doğada bulunan dört element

yaşamın sürekliliğini sağlayan hava, su, ateş ve topraktan oluşan dört temel elementtir. bu dört elementin belli bir ölçüde bulunduğu yerlerde yaşam çeşitliliği dengede kalırken birinin veya birden fazlasının az veya çok olması bu dengeli çeşitliliği oldukça azaltır ya da haddinden fazla çoğaltır. insanoğlunun yeryüzünde maddi manevi cümle uğraşı bunları kendi tabiatına uygun olarak belli bir dengede tutmaktır. (bkz: psikanaliz) (bkz: seracılık) (bkz: seyri süluk)

"niteliğim soran işit hikâyet
su vu toprak od u yel oldu sûret

dört muhâlif nesneden bu dört duvarın
sâzıkâr eyledi verdi kerâmet

yel ile toprağı kıldı muallâk
su içinde odu tuttu selâmet

rızkı ömrü tamam eyledi henüz
şeş cihet olmadan tuttuğu kisvet

rûhundan kimsene haber veremez
emrdir kâdirliği verir hareket

bâki tertiplerimi şerhedeyim
inâyet mevcûdu sem’u basâret

aklımın haberi bugünkü değil
onu er derisen evvelki âyet

suâl cevap kelecisi buna değindir
bundan böyle cihânım bî nihâyet

yunus ile buna denli nasîbim
gönül dost durağı dilim şahâdet."

yunus emre