ücretsiz emek ve bakım yükü

ayşe arman’ın paylaşımını okudum iki gün önce ve merak edip karıştırdım biraz… ve çok çarpıcı bir araştırma bu…oecd’nin verileri aslında yıllardır evlerin içinde bildiğimiz ama ekonomide görünmeyen bir gerçeği gösteriyor… kadınların emeği çoğu zaman ücretsiz, görünmez ve doğal bir sorumlulukmuş gibi kabul ediliyor. oysa bu emek olmasa ne aile düzeni ne de ekonomi aynı şekilde ayakta kalabilir. artık mesele sadece “yardım etmek” değil, emeğin adil paylaşımını konuşmak olmalı…


oecd’nin (ekonomik işbirliği ve kalkınma örgütü) kadınların ücretsiz emeği ve bakım yükü üzerine yaptığı araştırmalar oldukça çarpıcı sonuçlar ortaya koyuyor. bu çalışmalar genellikle “unpaid work / unpaid care work” (ücretsiz bakım ve ev içi emek) başlığı altında yayımlanıyor.

oecd’nin temel bulguları

1. kadınlar erkeklerden çok daha fazla ücretsiz çalışıyor
oecd ülkelerinde kadınlar ortalama olarak günde yaklaşık 4–4,5 saat ücretsiz ev işi ve bakım işi yapıyor.
erkeklerde bu süre ortalama 2 saat civarında.

yani kadınlar erkeklerin yaklaşık iki katı kadar ücretsiz emek harcıyor.

2. ücretsiz işlerin çoğu görünmeyen işler
bu işler genelde şunları içeriyor:
• çocuk bakımı
• yaşlı veya hasta bakımı
• yemek yapmak
• temizlik
• çamaşır, alışveriş gibi ev işleri

bu çalışmalar ekonomik üretim sayılmadığı için milli gelir hesaplarına çoğu zaman dahil edilmiyor, ama aslında toplumun devamı için hayati.

3. bu durum kadınların ekonomik hayatını etkiliyor
oecd’ye göre ücretsiz bakım yükü:
• kadınların iş gücüne katılımını azaltıyor
• yarı zamanlı çalışmaya zorlayabiliyor
• kariyer ilerlemesini yavaşlatıyor
• emeklilik gelirlerini düşürüyor

yani görünmeyen emek, uzun vadede ekonomik eşitsizlik üretmeye devam ediyor.

4. türkiye’de fark daha da büyük
oecd zaman kullanımı verilerine göre türkiye’de:
• kadınlar günde yaklaşık 4–5 saat ücretsiz iş yapıyor.
• erkekler ise 1 saat civarında.

bu da türkiye’yi cinsiyet farkının en yüksek olduğu ülkelerden biri yapıyor.

oecd’nin yorumu

oecd raporları bu durumu şöyle özetliyor:

“ücretsiz bakım ve ev işi yükünün kadınlar üzerinde yoğunlaşması, toplumsal cinsiyet eşitliğinin önündeki en büyük yapısal engellerden biridir.”

bu nedenle oecd şu politikaları öneriyor:
• kreş ve bakım hizmetlerinin artırılması
• babalık izni ve ebeveyn izinlerinin yaygınlaştırılması
• esnek ama güvenceli çalışma modelleri
• bakım emeğinin ekonomik değerinin tanınması

kaynak:

-oecd – time use across the world (zaman kullanımı araştırmaları)
insanların gün içinde zamanlarını nasıl kullandığını ölçen çalışmalara dayanır.

-oecd – balancing paid work, unpaid work and leisure
kadın ve erkeklerin ücretli iş, ücretsiz ev işi ve boş zaman dağılımını karşılaştırır.

kadınların günlük ücretsiz, kayıt dışı bunca zaman harcamalarına ek olarak bir de 'kendilerine yatırım yapabilmeleri, kişisel bakıma zaman ayırabilmeleri' şaşkınlıkla gözlemlediğim bir muammadır bana göre.
'nasıl bir enerji planlaması, zaman organizasyonu' dur. inanılmaz. hayranlık uyandırıcı.