1.
isyan ateşini alevlendirenler, yürekliliklerini tedbirli olmak gerekliliği ile bütünleştirmeyi bir türlü başaramadılar.
belki de onları tedbirsiz olmaya iten, haklarını savundukları insanlardan kaynaklı bir ihanetin, vuku bulmayacağına dair safça oluşturdukları itimatlarıydı…
gerek duymuyorlardı. çünkü yaptıkları şey zaten o insanlar içindi! ve o insanlar için mücadele ederken, onlardan gelebilecek tehlikeleri, tehdit tanımı içerisine asla sokmadılar...
belki de bu düşünceden bilerek uzak durdular. zira bunu düşünmek bir anlamda uğruna savaştıkları şeyle, işin başında ters düşmeleri anlamına gelecekti.
babek’te böyle düşünmüş olmalı...
bezz kuşatmasını yarıp, şehirden çıktıktan sonra, direnişin başından beri kendisine destek olan sunbat’ın yanına gitti.
zor durumdaydı. yanında yalnızca 4 adamı ve kardeşi vardı. halifenin kiralık komutanı afşin amansız takibinden vazgeçecek gibi görünmüyordu.
sunbat’ın kendisini ve adamlarını saklayacağını düşündü babek…
amacı direnişi yeniden arran’da örgütlemekti. sunbat ise farklı düşünüyordu. babek’e yeterince destek olmuştu. ve bu destek ona pahalıya mal olabilirdi…
ve bir plan yaptı. babek’e koşulsuz olarak yanında olduğunu bildirdi. öte yandan halife’ye babek’i teslim edebileceği haberini ulaştırdı.
babek için bir av partisi düzenledi sunbat. sözde dostlukları pekişecek, sonrasında direnişin geleceği konuşulacaktı.
babek av… sunbat kapan… afşin avcı oldu…
ve babek ihanetin çirkin yüzüyle tanıştı…
tıpkı diğerleri gibi…
sonrasında korku yine körüklendi! isyan ateşi küllendirildi.
önce elleri kesildi babek’in! sonra bacakları! en son başı gövdesinden ayrıldı...
ibreti âlem olsun diye, sokaklarda gezdirildi uzuvları…
horasan'da sergilendi… samarra'da şehrin muhtelif yerlerine asıldı…
babek türk tarihinde hak ettiği yeri alamadı. onun adı bu topraklarda hak ettiği saygıyı asla görmedi.
arap tarihçilerin gözüyle bakıldı bir türk’e! ve kendi milleti onların diliyle lanet okudu babek'e…
hakkında öyle iğrenç şeyler anlatıldı ki; öyle çarpık düşünceler dile getirildi ki, insanın tüylerinin ürpermemesi namümkün…
ama şöyle de bir gerçek var;
sözlerine; ''and olsun babek’in kanlı yüzüne'' diye başlayanlar onu asla unutmadı!
aslında bu terimin ortaya çıkmasının da bir hikâyesi var;
babek yakalandıktan sonra gördüğü işkenceyi takiben, kesilen sol kolundan fışkıran kanı yüzüne sürmüştü. bunun sebebi; yüzünün renginin solmasının, korktuğu ve geri adım attığı şeklinde anlaşılmasını istememesiydi...
son yıllarda babek ismi artık daha bilinir oldu. samara’da ve horasan’da gezdirilen kanlı yüze ve isyana iman ederek bekleyenler 1999 yılında onu anma cesaretini göstermeye başladılar. babek kalesi ise bir toplumsal hafıza merkezi haline dönüştü. iran coğrafyasında yaşayan türklerin bu öze dönüş yolculuğu ne şekilde ve nasıl biter bilinmez ama vakıa şudur ki; toplumsal geçmiş ve bellek mühimdir. unuttuğunuzda ya da hatırlamaya korktuğunuzda yok oluşunuzun fitilini ateşlemiş olursunuz. hafızanızın hep diri kalmasını dilerim. * * *
belki de onları tedbirsiz olmaya iten, haklarını savundukları insanlardan kaynaklı bir ihanetin, vuku bulmayacağına dair safça oluşturdukları itimatlarıydı…
gerek duymuyorlardı. çünkü yaptıkları şey zaten o insanlar içindi! ve o insanlar için mücadele ederken, onlardan gelebilecek tehlikeleri, tehdit tanımı içerisine asla sokmadılar...
belki de bu düşünceden bilerek uzak durdular. zira bunu düşünmek bir anlamda uğruna savaştıkları şeyle, işin başında ters düşmeleri anlamına gelecekti.
babek’te böyle düşünmüş olmalı...
bezz kuşatmasını yarıp, şehirden çıktıktan sonra, direnişin başından beri kendisine destek olan sunbat’ın yanına gitti.
zor durumdaydı. yanında yalnızca 4 adamı ve kardeşi vardı. halifenin kiralık komutanı afşin amansız takibinden vazgeçecek gibi görünmüyordu.
sunbat’ın kendisini ve adamlarını saklayacağını düşündü babek…
amacı direnişi yeniden arran’da örgütlemekti. sunbat ise farklı düşünüyordu. babek’e yeterince destek olmuştu. ve bu destek ona pahalıya mal olabilirdi…
ve bir plan yaptı. babek’e koşulsuz olarak yanında olduğunu bildirdi. öte yandan halife’ye babek’i teslim edebileceği haberini ulaştırdı.
babek için bir av partisi düzenledi sunbat. sözde dostlukları pekişecek, sonrasında direnişin geleceği konuşulacaktı.
babek av… sunbat kapan… afşin avcı oldu…
ve babek ihanetin çirkin yüzüyle tanıştı…
tıpkı diğerleri gibi…
sonrasında korku yine körüklendi! isyan ateşi küllendirildi.
önce elleri kesildi babek’in! sonra bacakları! en son başı gövdesinden ayrıldı...
ibreti âlem olsun diye, sokaklarda gezdirildi uzuvları…
horasan'da sergilendi… samarra'da şehrin muhtelif yerlerine asıldı…
babek türk tarihinde hak ettiği yeri alamadı. onun adı bu topraklarda hak ettiği saygıyı asla görmedi.
arap tarihçilerin gözüyle bakıldı bir türk’e! ve kendi milleti onların diliyle lanet okudu babek'e…
hakkında öyle iğrenç şeyler anlatıldı ki; öyle çarpık düşünceler dile getirildi ki, insanın tüylerinin ürpermemesi namümkün…
ama şöyle de bir gerçek var;
sözlerine; ''and olsun babek’in kanlı yüzüne'' diye başlayanlar onu asla unutmadı!
aslında bu terimin ortaya çıkmasının da bir hikâyesi var;
babek yakalandıktan sonra gördüğü işkenceyi takiben, kesilen sol kolundan fışkıran kanı yüzüne sürmüştü. bunun sebebi; yüzünün renginin solmasının, korktuğu ve geri adım attığı şeklinde anlaşılmasını istememesiydi...
son yıllarda babek ismi artık daha bilinir oldu. samara’da ve horasan’da gezdirilen kanlı yüze ve isyana iman ederek bekleyenler 1999 yılında onu anma cesaretini göstermeye başladılar. babek kalesi ise bir toplumsal hafıza merkezi haline dönüştü. iran coğrafyasında yaşayan türklerin bu öze dönüş yolculuğu ne şekilde ve nasıl biter bilinmez ama vakıa şudur ki; toplumsal geçmiş ve bellek mühimdir. unuttuğunuzda ya da hatırlamaya korktuğunuzda yok oluşunuzun fitilini ateşlemiş olursunuz. hafızanızın hep diri kalmasını dilerim. * * *
devamını gör...
2.
kimi kaynaklara göre sapkın bir hareket olan (bkz: hürremiyye hareketi) (bkz: hürremilik) hareketine mensuptur.azerbaycan ve iran'in milli kahramanlarindan biridir.türk kökenli komutan general afşın haydâr bin kâvûs'un komuta ettiği abbasi ordusuna yenilmiş ve idam edilmiştir.
bâbek hûrremî (farsça: بابک خرمدین, bābek hurremdīn; 795 ya da 798 - 4 ocak 838) abbâsîler hâlifeliği'ne karşı mücadele eden hûrrem’îyye hareketi'nin önderliğini yapan ve 22 yıl süren (816-838) babek ayaklanması zamanında halife'nin ünlü komutanının önderliğindeki 6 büyük hilafet ordusunu mağlup eden komutan. azerbaycanın ve farsların millî kahramanı. erdebil'de doğmuştur.
önceleri basit bir köylü olan babek arapların baskısı sonucu cavidan'ın önderlik ettiği harekâta katılmış ve onun ölümünden sonra liderliğe yükselmiştir.
hürremilik hareketi liderliği
babek'in başa geçmesi ile hürremiler harekâtı hızla büyümeye başlamış ve topluluk içindeki ayrılıklar ortadan kalkmıştır. karargâh olarak "bezz kalesi" seçilmişti. halife'nin altı ünlü komutanını mağlup etmeyi başaran "babek hürremi" hürremilik hareketini devrin en korkulu isyanına çevirmişti. halife mû'tasım zamanında abbâsîler hâlifeliği bizans imparatorluğu ile barış imzalayarak bütün güçlerini bu isyanı bastırmak için kullandı.yeni ordunun başına türk kökenli komutan general afşın haydâr bin kâvûs getirildi. abbâsîler karşısında gerilemeye başlayan hürremiler’in karargâhı "bezz kalesi" hicri 20 ramazan 222 / m. 26 ağustos 837 tarihinde düştü.babek kuşatmayı yararak kaçmayı başardı. bugünkü azerbaycan'a geçerek yeniden güç toplamayı düşünse de şeki'de sehl bin simbat adında bir ermeni / alban asıllı yöneticinin yanına sığındı. general afşın'na gönderilen haber neticesi bir av partisinde yakalandı.
idamı
4 ocak 838 tarihinde samarra şehrine getirilen "babek", burada hâlife mû'tasım’ın huzurunda kol ve bacakları kesilmek suretiyle işkence ile idam edildi.akabinde hürremiler harekatı da zayıflayarak dağıldı. isyan tam olarak sonuca ulaşmasa da, abbâsîler hâlifeliği'nin parçalanmasını hızlandırdı.
siyasi ve felsefi görüşleri
iran ve azerbaycan halkları tarafından millî bir kahraman olarak kabul edilen "babek" ve selefi "cavidan" kuvvetli birer fars milliyetçi olup, arap kültürünün iran'da ve azerbaycan'da yayılmasına engel olmak için var güçleriyle çaba sarfetmişlerdi.
(bkz: hürrem bint-i kade)
(bkz: mazdekizm)
(bkz: mazdek)
(bkz: nuşirevan)
bâbek hûrremî (farsça: بابک خرمدین, bābek hurremdīn; 795 ya da 798 - 4 ocak 838) abbâsîler hâlifeliği'ne karşı mücadele eden hûrrem’îyye hareketi'nin önderliğini yapan ve 22 yıl süren (816-838) babek ayaklanması zamanında halife'nin ünlü komutanının önderliğindeki 6 büyük hilafet ordusunu mağlup eden komutan. azerbaycanın ve farsların millî kahramanı. erdebil'de doğmuştur.
önceleri basit bir köylü olan babek arapların baskısı sonucu cavidan'ın önderlik ettiği harekâta katılmış ve onun ölümünden sonra liderliğe yükselmiştir.
hürremilik hareketi liderliği
babek'in başa geçmesi ile hürremiler harekâtı hızla büyümeye başlamış ve topluluk içindeki ayrılıklar ortadan kalkmıştır. karargâh olarak "bezz kalesi" seçilmişti. halife'nin altı ünlü komutanını mağlup etmeyi başaran "babek hürremi" hürremilik hareketini devrin en korkulu isyanına çevirmişti. halife mû'tasım zamanında abbâsîler hâlifeliği bizans imparatorluğu ile barış imzalayarak bütün güçlerini bu isyanı bastırmak için kullandı.yeni ordunun başına türk kökenli komutan general afşın haydâr bin kâvûs getirildi. abbâsîler karşısında gerilemeye başlayan hürremiler’in karargâhı "bezz kalesi" hicri 20 ramazan 222 / m. 26 ağustos 837 tarihinde düştü.babek kuşatmayı yararak kaçmayı başardı. bugünkü azerbaycan'a geçerek yeniden güç toplamayı düşünse de şeki'de sehl bin simbat adında bir ermeni / alban asıllı yöneticinin yanına sığındı. general afşın'na gönderilen haber neticesi bir av partisinde yakalandı.
idamı
4 ocak 838 tarihinde samarra şehrine getirilen "babek", burada hâlife mû'tasım’ın huzurunda kol ve bacakları kesilmek suretiyle işkence ile idam edildi.akabinde hürremiler harekatı da zayıflayarak dağıldı. isyan tam olarak sonuca ulaşmasa da, abbâsîler hâlifeliği'nin parçalanmasını hızlandırdı.
siyasi ve felsefi görüşleri
iran ve azerbaycan halkları tarafından millî bir kahraman olarak kabul edilen "babek" ve selefi "cavidan" kuvvetli birer fars milliyetçi olup, arap kültürünün iran'da ve azerbaycan'da yayılmasına engel olmak için var güçleriyle çaba sarfetmişlerdi.
(bkz: hürrem bint-i kade)
(bkz: mazdekizm)
(bkz: mazdek)
(bkz: nuşirevan)
devamını gör...
3.
babek hürremi, 795-838 yılları arasında azerbaycan'da yaşamış türk bir komutan olup abbasilere karşı kendi adıyla anılan babek isyanı'nı gerçekleştirmiştir. babek, iranlı ortağı mazdek'ten sonra komünizm fikrini gerçekleştiren kişidir ve türk asıllı abbasi komutanı boğa el-kebir tarafından öldürülmüştür.
devamını gör...