1.
simyacıların felsefe taşını aramalarını simgeleyen “visita ınteriora terrae rectificando ınvenies occultum lapidem” sözündeki kelimelerin baş harflerinden oluşan kelime. yaklaşık anlamı “yerin merkezini ziyaret et, orada gizli taşı bulacaksın.” dır.
devamını gör...
2.
tefekkür hücresine girer girmez göze çarpan yazı. kişinin ham taşını yontup, küp taşa ulaşmasını da simgeler.
devamını gör...
3.
simya, bir diğer adıyla alşimi, bünyesinde kimya, fizik, astroloji gibi birçok bilimi barındıran bir uğraştır. zamanında dünyanın pek çok yerinde ilgi ve saygı görmüş bu sanatın tarihi aslında apayrı bir konu. bugün bahsetmek istediğim şeyse vitriol terimi. ''visita ınteriora (ınteriorem) terræ (tellus) rectificando ınvenies occultum (operae) lapidem'' latince deyişinin baş harflerinden oluşan bu kelimenin anlamı ise bizleri gizemli bir başka kelimeye götürüyor: felsefe taşı'na.
''dünyanın derinliklerini (içini) ziyaret et, damıtırken (arıtırken) gizli taşı (felsefe taşı’nı) bulacaksın.'' anlamına gelen bu cümle ünlü bir simya deyişidir. ilk olarak ''dünyanın derinliklerine inmek'' kelimlerindeki sembolizme değinelim. pek çok mitte ''yeraltına iniş'' veyahut ''cehenneme iniş'' gibi semboller ile kullanılan bu tabir bir deneyimi yaşamayı anlatıyor. eğer saflığa ermek istiyorsan, cehenneme iniş deneyimini yaşaman gerektiğini söylüyor. bu deneyime 'ölüm deneyimi' veya 'vicdani hesaplaşma' diyenler de var. fakat burada önemli olan şey hayatın özü, aydınlanmanın sembolü felsefe taşı.
çoğumuz simyacılara dair hikayeler duyarız. ölümsüzlüğü keşfetmek ve nesneleri altına çevirmek gibi bir gayeleri olduğunu düşünürüz. çoğu da hikayelerde böyle anlatılır. ama felsefe taşı ve akabinde onunla ilişkili olan altın, aslında aydınlanmanın ve bilgeliğin simgesidir. madenleri ve taşları arıtarak, damıtarak, dünyanın özüne ulaşmaya çalışan simyacıların asıl amacı kendilerini arıtmak, saflığa ve nihai bilgiye ulaşmaktır. yani somut, maddi bir altından veyahut taştan bahsedilmez. ulaşılacak özelliğe uzanan yol ise 'cehenneme iniş' mitindeki gibi zorlu bir yoldan olacaktır çünkü bu yol saflaşmanın yoludur.
vitriol'ün kimya karşılığı ise sülfat ve türevleri sülfirik asitlerdir. sülfirik aside vitrol yağı da denmektedir. simyada da, metalin asit ile bozunmasından çıkan zehirli bir gaz; yeşil bir aslan olarak simgelendiği de düşünülür. sülfirik asit metallerin pekçoğuna zarar verir, biri hariç: altın. bu yüzden sülfirik asitin, felsefe taşını üretirken kullanıldığı düşünülür. maddelerin içine işleyerek onları çözer ve saflaştırır şeklinde de manevi tarafını düşünebiliriz sanıyorum.
şimdi 15. yüzyıla gidelim. gerçek olup olmadığı tartışılmakta olan bir isim çıkar karşımıza: basilius valentinus. bilim tarihinin öncü isimlerinden john maxson stillman'e göre bu isimden 1600 yılında kadar hiçbir yerde bahsedilmemiştir ve böyle bir isim yoktur. bu ismi, zamanında birçok yazarın ortak bir mahlas olarak kullanıldığı düşünülmektedir. aslı ne olursa olsun, kendisinin önemli bir kimya bilgisine sahip olduğunu biliyoruz. vitriol yağını ürettiği de söylenmektedir.
bu arada biraz kimya tarihi da yapmamız gerekirse, sülfirik asidin eski zamanlarda üretim yöntemi sülfatlı minerallerin ısıtılması idi. bu minarellerin farklı renkleri vardı fakat ortak özellikleri camsı bir görünüşe sahip olmalarıydı. vitriol kelimesi de latince'de ''camsı'' kelimesi olan ''vitrum''dan gelmektedir. gelelim valentinus'a. baş harflerinden vitriol'ü oluşturduğumuz cümlenin kaynağı olarak basilius valentinus'un l'azoth des philosophes adlı eseri gösterilir.
bir simya simgesi olarak yeşil bir aslanın bir güneşi yediği çizimleri aklınıza getirdiğinizde zihninizde bir şeyler canlanmaya başladı mı? maddeler sülfirik asit ile etkileşime girdiklerinde, altın hariç hepsi bozuluyor. böylelikle dünyanın derinlikleri ziyaret edilebiliyor ve arındırılabiliyor. özümüz, içimizdedir. dünyanın derinliklerine varmak, kendi içimize yapacağımız bir yolculuktur. yani aslında bir büyüden veya sihirden bahsedilmiyor. taraması ve anlamı kişiden kişiye değişecektir fakat tahlili yapılması gereken bir söz! yapacağımız yolculuklarda öğrenilecek çok şey var...
kaynakça ve daha fazlası: forthright.space - vitriol, symboldictionary.net, atlanteangardens.blogspot.com, vikipedi - vitriol, vikipedi - cehenneme iniş, wikipedia - vitriol, mcgill.ca - vitriol'ün tarihi, merriam-webster.com - vitrin kelimesinin kökenine dair, wikipedia - simya'da güneş, wikipedia - basil valentine
''dünyanın derinliklerini (içini) ziyaret et, damıtırken (arıtırken) gizli taşı (felsefe taşı’nı) bulacaksın.'' anlamına gelen bu cümle ünlü bir simya deyişidir. ilk olarak ''dünyanın derinliklerine inmek'' kelimlerindeki sembolizme değinelim. pek çok mitte ''yeraltına iniş'' veyahut ''cehenneme iniş'' gibi semboller ile kullanılan bu tabir bir deneyimi yaşamayı anlatıyor. eğer saflığa ermek istiyorsan, cehenneme iniş deneyimini yaşaman gerektiğini söylüyor. bu deneyime 'ölüm deneyimi' veya 'vicdani hesaplaşma' diyenler de var. fakat burada önemli olan şey hayatın özü, aydınlanmanın sembolü felsefe taşı.
çoğumuz simyacılara dair hikayeler duyarız. ölümsüzlüğü keşfetmek ve nesneleri altına çevirmek gibi bir gayeleri olduğunu düşünürüz. çoğu da hikayelerde böyle anlatılır. ama felsefe taşı ve akabinde onunla ilişkili olan altın, aslında aydınlanmanın ve bilgeliğin simgesidir. madenleri ve taşları arıtarak, damıtarak, dünyanın özüne ulaşmaya çalışan simyacıların asıl amacı kendilerini arıtmak, saflığa ve nihai bilgiye ulaşmaktır. yani somut, maddi bir altından veyahut taştan bahsedilmez. ulaşılacak özelliğe uzanan yol ise 'cehenneme iniş' mitindeki gibi zorlu bir yoldan olacaktır çünkü bu yol saflaşmanın yoludur.
vitriol'ün kimya karşılığı ise sülfat ve türevleri sülfirik asitlerdir. sülfirik aside vitrol yağı da denmektedir. simyada da, metalin asit ile bozunmasından çıkan zehirli bir gaz; yeşil bir aslan olarak simgelendiği de düşünülür. sülfirik asit metallerin pekçoğuna zarar verir, biri hariç: altın. bu yüzden sülfirik asitin, felsefe taşını üretirken kullanıldığı düşünülür. maddelerin içine işleyerek onları çözer ve saflaştırır şeklinde de manevi tarafını düşünebiliriz sanıyorum.
şimdi 15. yüzyıla gidelim. gerçek olup olmadığı tartışılmakta olan bir isim çıkar karşımıza: basilius valentinus. bilim tarihinin öncü isimlerinden john maxson stillman'e göre bu isimden 1600 yılında kadar hiçbir yerde bahsedilmemiştir ve böyle bir isim yoktur. bu ismi, zamanında birçok yazarın ortak bir mahlas olarak kullanıldığı düşünülmektedir. aslı ne olursa olsun, kendisinin önemli bir kimya bilgisine sahip olduğunu biliyoruz. vitriol yağını ürettiği de söylenmektedir.
bu arada biraz kimya tarihi da yapmamız gerekirse, sülfirik asidin eski zamanlarda üretim yöntemi sülfatlı minerallerin ısıtılması idi. bu minarellerin farklı renkleri vardı fakat ortak özellikleri camsı bir görünüşe sahip olmalarıydı. vitriol kelimesi de latince'de ''camsı'' kelimesi olan ''vitrum''dan gelmektedir. gelelim valentinus'a. baş harflerinden vitriol'ü oluşturduğumuz cümlenin kaynağı olarak basilius valentinus'un l'azoth des philosophes adlı eseri gösterilir.
bir simya simgesi olarak yeşil bir aslanın bir güneşi yediği çizimleri aklınıza getirdiğinizde zihninizde bir şeyler canlanmaya başladı mı? maddeler sülfirik asit ile etkileşime girdiklerinde, altın hariç hepsi bozuluyor. böylelikle dünyanın derinlikleri ziyaret edilebiliyor ve arındırılabiliyor. özümüz, içimizdedir. dünyanın derinliklerine varmak, kendi içimize yapacağımız bir yolculuktur. yani aslında bir büyüden veya sihirden bahsedilmiyor. taraması ve anlamı kişiden kişiye değişecektir fakat tahlili yapılması gereken bir söz! yapacağımız yolculuklarda öğrenilecek çok şey var...
kaynakça ve daha fazlası: forthright.space - vitriol, symboldictionary.net, atlanteangardens.blogspot.com, vikipedi - vitriol, vikipedi - cehenneme iniş, wikipedia - vitriol, mcgill.ca - vitriol'ün tarihi, merriam-webster.com - vitrin kelimesinin kökenine dair, wikipedia - simya'da güneş, wikipedia - basil valentine
devamını gör...