imajinasyon

türkçesi imgelem olan fransızca asıllı sözcük. koca bir hayal dünyasını ifade ediyor. şiir eğer bir sanatsa, bu ancak 'imgelem'le mümkün.
"herkes imgelemi kadar insandır."

bugün dikkatimi çeken bir şiir oldu, aşk bahsinde, küçük iskender'den alıntılanmış:
“yeşil rimel sürerdin kirpiklerine sevgilim.
- ağaçların arasından bakıyorum böyle.
derdin."
şair öyle bir imge kuruyor ki, biz sevgilinin kirpiklerinin uzunluğunu, gürlüğünü, kıvırcıklığı, yani bir 'orman' gücünü imgeleyebiliyoruz. sadece bu da değil, sevgilinin kendisi de o ormanın içinde bir ağaç. bütünün içinde tek bir varlık ama o bütünün ta kendisi.
burada bir edebi sanat aradığımızda sevgilinin kirpikleriyle ağaçlar arasındaki bağıntıyı görebiliriz; hem renk ilgisinden, hem gürlük etkisinden. burada imgelemimizi çalıştırarak, kirpiklerin yapraklara benzetildiğini de söyleyebiliriz, yapraklardan hiç söz edilmemesine rağmen. gerek de yok. kirpikler benzeyense -varsa-, yapraklar kendisine benzetilense -ve yoksa-, burada 'kapalı istiare'den söz edebiliriz.

belki şiirleri böylesine didiklemek anlamsız gelebilir birçok kişiye. ama bütün geçişler için basamaklar vardır. birini geçmeden ötekilere varamayız. (burada bile 'bilgi'yi basamaklara benzeterek bir imgelem kurdum.)


(bkz: imgelem)

ingilizcesi de malumunuz, imagination. sosyoloji bilimi de oldukça kullanır:

(bkz: sosyolojik imajinasyon) ya da,
(bkz: sosyolojik imgelem).