gemi kira sözleşmesi vs zaman çarteri sözleşmesi

ticari açıdan ehemmiyet taşıyan farklardır.

gemi kira sözleşmesinde geminin teknik ve ticari bütün idaresi kiracıya bırakılır. zaman çarteri sözleşmesinde ise geminin sadece ticari yönetimi belli bir süre için tahsis olunana bırakılır. böylece tahsis olunan geminin teknik idaresinden kaynaklanan veya denizciliğin kendine has rizikolarından korunmuş olur.
gemi kira sözleşmesinde kiracının, üçüncü kişilerin, geminin işletilmesinden dolayı, kiraya verene karşı yöneltecekleri tüm talepleri karşılamak yükümlülüğü vardır. zaman çarteri sözleşmesinde ise tahsis olunanın böyle bir yükümlülüğü yoktur.
zaman çarteri sözleşmesinde geminin teknik idaresi tahsis edende kaldığından tahsis eden, ticari idare gerektiriyor ise, taşımanın icrasını da gerçekleştireceğinden taşıyan veya fiili taşıyan sıfatını alabilir. gemi kira sözleşmesinde ise kiraya veren kira süresince geminin teknik ve ticari idaresine sahip olmadığından taşıyan veya fiili taşıyan sıfatını almaz.
zaman çarteri sözleşmesinin konusunu sadece “donatılmış” gemiler oluşturabilirken gemi kira sözleşmesi mevcut veya inşa edilecek mürettebatsız gemiler veya gemi ile birlikte onun mürettebatı konu edinmektedir.
gemi kira sözleşmesinde kiracının gemi üzerindeki zilyetliği tamdır ve kiracı geminin hem teknik hem de ticari idaresine sahip olur; zaman çarteri sözleşmesinde ise tahsis olunanın gemi üzerinde zilyetliği yoktur ve geminin sadece ticari idaresine sahiptir.
gemi kira sözleşmesinde kiracının, gemi üzerindeki zilyetliğini veya kiracılık hakkını bir alt gemi kira sözleşmesi ile devretmesi aksi sözleşmede öngörülmemişse mümkündür. bunun dışında kiracı gemiyi zaman veya sefer çarteri sözleşmesi ile üçüncü bir kişiye kiralayabilir. zaman çarteri sözleşmesinde ise tahsis olunanın gemi üzerinde zilyetliği olmadığı için bunun devride söz konusu değildir.
gemi kira sözleşmesine mahsus olduğu için tahsis olunanın sözleşmeden doğan hakkını bir alt sözleşme ile devretmesi de mümkün değildir. ancak bu durum taşıyanın, zaman çarteri sözleşmesine konu gemi ile taşınmak üzere, üçüncü kişiler ile taşıma sözleşmesi yapmasına engel değildir.
taraflar gemi kira sözleşmesinin özel sicile şerhini isteyebilirlerken; zaman çarteri sözleşmesinin şerhi söz konusu değildir.
gemi kira sözleşmesinin sicile şerhi, sözleşme devam ederken geminin mülkiyetini iktisap eden sonraki maliklere, kiracının gemi kira sözleşmesindeki koşullar çerçevesinde gemiyi kullanmasına izin vermek zorunluluğunu yükler. zaman çarteri sözleşmesinde ise sözleşme devam ederken geminin mülkiyetini iktisap eden sonraki maliklerin kendilerinden önce yapılmış olan zaman çarteri sözleşmesine bağlı kalma zorunluluğunu yoktur.
gemi kira sözleşmesinde kiraya veren, kiralanan gemiyi kararlaştırılan tarihte ve yerde denize elverişli olarak teslim etmekle yükümlü iken; zaman çarteri sözleşmesinde tahsis eden, belirlenen gemiyi sözleşme süresince denize elverişli olmanın yanında yola elverişli hâlde de bulundurmakla yükümlüdür.
gemi kira sözleşmesinde kiracı, gemiyi iadesine kadar doğacak denizcilik ve sorumluluk rizikolarına karşı sigorta yaptırmak ile yükümlüdür; zaman çarteri sözleşmesinde ise tahsis olunanın böyle bir yükümlülüğü bulunmaz.