henrywadsworth yazar profili

(bkz: nofap)

(bkz: avraham)

(bkz: hz. ibrahim)

katılmadığım beyandır.

yahudi geleneğinde ölünün defni yalnızca bedeni ortadan kaldırmaya yönelik pratik bir işlem değildir; insanın, ölümden sonra dahi onur sahibi kabul edilmesinin bir sonucudur. buna kavod ha-met, yani ölünün onuru denir. zira insan, yalnızca yaşayan hâliyle değil, bedeniyle de hashem’in yarattığı bir varlık olarak saygıya layıktır.

tora’da bu anlayışın çok güçlü izleri vardır. avraham avinu’nun sarah ımeinu için bir mezar yeri satın alması ve onu hürmetle defnetmesi, defnin bir sevgi, sadakat ve son görev olduğunu gösterir. yaakov avinu’nun ve yosef hatzaddik'in kemiklerinin atalar diyarına götürülmesine ilişkin vasiyetleri de bedenin gelişigüzel terk edilecek bir şey olmadığını, kişinin hatırası ve onuruyla birlikte korunması gerektiğini gösterir.

devarim’de, ağır bir suçtan dolayı idam edilmiş bir kimsenin dahi cesedinin gece boyunca açıkta bırakılmaması ve aynı gün gömülmesi emredilir. bu, yahudi düşüncesinde insan onurunun ölümle sona ermediğini; hatta toplumun en dışına düşmüş bir kimse bakımından dahi cesedin teşhir edilmemesi gerektiğini gösterir.

moshe rabbeinu’nun ölümünde de tora, onun moav diyarında bizzat hashem tarafından defnedildiğini anlatır. bu dahi tek başına defnin ne kadar yüksek bir anlam taşıdığını göstermeye yeter. eğer rabbimiz, kulunun bedenini toprağa tevdi etmeyi tora’da zikrediyorsa, bu gelenek “saçma” değil; bilakis insanın yaratılışına, faniliğine ve onuruna dair ilahi bir terbiyedir.

toprağa dönüş, yalnızca biyolojik bir son değil; insanın nereden geldiğini ve kime döneceğini hatırlatan derin bir hakikattir. adam topraktan yaratılmıştır; beden toprağa döner, ruh ise onu veren hashem'e aittir. bu yüzden defin, hem ölüye karşı son iyilik hem de yaşayanlara karşı güçlü bir hatırlatmadır.

benim için de bu mesele, yalnızca bir dinî ritüel değil; insanın hashem karşısındaki değerinin ve yaratılmış olmanın vakarının ifadesidir. ölüyü gömmek, geride kalanların “bu beden bir zamanlar nefes aldı, sevdi, acı çekti, umut etti ve tanrı’nın dünyasında bir yer tuttu” demesidir.

tüm bunlar nezdinde, katılmadığım beyandır. zira ölüyü gömmek; insan onuruna, yaratılış hakikatine ve rabbimizin dünyada kurduğu düzene uygun, değerli ve elzem bir uygulamadır.

şükürler olsun bunu idrak etmeyi nasip edene.

6 senedir bu sözlükte yazmakta olan, birinci nesil yazar. benimdir.

gerçekten bu geçen zamana bakınca tüm arkadaşlarım, o güzel insanlar bu sözlükten geçip gittiler. ben de çok çok değişimler yaşadım hayatımda. bu değişimler sırasında burayı da uzun uzun dönemlerde bıraktım ama hep bir şekilde gelip yazdım.

sağlık sıhhat diliyorum herkese.

sevgiler, saygılar.

mukbang reis.

doktor ınfluencer.

armullah vs özgüvensiz bir tip olarak değiştirilmesi gereken başlık.

her halükarda armullah kazanır bunu. gerçi ebuwankenobinin karşısına kimi koysan o kazanır.

(bkz: tuvalet terliği vs ebuwankenobi)

mesaj atıp engelleyecek kadar özgüven sahibi kedicik. zırla.

murda - hay allah editine hasta olduğum adam.

liverpoollu, kaliteli forvet.

ırkçıların başına üşüştüğü mağdur futbolcu.

ulan daha 1 ay olmadı beşiktaş maçında sane'nin kristjan asllani'nin bileğine dalmasına laf etmeyen, kart görmeli bile diyemeyenler bu adamın maçtaki vücudunu kullandığı pozisyonlardan ötürü laf ediyor. hepimiz biliyoruz asıl amacı, siz 60 dakika yata yata anfield'de kazanmayı bekliyordunuz, ama orada maçlar tempolu geçiyor. gerçekten bu adama yapılan ırkçılık utanç verici. başka bir şey değil.

anfield değil mesele, şampiyonlar liginde oynayacaksanız adam gibi çıkıp oynayacaksınız yata yata değil. hakemden tut, salah'a, arne slottan tut tüm dünyaya kadar herkes güldü kendinizi en ufak temasta yere atmanıza.

adam gibi oynamadınız ve kaybettiniz. ötesi yok. napsın konate? yerinize geçip kendi kalesine gol mü atsın?

edit1: daha osimhen'in ersin'e yaptığını söylemiyorum bile. belki üşenir bakmazsınız diye direkt görselini atayım.

özetle, kendinize yapılınca kek börek, başkasına yaptığınızda çörek bekleyemezsiniz.

tanımları mizah kokan üst seviye yazar. vallahi aldım takibe. özlemişiz böyle personaları.

yıllardır buralarda olmayan eski arkadaşlarımdan. özledim.

kadim arkadaşım.

kızılcık şerbetinde çalan efsane parça.

uyandıktan hemen sonra, güne başlarken rabbe hayatı geri verdiği için şükretmek amacıyla okunan kısa yahudi duasıdır.

mode ani, sabah yatağından kalkar kalkmaz, henüz ritüel temizlik yapılmadan söylenir. bunun nedeni, duanın tanrı’nın özel isimlerini içermemesi ve şükrün geciktirilmemesidir.

özünde çok sade ama derin bir anlam taşır: insan, güne bir taleple değil, minnetle başlar.

mode ani, “bugün buradayım” demenin en yalın hâlidir; hayatın bir hak değil, her sabah yeniden verilen bir emanet olduğunu hatırlatır.

yahudiliğin kutsal metinler bütününü oluşturan; tora, neviim ve ketuvim’den meydana gelen ana kaynaktır.

tanah, adını bu üç bölümün baş harflerinden alır: tora (öğreti/yasa), neviim (peygamberler) ve ketuvim (yazılar). sadece tarih anlatmaz; hukuk, ahlak, ibadet ve insanın hashem elohim ile ilişkisini bütüncül biçimde ele alır.

babil sürgünü sonrası dönemde, halkı mabedi yeniden inşa etmeye çağıran ve eylemle imanı buluşturan peygamberdir.

hagay, m.ö. 6. yüzyılda, sürgünden dönen yahudilerin umudunun dağıldığı bir zamanda ortaya çıkar. mesajı nettir: “önce kutsal olanı ayağa kaldırın.” çünkü hagay’a göre bereket, niyetle değil, sorumlulukla gelir.

onun çağrısı soyut vaatlerden çok somut adımdır. halk evlerini güzelleştirirken mabedin harabe kalmasını eleştirir; önceliklerin yerini hatırlatır. kısa ama etkili sözleriyle, inancın ertelenemeyeceğini söyler.

hagay, mucizelerle değil; doğru zamanda, doğru işi yapma cesaretiyle hatırlanır. bu yüzden mesajı bugün bile günceldir: iman, beklemek değil; ayağa kalkmaktır.

tanah’ta peygamber hagay ile ilgili bölümü paylaşıyorum.

kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti’nin kaderini belirleyen, her seferinde “vatan” kelimesini yeniden düşündüren seçimdir.

sonuçlar açıklandı, millet iradesi konuştu. kim ne derse desin, bu topraklarda demokrasi hâlâ nefes alabiliyor. ersin tatar’ı destekleyen biri olarak gönlüm elbette “devam”dan yanaydı; çünkü o, anavatanla, bizimle gönül bağını koparmadan, mavi vatanda dik duran çizgiyi temsil etti.
ancak sandık ne derse, o bizim başımızın üstündedir. çünkü biz milliyetçiliği sadece bayrak sallamak değil, iradeye saygı duymak olarak öğrendik.

seçim bitti, rekabet değil, memleket kaldı.
rabbim, kktc’ye hayırlısını eylesin.
çünkü mesele artık kim kazandı değil; kıbrıs’ın kaybetmemesi.

ha kıbrıs’ta bilgimiz dışında bir şey olur mu? derseniz. yok, hayır. ben türkiye’me ve idarecilerimize güveniyorum.

insanın sınanma anında, sessizliğin de bir yanıt olduğunu hatırladığı sorudur.

bazen dualar cevap bulmaz gibi olur, ama biz biliriz ki haşem’in sessizliği yokluk değil, zamandır. rab bir anda değil, süreç içinde konuşur. tefilada (duada) öğrendiğimiz budur: yük bazen azalmaz, ama o yükü taşıyacak omuz genişler.

eyov’un hikâyesinde olduğu gibi, haşem’in niyeti cezalandırmak değil; kalbi arındırmaktır. kimi zaman sabırla, kimi zaman kayıpla… ama hep bir amaçla.
biz inanırız ki rab insanı kırmak için değil, onun içindeki gücü uyandırmak için sarsar.

bu yüzden “kaldıramayacağımızdan fazlasını vermez” sözü sadece teselli değildir, bir hatırlatmadır:
her ağırlığın içinde bir öğretidir saklı.
ve bazen haşem, o öğretinin farkına varmamız için geri çekilir.

yük ağır gelir, evet. ama o an bile, rab oradadır.
görünmez, ama dayanıklılığın şekline bürünür.

insanlığın “normali” yeniden tanımladığı, alışkanlıkların yer değiştirdiği dönemdir.

pandemi, sadece maskeyi değil, insanın kendini de takındığı bir dönemdi. evden çalışmaya “geçici” denmişti, ama sonra ofise dönmek yabancılaştı. kalabalıklar ürkütücü, sessizlik konforlu geldi. alışkanlıklar değişti; ama belki de en çok “alışkanlıkla yaşama” alışkanlığı değişti.

el yıkamak ritüel oldu, sarılmak lüks. dışarı çıkmak özgürlük değil, risk anlamına geldi. markete gitmek bile mini bir stratejiye dönüştü. “eve sipariş” kavramı ihtiyaçtan çıktı, yaşam biçimi oldu.

ama asıl değişim, insanların birbirine ve zamana bakışında yaşandı.
kısıtlamalar kalktı ama kimse eskisi gibi hızlı yürümüyor artık.
herkes biraz daha temkinli, biraz daha kendi içinde.
bir kısmımız kalabalıklara döndü, bir kısmımız hâlâ sessizliği seviyor.

pandemi geçti ama geride kalan şey şu oldu:
insanlık “sosyal varlık” olmanın yanında, “kendiyle baş başa kalabilen varlık” olmayı da öğrendi.
ve belki de ilk kez, dünya aynı anda durunca herkes şunu fark etti; zaman da bir virüsmüş, yayılmasın diye yavaşlamak gerekiyormuş.