1.
almanya'da üstün, saf ırk anlamında bir dönemde uygulanan bir nevi faşizmdir.
devamını gör...
2.
“iyi doğmuş” , “iyi tür” manasına gelen eugenes sözcüğünden türetilmiştir. öjeni genel olarak “insan soyunun ıslahı”yla ilgili görüşleri ifade etmektedir. nüfusun kalıtsal özelliklerini mükemmelleştirmeyi hedeflemektedir. peki bunu nasıl yapmak istiyor?
üreme için uygun çiftlerin seçimi ve istenmeyen bireylerin elimine edilmesi yoluyla
öjeni, bilimin insanlığın bütün sorunlarına çözüm olacağı inancının geniş kabul gördüğü bir dönemde peydah olmuştur.
1883 yılında, charles darwin’in “doğal ayıklanma yoluyla evrim” kuramını benimseyen, kuzeni olan , sir francis galton tarafından ilk defa kullanılmıştır.
adam darwin'i anlamış anlamış olmasına da; yanlış anlamıştır.
şimdi bu adam bir kaç despotça şey ileri sürmüş, bunla ilgili çalışmalar yapmış ve çalışmalarıyla 1909’da şövalyelik nişanı almış, bir yıl sonra da copley madalyası kraliyet cemiyeti’nin en yüksek madalyasını göğsüne takmıştır.
despotça çalışmasının adı hereditary genius'tur. kutsal deha ismini verdiği bu kitapta, 300 soylu aileyi incelemiş, bunların mükemmel olduğunu kafasına göre belirlemiştir. yetmezmiş gibi zencilerin beyazlardan iki basamak geri olduğunun hükmünü vermiş, kızılderilileri zaten insan yerine koymamıştır.
genetik bilimi elbette kalıtsal hastalıkların çözümü olabilir, lakin galton bunu sadece ırksal özelliklere göre belirlemeye çalışmıştır.
ona göre; üstün olanların üremesi acilen sağlanmalı, istenmeyen kesimin üremesi kontrol altına alınarak kısırlaştırılmalıdır. engellileri de istenmeyenler olarak ele almış ve üremeleri kontrol alınmalı demiştir.
arkadaşlar işin en acısı zorla 'ırksal saflaşma' safsatasıyla kısırlaştırma 70 yıl uygulanmış...
1907’de ındiana eyaletinde kabul edilen bir kanunla zeka özürlü, sağır ya da körler zorla kısırlaştırılılmıştır. benzer bir yasa 1909'da washington ve kaliforniya eyaletlerinde kabul görmüştür. 1927’de virginia eyaletinde zeka özürlüler kısırlaştırılmışlardır. yasa, amerika’nın bir sürü eyaletinde 1960 yıllarına kadar yürürlükte kalmıştır. toplamda 67000 insan kısırlaştırılmıştır.
ojeni kayıt dairesi başkanlığı yapan ve sonrasında göç ve yerlileştirme komitesinin uzman ojeni sorumlusu olarak
atanan harry laughlin de 1922’de bir kısırlaştırma yasası teklifi verir... laughlin’in modelinde, aralarında zihinsel, işitme görme engellilerin de yer aldığı kısırlaştırılması gereken “kusurlu” istenmeyenler arasında epilepsi
hastalarına da yer vermiştir. üstelik laughlin’in kendisinin epilepsi hastasıdır!
öjeni naziler tarafından hemen benimsendi. "kalıtımsal olarak hastalıklı zürriyetin engellenmesi kanunu" oluşturup; 400.000 kişi rızası olmadan kısırlaştırdılar. ölenler, öldürülenler, mavi gözlü yapılmaya çalışılanlar...
kaynaklar:
dergipark.org.tr/tr/downloa...
onedio.com/haber/ojenik-bil...
tr.wikipedia.org/wiki/%C3%9...
üreme için uygun çiftlerin seçimi ve istenmeyen bireylerin elimine edilmesi yoluyla
öjeni, bilimin insanlığın bütün sorunlarına çözüm olacağı inancının geniş kabul gördüğü bir dönemde peydah olmuştur.
1883 yılında, charles darwin’in “doğal ayıklanma yoluyla evrim” kuramını benimseyen, kuzeni olan , sir francis galton tarafından ilk defa kullanılmıştır.
adam darwin'i anlamış anlamış olmasına da; yanlış anlamıştır.
şimdi bu adam bir kaç despotça şey ileri sürmüş, bunla ilgili çalışmalar yapmış ve çalışmalarıyla 1909’da şövalyelik nişanı almış, bir yıl sonra da copley madalyası kraliyet cemiyeti’nin en yüksek madalyasını göğsüne takmıştır.
despotça çalışmasının adı hereditary genius'tur. kutsal deha ismini verdiği bu kitapta, 300 soylu aileyi incelemiş, bunların mükemmel olduğunu kafasına göre belirlemiştir. yetmezmiş gibi zencilerin beyazlardan iki basamak geri olduğunun hükmünü vermiş, kızılderilileri zaten insan yerine koymamıştır.
genetik bilimi elbette kalıtsal hastalıkların çözümü olabilir, lakin galton bunu sadece ırksal özelliklere göre belirlemeye çalışmıştır.
ona göre; üstün olanların üremesi acilen sağlanmalı, istenmeyen kesimin üremesi kontrol altına alınarak kısırlaştırılmalıdır. engellileri de istenmeyenler olarak ele almış ve üremeleri kontrol alınmalı demiştir.
arkadaşlar işin en acısı zorla 'ırksal saflaşma' safsatasıyla kısırlaştırma 70 yıl uygulanmış...
1907’de ındiana eyaletinde kabul edilen bir kanunla zeka özürlü, sağır ya da körler zorla kısırlaştırılılmıştır. benzer bir yasa 1909'da washington ve kaliforniya eyaletlerinde kabul görmüştür. 1927’de virginia eyaletinde zeka özürlüler kısırlaştırılmışlardır. yasa, amerika’nın bir sürü eyaletinde 1960 yıllarına kadar yürürlükte kalmıştır. toplamda 67000 insan kısırlaştırılmıştır.
ojeni kayıt dairesi başkanlığı yapan ve sonrasında göç ve yerlileştirme komitesinin uzman ojeni sorumlusu olarak
atanan harry laughlin de 1922’de bir kısırlaştırma yasası teklifi verir... laughlin’in modelinde, aralarında zihinsel, işitme görme engellilerin de yer aldığı kısırlaştırılması gereken “kusurlu” istenmeyenler arasında epilepsi
hastalarına da yer vermiştir. üstelik laughlin’in kendisinin epilepsi hastasıdır!
öjeni naziler tarafından hemen benimsendi. "kalıtımsal olarak hastalıklı zürriyetin engellenmesi kanunu" oluşturup; 400.000 kişi rızası olmadan kısırlaştırdılar. ölenler, öldürülenler, mavi gözlü yapılmaya çalışılanlar...
kaynaklar:
dergipark.org.tr/tr/downloa...
onedio.com/haber/ojenik-bil...
tr.wikipedia.org/wiki/%C3%9...
devamını gör...
4.
her ne kadar acımasızlık gibi görünse de toplumun ve insanlığın iyiliği için yapılması gerekendir.
kusurlu insanları öldürmek değilse bile kısırlaştırmak veya üremelerini engellemek toplumun faydasına görülüyor. eğer yapay seçilim bitkilerde ve hayvanlarda işe yarıyor ise insanlarda neden yaramasın?
çocuk sahibi olmanın ehliyete sahip olmakla mümkün olmasını desteklemek gibi bu ehliyet için de iyi bir genetik havuza sahip olma şartı aranabilir. ancak bunun iyi şekilde yapılması için yeterli bilgi birikimine ulaşılması gerekiyor.
geçmişte bazı topluluklar bunu uygulamış, ancak sadece fiziksel özelliklere bakarak yapmışlar. fiziksel özellikler tek başına bir kriter olmamalı, genetik hastalıklar, zihinsel problemler, zeka seviyesi de bu ehliyetin verilmesinde kriter olabilir.
kusurlu insanları öldürmek değilse bile kısırlaştırmak veya üremelerini engellemek toplumun faydasına görülüyor. eğer yapay seçilim bitkilerde ve hayvanlarda işe yarıyor ise insanlarda neden yaramasın?
çocuk sahibi olmanın ehliyete sahip olmakla mümkün olmasını desteklemek gibi bu ehliyet için de iyi bir genetik havuza sahip olma şartı aranabilir. ancak bunun iyi şekilde yapılması için yeterli bilgi birikimine ulaşılması gerekiyor.
geçmişte bazı topluluklar bunu uygulamış, ancak sadece fiziksel özelliklere bakarak yapmışlar. fiziksel özellikler tek başına bir kriter olmamalı, genetik hastalıklar, zihinsel problemler, zeka seviyesi de bu ehliyetin verilmesinde kriter olabilir.
devamını gör...
5.
öjenik, kaba haliyle ilk kez platon tarafından ortaya atılmış, ancak modern anlamıyla ilk olarak sir francis galton tarafından formüle edilmiş, sağlıksız ceninleri ayırıp, sağlıklı ceninler yetiştirmenin yollarını arayan, bilimselliği tartışmalı bir toplumsal akım veya toplumsal felsefedir. öjenik, galton’un iyi doğan anlamında eski yunancadan ürettiği bir kelimedir.
galton, evrim teorisinin de etkisiyle, insandaki kalıtımla geçen özellikleri, farklı zihinsel yetenekleri ve kişisel karakteristikleri ölçerek bulmaya girişti. öyle bir varsayımla hareket ediyordu ki, bireysel farklılıkları gösterebildiğinde, dolaylı olarak genetik etkeni de göstermiş olacağını sanıyordu.
galton ve çağdaşı wund'un insan işlevlerinin laboratuvarda ölçülebileceğini ileri süren öncü çabalarıyla, liberal siyaset felsefesinin kurucusu olarak kabul edilen john locke'un duyumculuğunun bütün bilginin duyumlardan geldiği şeklindeki önermesi birleşince zekayı ölçmeye çalışan psikologlar, daha çok bireyler arasındaki duyusal-motor farklılıklara yöneldiler. zeka farklılıklarını görme keskinliğinden, acıya karşı duyarlılığa, hatta avuç içindeki çizgilere kadar birçok etkenle açıklamaya kalkıştılar.
bir iddiaya göre sadece kaliforniya’da zorla kısırlaştırılan insan sayısı 64.000 olmuştur. zihinsel engellilerin ezici çoğunluğu da beyaz olmayanlardır.
devamını gör...
6.
evrim teorisi'nin prensibi en güçlünün hayatta kalması değil; değişime en uyumlu olanın hayatta kalmasıdır. yani "güçlü" olmak değil, "değişime açık ve uyumlu" olmaktır. üstelik, konusu sadece mücadele değil, bu mücadele içerisindeki stratejilerdir de.
darwin hiç bir zaman öjeni fikrine tarafgir olmamış sert ve kesin olarak karşı çıkmıştı.
darwin'in kuzeni ırkçı-evrimci francis galton, sadece en sağlıklı ve faydalı insanların çoğalmasına izin verilip, diğerlerinin üremesine engel olmak suretiyle daha başarılı insan toplumları yaratılması gerektiği fikrini ancak darwin'in ölümünden sonra kurumsallaştırabilmişti.
ojeni; yunanca "iyi doğum" anlamına gelen bir sözcüktür.
darwin hiç bir zaman öjeni fikrine tarafgir olmamış sert ve kesin olarak karşı çıkmıştı.
darwin'in kuzeni ırkçı-evrimci francis galton, sadece en sağlıklı ve faydalı insanların çoğalmasına izin verilip, diğerlerinin üremesine engel olmak suretiyle daha başarılı insan toplumları yaratılması gerektiği fikrini ancak darwin'in ölümünden sonra kurumsallaştırabilmişti.
ojeni; yunanca "iyi doğum" anlamına gelen bir sözcüktür.
devamını gör...
7.
(bkz: ışığın olduğu yerde gölge de vardır.)
insanlar orta çağda tanrıyı ışık olarak görmüşlerdi. çünkü "...ve ışık olsun" dedi tanrı. ancak bunun gölgesi, haçlı seferleri ve katliamlarla dolu mehzep savaşları olmuştu.
insanlar 19. ve 20. yüzyılda bilimi ışık olarak görmüştü. işte öjenik olgusu da bilimin gölgesiydi.
insanlar orta çağda tanrıyı ışık olarak görmüşlerdi. çünkü "...ve ışık olsun" dedi tanrı. ancak bunun gölgesi, haçlı seferleri ve katliamlarla dolu mehzep savaşları olmuştu.
insanlar 19. ve 20. yüzyılda bilimi ışık olarak görmüştü. işte öjenik olgusu da bilimin gölgesiydi.
devamını gör...
8.
insan genlerinin kalitesini düzeltmek/iyileştirmek için yapılan her şey. hayvanlarda neredeyse zaten olağan karşılanıyor bu, güzel hayvanlar üretilsin diye hayvanların genleriyle oynamak, belirli cinsleri/ırkları çiftleştirmek görece masumane sayılabilir * ama insanlara uygulandığında bir insanlık suçu halini alıyor öjeni. çünkü; zayıf olan insanlar ya kısırlaştırılıyor ya öldürülüyor.
konu mö. 4. yy'a kadar, platon'a kadar gidiyor esasen. platon bu terimi kullanmamış bile olsa "sağlıklı ve güçlü bireylerin devlet eliyle arttırılması" gerektiğini söylemesine bakarsak, fikri ilk ortaya atan platon'dur diyebiliriz. bu fikri beğenen ve hatta toplumsal bir kural olarak benimseyen medeniyetlerin başında spartalılar ve romalılar gelir.
fikrin, * teorileşmesi ve literatüre girmesi 1900'lerde darwin'in yeğeni francis galton tarafından gerçekleşti. hatta çıkış noktası darwin'in evrim teorisidir.
malumunuz doğal seleksiyon denilen şey en güçlünün hayatta kalması olarak kabaca ifade edilebilir. oysa, darwin "güçlü"den değil "uyumludan" bahsetmiştir. yeğeni galton lafı arka tarafından anladığı için "madem doğal seleksiyon var neden doğal olmayan seleksiyon da olmasın" diyerek fikri güya teorileştiriyor; "zayıfları kısırlaştıralım hatta öldürelim, güçlüleri çoğaltalım".
galton kitabını yazmak için ona şiddetle karşı çıkan darwin'in ölmesini beklemek zorunda kaldı, 1882'de darwin ölünce hemen arkasından 1883 yılında öjeni (eu-genes/iyi doğan) kavramını türettiği kitabını yazdı.
yasal ve organize bir şekilde 20. yy başlarında abd'de, devlet desteğiyle ve hatta öjeni merkezleri kurularak uygulanan bir şeydi öjeni. en çarpıcı örneği ise herkesin malumu nazi almanyası döneminde yaşandı.
2. dünya savaşı sonrasında öjeni uygulamaları kısmen tarihe karıştı.
konu mö. 4. yy'a kadar, platon'a kadar gidiyor esasen. platon bu terimi kullanmamış bile olsa "sağlıklı ve güçlü bireylerin devlet eliyle arttırılması" gerektiğini söylemesine bakarsak, fikri ilk ortaya atan platon'dur diyebiliriz. bu fikri beğenen ve hatta toplumsal bir kural olarak benimseyen medeniyetlerin başında spartalılar ve romalılar gelir.
fikrin, * teorileşmesi ve literatüre girmesi 1900'lerde darwin'in yeğeni francis galton tarafından gerçekleşti. hatta çıkış noktası darwin'in evrim teorisidir.
malumunuz doğal seleksiyon denilen şey en güçlünün hayatta kalması olarak kabaca ifade edilebilir. oysa, darwin "güçlü"den değil "uyumludan" bahsetmiştir. yeğeni galton lafı arka tarafından anladığı için "madem doğal seleksiyon var neden doğal olmayan seleksiyon da olmasın" diyerek fikri güya teorileştiriyor; "zayıfları kısırlaştıralım hatta öldürelim, güçlüleri çoğaltalım".
galton kitabını yazmak için ona şiddetle karşı çıkan darwin'in ölmesini beklemek zorunda kaldı, 1882'de darwin ölünce hemen arkasından 1883 yılında öjeni (eu-genes/iyi doğan) kavramını türettiği kitabını yazdı.
yasal ve organize bir şekilde 20. yy başlarında abd'de, devlet desteğiyle ve hatta öjeni merkezleri kurularak uygulanan bir şeydi öjeni. en çarpıcı örneği ise herkesin malumu nazi almanyası döneminde yaşandı.
2. dünya savaşı sonrasında öjeni uygulamaları kısmen tarihe karıştı.
devamını gör...
9.
gözünü sevdiklerim...
devamını gör...