meja yazar profili

köpek.
köpek, insanın en iyi tostudur.

minareden atlarım *
bayramınızı kutlarım.

vazgeçmek için sevmedik... *

sakinliği çok seviyorum ben erkeklerde. kontrolünü kaybetmemesi, öfke nöbetleri geçirmemesi falan... değerli şeyler bence bunlar.

elektriği iç kısımlarından değil, sadece yüzeylerinden ileten, yani iç bölgede yalıtkan, dış bölgede iletken olan malzeme.

elektriği iletirken enerji kaybına neden olmadıkları için ilerleyen yıllarda bu tür malzemelerin, elektronik cihazlarda ısı enerjisine dönüşerek verimliliği düşüren enerji kaybına karşı kullanılabilecekleri tahmin ediliyor.

#3929071
+1

bir forum sitesinde galatasaray için yapılan takvim tasarımı yarışmasında çalışmalar içinde benimki seçilmişti.

dinleyen pişman, dinlemeyen hiç pişman.

benim için, bu tür videoları izlemektir:

mercimek salatası

o kadar param olsa size mi yediririm be!

kuantum mekaniğinde, güçlü manyetik alan ve düşük sıcaklık şartları altındaki iki boyutlu bir elektron gazında gözlemlenen davranış şekli.

iki boyutlu elektron gazı nedir? şudur;
normal elektron gazında elektronlar her yöne doğru, yani 3 boyutlu bir hareket yaparlar. yarı iletken iki malzemeyi sandviç gibi üst üste koyarak, bir çeşit sıkıştırma yöntemiyle elektronların bu hareketi kısıtlanabilir. bu durumda aşağı veya yukarı hareket edemez, sadece ileriye geriye ya da sağa sola doğru hareket edebilirler. buna da iki boyutlu elektron gazı denir.

etkiye dönelim. klasik hall etkisinden farkı nedir bunun? günlük hayattan bir benzetme üzerinden anlatmayı severim, biliyorsunuz. büyük bir alışveriş merkezi düşünün. merkezinde de dev bir vantilatör olsun. insanlar alışveriş yaparken ya da vitrinlere bakarken birbirleriyle alakasız, rastgele yönlere doğru gidiyorlar. dev vantilatöri çalıştırınca insanların hareketleri de etkileniyor. vantilatörün devri arttıkça insanlar yine rastgele şekilde sağa sola savruluyorlar. vantilatör manyetik alanın yaptığı işi yapıyor. insanlar da elektronların davranışını sergiliyor. vantilatörün devrini 2 kat artırırsanız insanların savrulma miktarı da 2 katına çıkıyor. 3 kat artırırsanız o da 3 kata çıkıyor. yani özetle; manyetik alan şiddeti arttıkça elektronların sapma miktarı da onunla doğru orantılı şekilde artıyor.

kuantum hall etkisinde durum farklı. bunu, alışverişte dev bir indirim kampanyası yapılmış gibi düşünün. duyan herkes oraya koşmuş. içerisi o kadar kalabalık ki insanlar sadece tek sıra hâlinde ilerleyebiliyor. kalabalık yüzünden vantilatör yine son devrine kadar hızlandırılmış ama adım atacak yer olmadığından insanlar savrulamıyor, tek sıra hâlinde ilerlemeye devam ediyorlar. durdukları yerde sıkıntıdan hafifçe sağa sola sallanabilmek dışında bir şey yapamıyorlar. yani sadece 2 boyutta hareketleri var. arada bir sıra geçici olarak hızlanıyor, işi bitip arka kapıdan çıkanlar sayesinde ve sonra yine sıkışıyor.

klasik etkide düşük sıcaklık ve yüksek manyetik alan eşiğine gelinirse kuantum etki devreye girer.

gözünüzde iyi kötü canlandıysa, fiziksel olan versiyona dönebiliriz. düşük sıcaklıklar altında, güçlü manyetik alan uygulandığında 2 boyutlu elektron gazının hareketi doğru orantılı olarak artmaz. niye? çünkü manyetik alan altındaki elektronlar dairesel yörüngelere girer ama işin içine kuantum yani mikro boyutlar girdiğinde ne olduğunu biliyoruz; bu elektronların enerjileri her değeri alamıyor. kesikli değerler diyoruz buna. hatta ve hatta bu enerji seviyelerinin özel bir adı var: landau seviyeleri. bunu bir apartmanın katları gibi düşünebilirsiniz: 1-2-3-4 diye sıralı şekilde gider. manyetik alanı da bu apartmandaki bir görevlinin elinde bulunan bir megafon gibi düşünün. megafon ne kadar güçlü olursa, görevlinin sesi o kadar çok kata ulaşabilir. yani manyetik alan arttıkça, elektronlar daha yüksek landau seviyelerine yerleşmeye başlar. landau seviyelerine ulaşınca elektronların bazı direnç değerleri değiştiği için, hareketleri de düzene girer. alışveriş merkezi örneğinde şunu demiştim: "arada bir sıra geçici olarak hızlanıyor, işi bitip arka kapıdan çıkanlar sayesinde ve sonra yine sıkışıyor." tabii ki bu sadece durumu anlatmak için kullandığım bir benzetme. gerçekte elektronlar arka kapıdan çıkıp gitmiyor ama sıranın birden hızlanıp yeniden yavaşlamasına benzer bir durum, iki boyutlu elektron gazında da yaşanıyor. bunun nedeni de manyetik alan şiddeti arttıkça, elektron enerjisinin bir sonraki landau seviyesine ulaşması. iki seviye arasında rahatlayan hareket, seviyelerden herhangi birine ulaşılınca yeniden düzene giriyor.

tamam güzel ama bundan bize ne! neye yarayacak yani bu? biliyorsunuz, dünya genelinde belirli nicelikler için standart hâline getirilmiş tanımlar var. 1 metre, 1 kilogram, 1 litre gibi nicelikler dünyanın her yerinde aynı. kuantum hall etkisi de elektronik devrelerde kullandığımız direnç değerleri için böyle bir standartlık sağlıyor. bunun dışında günlük hayatta kullandığımız herhangi bir alanda doğrudan etkisi olmasa da kuantum bilgisayarlarının geleceğinde işe yarama ihtimaline ek olarak kozmolojide kullanılan ince yapı sabiti ile de alakalı olduğundan daha çok evrenle ilgili çalışmalar esnasında karşılaşabileceğimiz bir etki.

fizikte, elektronların davranışını açıklamak için kullanılan bir model.

iletken ya da yarı iletken bir metal içerisindeki elektronlar, bir okul bahçesinde koşturan çocuklar gibi her yöne doğru rastgele hareket edebilirler. hızla oraya buraya doğru giderken birbirilerine de çarpabilirler, çarpıştıktan sonra sekebilirler. tıpkı hava molekülleri gibi hareket ettikleri için de ismi gaz olarak anılır.

yanlış anlaşıldığını düşündüğüm başlık.

ilk tanım, yani ilk cümle yanıltmış sanırım herkesi. yenilince birbiriyle eğlenmek değil konu. yenil ama ezilmeden yenil konusu bu. dün gördüğümüz de tam olarak buydu.

bazı maçlar vardır, sahada bariz üstün olursunuz. tek kale oynarsınız ama şanssızlıktır, 1-2 gol yer ve veda edersiniz turnuvaya. rakip takımdan bile alkış alırsınız. bizim, avrupa'da kendi takımlarımızda görmek istediğimiz şey bu. işte bu oyunla yenilir gelirim, buna okeyim. fenerli yine gülüyorsa gülsün. biz de onlara gülüyoruz, sorun yok. avrupa'da oynayacağımız bu türden herhangi bir büyük maç öncesinde o ülkenin insanlarına, yorumcularına, eski futbolcularına maç hakkındaki düşünceleri sorulduğunda "galatasaray/beşiktaş/fenerbahçe o kadar iyi bir takım değil. türk ligi ilk 5'te değil. x takım favori" gibi laflar etmeleri, futbolsever olarak zorunuza gitmiyorsa , karşısına çıkacağınız takım sizden az da olsa çekinmiyorsa bir sorun vardır.

eğer hemen hemen her sene bir şekilde devler liginde yarışıyorsak bunun gereklerini yerine getirmemiz lazım. tabii ki maç kaybetmek hayatın sonu değil ama bir işi yapıyorsan hakkını vereceksin. doğrusu budur. diğer takımlar tarafından averaj takımı gibi görülmek, "bu maç cepte ya" diye düşünmelerine neden olmak, işimizi doğru yapmadığımızı gösterir. bunun nedenlerinin en başında eleştiriye kapalı olmak geliyor ki maalesef bu bizim insanımızın her konuda gösterdiği ortak tutum. bu kafalarla da daha çok yenilir geliriz. bugün siz bize gülersiniz, yarın biz size güleriz ama avrupa'dakiler hepimize gülmeye ve takım ayırmadan "türk futbolu" diye dalga geçmeye devam ederler.

böyle şeylere düdük bile çalmayan insanlar:

kendi takımını tanıyamamış teknik direktör.

bu takım, oyunu kendi yarı alanında kabullendi mi çok büyük bir mucize olmazsa kaybediyor ya da kötü oynuyor. bunu biz oturduğumuz yerden bilirken sen hem bu takımın eski oyuncusu hem de kaç yıllık teknik direktörü olarak hâlâ göremedin mi? sahi kuzum, siz bu maçlara oyuncuları nasıl hazırlıyorsunuz tam olarak? "koş, şut çek, pas ver"den mi ibaret bu işler? hangi rakip oyuncunun güçlü yanını nasıl törpüleriz, hangisinin zaafı nedir falan, bunları izlemiyor musunuz hiç?

kimse kusura bakmasın ama ben buraya kadar gelip buradan dönmeyi başarı olarak görmüyorum. başarı, yapılmamış olanı yapmaktır; daha önce yaptığını tekrar etmek değil. hele de buraya kadar gelmişken bu noktada bu berbat oyunun kabul edilebilir hiçbir yanı yok. evinde herkes kazanır. önemli olan bu şartlarda da kazanabilmekti.

neyse. ağzımı bozmadan sussam iyi olacak.

siz kasımpaşa'ya gol atınca bile çılgınca sevindiğiniz için pek de etkilenmediğimiz olay.

bu gece sevinin, yalnız "iyi oldu, avrupa'da yollarına devam etsinler, lige odaklanamasınlar" diyordunuz ya, şimdi tam tersi olacak. o yüzden ölçülü sevinin siz yine de.

olacağı buydu işte.

kapattım izlemiyorum. içine edeyim oynayacağınız oyunun. gerçi siz ettiniz zaten, bana gerek kalmadı.

bir umudum vardı, ilk yarıda özellikle fazla koşmuyor ve yorulmamaya çalışıyor bizimkiler diye ama ikinci yarıda da bir numara olmayacağı belli oldu başından. hani böyle çok iyi oynarsın, atak üstüne atak yapar da golü yersin ve yine de "geliyor, şimdi atarız" dersin ya, işte bu maçta o yok. uzun topların hiçbirini alamıyoruz ve kısa paslarda da çok hızlı kapandıkları için topu kaptırıyoruz. 2-0'la kurtarırsak yine iyi.

ilk yarı performansını beğenmediğim oyuncu.

bizim bildiğimiz barış şu ana dek kartlık pozisyonlara sokmuş olmalıydı rakibi, hızı ve fizik gücüyle. yokları oynadı şu ana dek. inşallah ikinci yarıda farklı bir barış görürüz.