1.
hegel'in başat kavramlarından geist...
felsefenin muğlak kavramlarından biri. özellikle felsefeye yeni başlayan arkadaşları dumur edecek istliahi kullanımlar vardır. 'zihin, zeka, ruh, hayalet gibi anlamlara gelir bu almanca kelime*.
hegel bu kelimeyi ''yaşamın kaynağı olan ruh'' anlamında kullanır daha çok. tabi onun geist'i, hristiyanlığın 'kutsal ruhu' gibidir. tanrı ve ya tanrısal tecelli kastedilir. bazı tercümanlar 'geist' kavramını olduğu gibi bıraksa da bazıları buna mukabil olarak öztürkçeci bi yaklaşımla ''tin'' karşılığını tercih ederler*. açıkçası tercümenin mahiyeti ortadayken disiplinlerin merkezindeki kavramların olduğu haliyle aktarılmasını daha doğru buluyorum.
felsefenin muğlak kavramlarından biri. özellikle felsefeye yeni başlayan arkadaşları dumur edecek istliahi kullanımlar vardır. 'zihin, zeka, ruh, hayalet gibi anlamlara gelir bu almanca kelime*.
hegel bu kelimeyi ''yaşamın kaynağı olan ruh'' anlamında kullanır daha çok. tabi onun geist'i, hristiyanlığın 'kutsal ruhu' gibidir. tanrı ve ya tanrısal tecelli kastedilir. bazı tercümanlar 'geist' kavramını olduğu gibi bıraksa da bazıları buna mukabil olarak öztürkçeci bi yaklaşımla ''tin'' karşılığını tercih ederler*. açıkçası tercümenin mahiyeti ortadayken disiplinlerin merkezindeki kavramların olduğu haliyle aktarılmasını daha doğru buluyorum.
devamını gör...
2.
geist, almanca bir sözcüktür. anlam olarak karmaşık yorumlara sahiptir.
geist, madde karşıtı ilke ve en üst düzeyde varoluştur, tanrıdır.
(bkz: baruch spinoza)'ya göre geist tek bir tözdür, yüksek etkinliktir.
(bkz: wilhelm wundt) ise geist sözcüğünü içsel varlık olarak tanımlar.
kaynaklarda geist sözcüğü; köpürüp kabarmak, coşmak diye de geçer.
simyada ise tuz ruhu, amonyak ve formik asididir.
bu sözcüğe kavramsal bir sınır çizmek güçtür.
geist, madde karşıtı ilke ve en üst düzeyde varoluştur, tanrıdır.
(bkz: baruch spinoza)'ya göre geist tek bir tözdür, yüksek etkinliktir.
(bkz: wilhelm wundt) ise geist sözcüğünü içsel varlık olarak tanımlar.
kaynaklarda geist sözcüğü; köpürüp kabarmak, coşmak diye de geçer.
simyada ise tuz ruhu, amonyak ve formik asididir.
bu sözcüğe kavramsal bir sınır çizmek güçtür.
devamını gör...
3.
almanca geist sözcüğü o kadar geniş bir kullanım alanına sahiptir ki, bu sözcükle nelerin kastedildiğini kavramak hayli çaba gerektirir. geist sözcüğüyle maddenin karşıtı olan ilke tanımlanır. bu ilke, en üst ve evrensel düzeyde "tanrı" diye adlandırılan, maddedışı töz ya da var oluştur. maddedışı tözün, psişik fenomenin, hatta yaşamın vasıtası olduğu düşünülür. bu görüşün antitezi, geist - doğa karşıtlığıdır. burada geist kavramı doğaüstü ya da doğa karşıtı anlamında sınırlandırılmış ve ruh ve yaşamla tözel bağını yitirmiştir. spinoza'nın geist'in tek töz'ün bir niteliği olduğuna dair görüşü de benzer bir sınırlamadır. geist'i maddenin özelliği olarak kavrayan canlıözdekçilik daha da ileri gider.
yaygın bir görüşe göre geist yüksek, ruh ise düşük etkinlik ilkesidir; bu görüşün aksine, bazı simyacılara göre geist ruh ve beden arasındaki bağdır. bir başka yaygın kanı da, geist ve ruhun aynı şey olduğu, bunların ancak keyfi olarak ayrılabileceğidir. wundt'a göre, geist, "dışsal varlıkla hiçbir bağı olmayan içsel varlıktır". *
diğerlerine göre geist, "ruhsal" mizaçtan farklıdır ve düşünme ve akıl yürütme gibi psişik yeti, işlev ya da niteliklerle sınırlıdır. burada geist, rasyonel düşüncenin ya da aklın tüm fenomenlerin -irade, bellek, hayal gücü, yaratıcılık, ideallerle motive edilen istekler- toplamı demektir. geist'in bir başka anlamı da, aklın çokyönlü, verimli, parlak, esprili, sürpriz ve fikirlerle dolu olmasıdır "geistreichsein". ayrıca, belirli bir bakış açısı ya da bunun temelindeki ilke de geist olarak nitelenir, örneğin çocuklar "pestalozzi'nin ilkeleri doğrultusunda" eğitilir ya da "weimar'ın ruhu ölümsüz alman mirasıdır" özel bir durum da, ortak görüş, yargı ve eylemlerin ilkesi ve motifi olan dönem ruhudur "zeitgeist". bir de nesnel geist vardır, bununla, insanın yarattığı kültür eserlerinin, özellikle de entelektüel ve dinsel olanların tamamı kastedilir.
dört arketip
devamını gör...
4.
almanca ruh. (bkz: zeitgeist) (bkz: zamanın ruhu) kıta felsefesine bulaşmayın, vakit kaybıdır ve gereksizdir, tek kelime anladığını iddia eden yalan söylüyordur.
devamını gör...
5.
geist sözcüğünü, ne arapçadan dilimize geçmiş olan “ruh” sözcüğüyle ne de farsçadan dilimize geçmiş olan “can” sözcüğüyle türkçeleştirebiliriz. ruh sözcüğünün kullanım alanı dardır, can sözcüğünün daha geniştir fakat her ikisi de geist’ın manalarını karşılamaz.
ihtiyar felsefecilerimiz, bu sözcüğü “tin” olarak türkçeye çevirmeyi uygun bulmuşlardır. öztürkçecilik sevdasından ötürü değil, neredeyse hiç kullanılmayan bu eski sözcüğe “geist”ın anlamlarını yüklesek fena olmaz diye düşündükleri için. yaratıcı bir çözümdür gerçekten.
tin sözcüğü türkçede ya “geist” yerine ya da çoğunluğu milliyetçilikle yeni tanışmış olan ergenlerin kurdukları “tini şad olsun” türünden cümlelerde kullanılır. tin sözcüğünün geist sözcüğünün genel anlamlarını tam olarak karşılayabilmesi için “geist”ın anlamlarını iyi bilen (dolayısıyla almancayı iyi bilen) okuyucuların artması ve türkçe düşünerek felsefi metin kaleme alma geleneğinin kök salması gerekmektedir.
ihtiyar felsefecilerimiz, bu sözcüğü “tin” olarak türkçeye çevirmeyi uygun bulmuşlardır. öztürkçecilik sevdasından ötürü değil, neredeyse hiç kullanılmayan bu eski sözcüğe “geist”ın anlamlarını yüklesek fena olmaz diye düşündükleri için. yaratıcı bir çözümdür gerçekten.
tin sözcüğü türkçede ya “geist” yerine ya da çoğunluğu milliyetçilikle yeni tanışmış olan ergenlerin kurdukları “tini şad olsun” türünden cümlelerde kullanılır. tin sözcüğünün geist sözcüğünün genel anlamlarını tam olarak karşılayabilmesi için “geist”ın anlamlarını iyi bilen (dolayısıyla almancayı iyi bilen) okuyucuların artması ve türkçe düşünerek felsefi metin kaleme alma geleneğinin kök salması gerekmektedir.
devamını gör...
6.
geist
almanca bir sözcük olup ruh anlamına gelir.
felsefede geist kelimesi ruh ve bilinç anlamında kullanılır.
birçok filozofa göre, insanın davranışlarını belirleyen soyut güç, ruhtur.
almanca bir sözcük olup ruh anlamına gelir.
felsefede geist kelimesi ruh ve bilinç anlamında kullanılır.
birçok filozofa göre, insanın davranışlarını belirleyen soyut güç, ruhtur.
devamını gör...