yengeç sepeti sendromu

ingilizce adı crab mentality olan; yengeçler bir kovaya hapsedildiklerinde gözlemlenen davranıştan modellenen bir sendromdur. kısaca açıklamak gerekirse herhangi bir yengeç kovadan çıkabilse bile diğer yengeç grubu, başarılı olabilecek yengeci aşağı çekmeye çalışır. başka bir deyişle grup yengecin başarılı olmasına izin vermez.

bir yengeç bilinçli olarak diğerini aşağıya çekmeye çalışmaz. bu davranışın nedeni yengeçlerin başkalarına tutunmanın hayatta kalmayı teşvik ettiği deniz kıyılarında evrimleşmesidir. yani sergiledikleri davranış doğal seçilimin olmasından dolayıdır.

ilk okuduğumda yemeksepeti'ne gönderme çıkacak sandığım, cehaletimi yüzüme çarpan bir bilimsel terim.
bugün de bir şey öğrendik çok şükür.

yengeç zihniyeti

turkiye tanimi gibi geldi bana.
belki duymussunuzdur bir hikaye var.
cehennemde yeni bir zebani işe başlamış. ilk gün kıdemli zebani tarafından gezdiriliyormuş. her yerde dev, yüksek kaynar kazanlar içinde yanan insanlar ve her bir kazanın başında zebaniler varmış. bizimki bakmış derin bir kazanın başında 5 zebani bekliyor.
– bu ne demiş ?
– bu almanların kazanı, sürekli birlik olup yardımlaşıp üst üste çıkarak yukarıya tırmanıyorlar ve oradaki zebaniler de tırmananı tekrar aşağıya atıyor…
biraz daha ilerlemişler dev bir kazan daha. başında 3 zebani bekliyormuş. bizimki yine dayanamamış;
– peki burada niye 3 zebani bekliyor?
– bu da amerikalıların kazanı, bunlar da arada yardımlaşıp çıkmaya çalışıyorlar ve görevli 3 zebani yukarıya çıkanı tekrar aşağıya atıyor.
bizimki bakmış bir sürü dev kazan ve her kazanın başında çeşitli sayıda görevli zebani varken ileride bir kazan var ki başında hiç zebani falan yok. hemen atılmış;
– yahu bu kazanda niye görevli zebani yok, boş mu?
kıdemli artık bıkkın bir şekilde cevaplamış;
– o türklerin kazanı. görevli zebaniye gerek duymuyoruz. zaten içlerinden birisi çıkmak için çaba sarf ettiğinde diğerleri birlik olarak hemen onu aşağıya çekiyor.

1994 yılı yapımı ve sadri alışık'ın son filmi olan yengeç sepeti filminde, aile içinde yaşananları tarif etmiştir.

tr.wikipedia.org/wiki/Yenge...

muhalif kesimin ‘silivri soğuktur’ şakası yapması direkt olarak bunun örneği. ifade özgürlüğümüzün gasp edilmesi çok normal bir şeymiş gibi ağzını açana “aman ha alır götürürler” diyor bu tayfa. cesaret kırarak sindirmek milli bir davranış bu ülkede.

kendi yapamadığı veya cesaret edemediği her hangi bir eylemin başkası tarafından yapılmaması için çaba sarf etme halidir. günlük hayatta ülkemizde görmeniz çok olasıdır. bu sendroma kapılmış kişi veya kişilerden uzak durmak gerek.

boğulacaksak beraber boğulalım bu bok çukurunda. senin bizden fazlan mı var da kurtulacan mantığı.

akademi, siyaset, ticaret, ofis ortamları gibi rekabetin had safhada olduğu ortamlarda bu sendroma sahip insanlar bolca bulunur. hatta bununla da kalmayıp oturduğunuz binadan aynı anadan çıkma kardeşinizde bile bulunabilir.

bu sendroma sahip insanların ortak davranışları şu şekildedir:
- aşırı kıskançlık
- rakibini bilerek sabote etme
- hakarete varabilen yıkıcı eleştiri
- manipülasyon
- özgüvenli gözükebilir ama özgüvensizdir
- sosyal izolasyon

böyle bir insanı ancak kırıcı ve incitici şekilde kendinizden uzaklaştırabilirsiniz. ghosting ve gaslighting gibi psikolojik şiddet yöntemlerini böyleler üzerinde kullanabilirsiniz.

"benden ne kadar akıllı olursan ol, bende her zaman senden üstün olduğum bir şey var: kalleşlik."

neville roy singham

yakın geçmişteki önemli örneklerinden birisi de 7 ekim 2023 katliamı ve ardından yapılan mide bulandırıcı kara propaganda.



13 mart 2026

bu örnek de aynı sürecin parçası:



akp militanı murat akan

bazı insanlar çin hc denen çapsız ülkenin abd'yi dize getirdiğinden bahsediyor ama bunun gerçeklerle ilgisi yok. çin, rusya, molla rejimi, türkiye, müslüman kardeşler'in gittikçe saldırganlaşmaları ve hayvanca davranmaları, çok güçlü olmalarından ve kendilerine güven duymalarından kaynaklanmıyor, düşman ve rakipleriyle rekabet edemediklerini ve bundan sonra da edemeyeceklerini hesaplamalarından dolayı böyleler.



woke culture

dücane cündioğlu

(bkz: schadenfreude)