ida

ülkemizde batı anadolu'da edremit körfezi üzerinde bulunan doğa harikası kaz dağları'nın mitolojik dönemlerdeki ismi.

homeros'un ilyada adlı destanında ida adı çokça geçer ve daima "hayvanların anası" ya da "kaynağı bol ida" olarak tanımlanır. antik çağdan bize ulaşan eserlerden anladığımız kadarıyla ida, çoktanrılı dinler döneminde kutsal bir dağdır. bu çağlardaki inanışa göre baştanrı zeus, girit'te bulunan bir ida dağında anatanrıça kybele ile kainatın efendisi kronos'un birleşmesinden doğar.

pawel pawlikowski'nin yönettiği, 1960'lı yılların polonya'sını anlatan 2013 yapımı siyah beyaz film. filmin her bir sahnesi fotoğraf karesi gibi.

en sevdiğim sahnelerden biri;

insansız deniz aracı...
bayraktarrrrr hadiiii, hemen kartondan bir şey yap da denize indir.

varmış lan zaten...helal, de bu bildiğin uzaktan kumandalı bot...bende deniz altından gidiyor falan sanmıştım.

(bkz: ibrahim deniz akçalı)

mahmut fazıl coşkun'un yapmak isterken bence inandırıcılık bariyerine takıldığı (bkz: uzak ihtimal) filminin başaramadığını başaran filmdir. zira, polonya tarihi bizatihi acıyla dolu ve ısmarlama yahut kurgusal bir dramaya ihtiyaç duymuyor.

ida'nın sessizliği ve ağırlığı adeta tanrı'nın yer yüzündeki gölgesini yansıtıyor. etnik ve dini kökeninin farklılılığıyla yüzleşmesinde bile neredeyse tanrısal bir sükunet var. öte yandan öz teyzesi, savaş sonrası atalarının intikamını alan komünist bir savcıya dönüşmüş iken, ruhunun acısını tensel zevklerde dindirmeye çalışıyor.

ida, kendi kısa süreli kimlik bunalımında insani temas ile tanrısal sükunet arasında tercih yapabileceği bir deneyim yaşıyor. filmi izlerken ve sonrasında aklımda nedense mehmed akif'in safahat'ın başlangıcına iliştirdiği , o çok sevdiğim dörtlüğü kafamda tınladı.

ağlarım, ağlatamam; hissederim, söyleyemem;
dili yok kalbimin, ondan ne kadar bîzârım!
oku, şâyed sana bir hisli yürek lâzımsa;
oku, zîrâ onu yazdım, iki söz yazdımsa.

tek fark, yönetmen pawlikowski yazmamış, görüntülemiş. her kalp sahibinin izlemesini tavsiye ederim.