasi devam eden savaslar gibi. gunumuzde icinde bulundugumuz modern sistemin koleligine bakacak olursak eger, bazi eski medeniyetlerin kolelik anlayisinin, halihazirda var olan kapital sistemin koleliginden cok daha insancil oldugunu soyleyebiliriz... gecmis caglarda (antik yunan, misir, orta cag farketmeksizin) donemlerinin koleleri icin olusturulan yasalar vardi ve koleler bu yasalar dogrultusunda korunurdu. saglik sigortalarinin olmasi, kisisel giderlerinin efendilerine ait olmasi, evlenecekleri donemde ihtiyaclarinin yine devlet ve hukumdarlari tarafindan karsilanmasi gibi temel bir takim haklari mevcuttu. bu detaydan cok daha onemlisi efendileri kimdir, neye hizmet etmektedirler bilirlerdi. modern kolelikte peki, esit sekilde uygulanan yasalarimiz nelerdir, daha dogrusu var midir? hatta kimlerin kolesiyiz biliyor muyuz? hatta ve hatta ne derece koleyiz? bir sinirimiz var mi? yok sanki... tum bu sorularin cevabi bir yana, icerisinde bulundugumuz cagdan bir haberiz, bu denli esirlesmemizin en temel nedeni de bu sanki.

goethe

gladyatorler birer koleydi. ama istedikleri kadar alkol tuketebiliyor ve istedikleri kadinla beraber olabiliyorlardi. biz ise iki kadinla tanisacagiz diye o sozluk senin bu sozluk benim dolanip duruyoruz. gercek koleler biz miyiz yoksa onlar mi?