trump'ın gazze planının sızdırılması

trump yönetiminin üzerinde çalıştığı 38 sayfalık "gazze yeniden inşa, ekonomik ivme ve dönüşüm mütevelliyeti (trust)" başlıklı belgenin detaylarını paylaştı.

buna göre plan, trump'ın, bölgenin yönetimini abd'nin devralarak en az 10 yıl yetkili olması görüşüne dayanıyor. ayrıca planda bölgenin turistik bir tatil ve ileri teknoloji üretim merkezi haline getirilmesi öngörülüyor.

trump'ın planında filistinlilere yer yok

öte yandan planda, bölgenin yeniden inşası sürecinde gazze'de yaşayan 2 milyon filistinli nüfusun "gönüllü" bir şekilde başka ülkelere ya da kısıtlı, güvenli bir bölgeye geçici olarak yeniden yerleştirilmesi yer alıyor.

bölgenin yeniden inşasını üstlenen firmanın, gazzelilere 5 bin dolar nakdi ödeme yapması ve gazze dışında yaşadıkları yerin 4 yıl boyunca kirasını üstlenmesi öngörülüyor.

sadece birkaç gün önce, israel uluslararası sahnede izole görünüyordu. hamas ise katar, türkiye ve diğer ülkelerdeki müslüman destekçileri ve ingiltere ve diğer ülkelerin de yakın zamanda filistin devletini tanıyarak katıldığı israel'i gayrimeşru kılma kampanyası şeklinde uluslararası bir koalisyonun desteğini arkasına almıştı.

ancak şimdi durum tersine döndü. bibi ve trump, katar ve türkiye'yi hamas'a açık bir tehditte bulunmaya ikna etti: bu anlaşmayı reddederseniz, ıdf'ye gazze şehrinde operasyonlarına devam etmeleri için yeşil ışık yakacağız.

böylece, bu savaşı hayal edilemez bir zaferle başlatan terör örgütü şimdi kendini bir çıkmazda buldu: ya teslim olacak ya da anlaşmayı reddedip kalan arap müttefiklerinin onu kesin bir mat pozisyona terk etmesini izleyecek.

peki, hamas sonunda evet diyecek mi? dün gece benjamin netanyahu ile konuştum ve o bile hamas'ın nasıl yanıt vereceğinden emin değil.

ancak hamas'ın katar ve türkiye'nin baskısından etkilenmeyeceği makul varsayımıyla, plan hamas'ın anlaşmayı reddetmesi halinde israel'in gazze'de kalmasına izin veriyor. bu, 48 rehinenin tamamını geri getirmeyecek olsa da, israel'in güvenliği için kesinlikle bir tür sigorta niteliğinde.

hamas'ın kararını beklerken, bu anlaşmanın israel için neden bu kadar iyi olduğunu inceleyelim.

yeruşalim'in (israel) bu savaşta üç ana hedefi vardı. tüm rehinelerin geri dönmesi, hamas'ın gazze'deki yönetiminin sona ermesi ve yönetimi devralacak hükümetin filistin yönetimi'ne ait olmaması.

anlaşma bu üç hedefi de gerçekleştiriyor ve israel 72 saat içinde rehineleri geri alıyor. ya olmazsa? netanyahu hükümeti, hamas'ı yok etmek için doha ve ankara'nın kağıt üzerinde tam desteğine sahip. düşündüğünüzde oldukça şaşırtıcı ve ben sadece bunun tam olarak uygulanmasını dileyebilirim.

ne yazık ki, bu o kadar basit değil. israel koalisyonunun aşırı sağ kanadı anlaşmadan pek memnun değil. neden? anlaşma, onların hedeflerine (ki bu hedefler, bu arada, hiçbir zaman hükümetin resmi savaş hedefleri olmadı) ulaşmıyor: gazze'yi ilhak etmek, yerleşimcileri şeride kalıcı olarak yerleştirmek ve filistinlilerin gazze şeridi'nden toplu göçünü sağlamak.

bu sabah, maliye bakanı bezalel smotrich anlaşmayı “sahadaki gerçek başarıları siyasi illüzyonlarla ve diplomatik kucaklaşma ve görkemli törenlere teslim olmakla takas etmek” olarak eleştirdi.

israel bu yolda ilerlerse, “gözyaşlarıyla sonuçlanacak” diyor. ve onun dini siyonizm partisi bir adım daha ileri giderek, trump'ın planı hükümetin onayına sunulursa koalisyondan ayrılmakla tehdit etti.

ve smotrich'in memnun olmadığını düşünüyorsanız, ulusal güvenlik bakanı ıtamar ben gvir'in ağzını açmasını bekleyin.

yani anlaşmayı engelliyorlar mı? tam olarak değil. maliye bakanının plana yönelik sert eleştirilerine rağmen, uzun açıklamasını uzlaşma kapısını açık bırakarak sonlandırdı. “başka seçenek yok mu ve şu anda elde edilebilecek en fazla şey bu mu? bunlar iyi sorular,” diye yazdı. “danışacağız, değerlendireceğiz ve karar vereceğiz.”

her halükarda, bibi ve trump'ın bir yedek planı var. ben gvir ve smotrich'in istifasını önlemek için yeruşalim, netanyahu hükümetinin trump'ın planını oylamayacağı konusunda washington ile anlaştı. bunun yerine, koalisyonun onayına sunulacak tek şey rehine anlaşması olacak: rehineler karşılığında savaş alanından kademeli olarak çekilmek ve filistinli katillerin serbest bırakılması. (250 müebbet mahkumu katil ve 7 ekim sonrası içeri alınan 1700 terörist)

peki ya anlaşmanın geri kalan kısmı? anlaşma, koalisyonun onayı olmadan da yürürlüğe girecek. başka bir deyişle, bibi planı uygulamak için hükümetini atlatmayı planlıyor.

harika, diye düşünebilirsiniz, netanyahu gerçek bir karar anında nihayet aşırı sağ kanadını bir kenara itiyor. işte burada aynı fikirde değilim. anlaşmayı ne kadar beğensem de, böylesine dramatik bir planı hükümetin onayına sunmamak açıkça saçma. bana sorarsanız, knesset'in de onaylaması gerekiyor, ama bunu bir kenara bırakırsak, israel devleti böylesine önemli bir planı, kilit karar alma forumuna sunmadan nasıl kabul edebilir?

bu, başbakanın hala cevaplaması gereken bir soru, ancak planın israel muhalefetinden tam destek gördüğünü belirtmek gerekir. yair lapid, yair golan, avigdor liberman, benny gantz, gadi eisenkot ve naftali bennett planı kamuoyunda desteklediler. anlaşmazlıkların sırf anlaşmazlık olduğu için knesset'i yönettiği bir ülkede, böylesine dramatik bir adım için bu kadar geniş bir konsensüsün olması hafife alınmamalıdır.

ancak şimdi, bu planın çok da uzak olmayan bir gelecekte ortaya çıkabilecek bir tehlikeye bakalım. planın filistin devletinin kurulması için öngördüğü potansiyel yolun gerçekleşme olasılığı düşük olsa da, bu durum sonunda israel'i zor durumda bırakabilir.

sonuçta, israel'in merkez solundan bir demokrat başkan veya başbakan gelip şöyle sorabilir: “israel tarihinin en sağcı hükümeti ve amerika'nın gördüğü en israel yanlısı başkan filistin devleti konusunda en ufak bir ipucu bile verdiyse, ben neden papadan daha katolik olayım?”

bu gerçek bir endişe kaynağıdır, ancak yine de gelecekle ilgili bir endişedir. şu an için bu, israel için gerçekten harika bir anlaşma ve hepimiz bunun tam olarak uygulanmasını ve yahudi devletinin nihayet tüm evlatlarını gazze'den eve getirebilmesini ummalıyız.