presesyon

gök cisimlerinin çeşitli nedenlerden dolayı yaptığı yalpalama hareketi.

örneğin dünya, aşağıdaki videoda 1:43'ten itibaren göreceğiniz harekete benzer bir hareket yapar:



bu hareketin 1 tam tur atması için geçen süre 26.000 yıldır. bunun uzun vadedeki sonuçlarından biri, günberi * ve günöte * dönemlerinde mevsimlerin şimdikinin tam tersi şekilde ortaya çıkmasıdır.

hareketin bir başka önemli sonucu ise kutup yıldızı olarak bilinen yıldızın 26.000 yılda bir değişmesidir. bugün polaris olan kutup yıldızı, bundan yaklaşık 13.000 yıl sonra vega olarak geçecek kayıtlara.

***

gezegenler de ya da diğer cisimler de kütle çekim gibi etkiler nedeniyle presesyon yapabilir.

bu hareketi daha iyi anlamak için bkz:

(thumbs.gfycat. com'dan alıntıdır.)

kelime anlamı olarak baktığımızda presesyon, devinme ve devinim anlamlarına geliyor. astronomik olarak baktığımız zamanda ise bu terim bilimsel olarak, "uzaydaki cisimlerin dönüş ekseni etrafında yalpalayarak, kutuplarının çevresinde ağır bir şekilde dönmesi ve bu dönüş hareketi esnasında oluşturduğu dairesel çizimi" ifade etmektedir. dünyamızda uzay boşluğunda dönüş hareketi sergilediğinden elbette bir presesyon hareketine sahip. tabii tarihimiz boyunca bu hareketi görmüş olmamız mümkün olmamıştır çünkü yapılan hesaplamalara göre, dünyamız presesyon (baş sallama) hareketini 26 bin yılda tamamlıyor.

işin esasına bakacak olursak eğer presesyon hareketi dünyamızın çok da bilinmeyen 3. hareketidir. şimdi şöyle bi temel bilgilerimizi gözden geçirecek olursak eğer; dünyamız kendi ekseni etrafında ve bir de aynı zamanda güneşin etrafında dönüyor. işte bu hareket hemen hemen hiç kimsenin bilmediği 3. bir hareket. baş sallama hareketi, devinim hareketi veya presesyon olarak bilinmekte. bu hareket için 13 bin yıl yarım periyottur. tam periyot ise üstte de yazdığım gibi 26 bin yıl.

şu an geceleri gökyüzünü baktığımızda görmüş olduğumuz en bilinen yıldız polaris'tir. yani halk arasında bilinen ismiyle kutup yıldızı. dünyamız presesyon hareketinin ilk 13 bin yılında polaris'e bakarken, sonraki 13 bin yılında ise diğer tarafa dönecektir. ve geceleri gökyüzüne baktığımızda göreceğimiz yıldız "vega" olacaktır.



dünyamızın uzaydaki durumuna bakacak olursak, yaklaşık 23,5 derecelik bir eksen eğikliğinden söz ediyoruz. işte bu hareket sonrasında kuzay yarım kürede kış ayları olarak bilinen aralık-ocak-şubat üçlüsü yaz aylarına dönecektir. haziran-temmuz-ağustos olarak bildiğimiz yaz ayları ise tam tersi kış aylarına dönecektir.

gecenin bir vaktinde başımızı kaldırıp göğe bakalım, gördüğümüz yıldız polaris. bu yıldızın ne anlama geldiği belli. yönümüzü bulmamıza yardımcı. ancak bilinmeyen başka bir durum daha söz konusu. şöyle ki; bu durum bizlere buzul arası dönemde bulunduğumuzu anlatıyor. yani dünyamız şu an buzul arası dönemde. bilimsel olarak bunu söyleyecek olursak eğer bu döneme "interglasyal" dönem diyebiliriz. yapılan hesaplamalara göre yaklaşık 8-9 bin yıl sonra dünyamız yönünü vega'ya çevirdiğinde ise "glasyal" yani buzul dönemine girmiş olacağız. ve bu buzul dönemi ise yine 13 bin yıl sürecek.

ancak şunu söylememiz mümkün ki; insanların dünyaya ve doğaya bu olumsuz müdahaleleri sıcaklıkları oldukça fazla değiştirmekte. glasyal ve interglasyal dönemler artık hiç olmadığı kadar sıcak veya soğuk geçecek. ben bu yazıyı yazarken, siz bu yazıyı okurken bile dünyamız başını yavaş yavaş vega'ya doğru çeviriyor. 13 bin yıl dediğimiz süreç bizler için oldukça uzun bir zaman gibi gelse de kozmoz ve gezegenler için son derece kısa sayılabilecek bir zaman dilimi.

yine de çok korkmayın ve yaklaşık 8-9 bin yıl kadar daha sürmesi hesaplanan polaris yıldızı ve interglasyal dönemin tadını çıkarmaya devam edin.

kaynakça:
1- evrimagaci.org/dunya-yalpal...
2- instagram.com/uzayinbilimcisi