panopticon

panoptikon, mimar jeremy bentham tarafından 1785 yılında tasarlanan, sürekli gözetim yöntemi ile hapishanedeki mahkumların kontrolünü sağlayarak bireyleri ahlaki açıdan düzeltmeyi amaçlayan bir hapishane tasarımıdır. panoptikon kavramı yunanca kökenli olup, “pan (bütün: all)” ve “optikon (görme gücü: for sight)” kelimelerinin birleşiminden meydana gelmektedir. panoptikon, esasında bütünü ya da her şeyi görebilen gücü temsil etmektedir.

foucault'un hapishanenin doğuşu isimli çalışmasından arakladığım örneğe bakacak olursak şöyle bir şey :

bugün sosyal medya da benzer işlev görür. beğenilme, takip edilme, onaylanma arzusu hepimizi tek bir normalliğe iter.
kameralar, internet, sosyal medya ve dijital veri takibi modern birer panoptikon işlevi görür.