insanın yaşadığı yasaklara uyma ve uymama çelişkisini psikolojik araştırmalar nasıl açıklıyor? en az 1
aydır sadık bir ilişkide bulunan 42 üniversite öğrencisi bir psikolojik teste tabi tutuluyor. bu psikolojik testte 2 ayrı ana grup var. 1. grup kontrol grubu: bunlar deneyin manipulasyonuna maruz kalmıyor. diğer gruba ise iki resim gösteriliyor. bu iki resimden biri çok çekici birine ait, diğeri ise, ortalama çekicilikte birine ait. bu ana grupta da manipulasyona göre katılımcılar ikiye ayrılıyor: bir gruptan çekici kişinin resmini gördüklerinde bilgisayarda bir tuşa basmaları daha sık istenirken (bu gruba çekici+ grubu diyelim.); diğer gruptan ortalama görüntüde kişinin resmini gördüklerinde bilgisayarda tuşa daha sık basmaları isteniyor (bu gruba çekici- grubu diyelim). “peki bu araştırma ne ölçüyor ki diye sorabilirsiniz?” kilit nokta şurada: bu deneye tabi tutulduktan sonra, tüm gruplara eşlerini aldatma ve sadık kalmaya dair bir test uygulanıyor. ve sonuçlar şunu gösteriyor: çekici – grubu, yani test boyunca daha sık çekici resme bakmamaya uğraşarak doğru tuşa basmaya çalışan grup, test cevaplarında süregelen ilişkilerinden daha mutsuz ve aldatmaya daha yatkın olduklarını belirtiyorlar. yani bu araştırmanın sonuçlarına göre,
kendilerini zorla çekici resme bakmamaya zorlayan grup, gerçek hayatta çekici bir kadın veya erkeğin peşinden koşmaya daha yatkındır diyebiliriz.
ilginç değil mi? basit bir laboratuvar ortamındaki psikolojik deneyde bile, insanların kendilerini bir şeyden zorla mahrum bırakmaya çalışmaları, onların o kendilerini mahrum bıraktıkları şeyi daha çok istemelerine sebep oluyor. türkiye’de de kitap yasaklarının daha şiddetli bir biçimde uygulandığı zamanlarda, insanların gizli gizli yasaklı kitapları elde etmeye ve okumaya çalışmaları ‘yasaklı zamanlar’ efsaneleri arasındaydı. bugün ise twitter yasağının gelmesiyle, insanların twitter’a girebilmek için dns ayarlarını evininin duvarlarına, tozlu arabalarına yazması, yasağın getirdiği hem yaratıcı düşünme gücünü, hem de karşı hareketi doğal olarak daha çok harekete geçirişini görebiliyoruz. benim fikrimce bir şeyi popüler yapmak istiyorsanız,
önce onu yasaklamalısınız. dünya’nın en yaratıcı ve en etkileyici reklamlarını ortaya koymaya çalışan ve istisnasız milyarlarca dolar kar eden sigara sektörünü düşünün bir kere: eğer sizin gerçekten içmeyeceğinizi düşünselerdi, sizce sigarayı ‘yasaklı’ bir obje olarak




size sunarlar mıydı?
herkese kendi yasaklarını düşündüğü günler dilerim,