john j. mearsheimer

amerikalı, 1947 doğumlu siyaset bilimci, profesör.
kim olduğu ile ilgili buradan tık tık.
son zamanlarda rusya'nın ukrayna'ya dalması ile adı gündeme gelen ve realist şekilde meseleleri değerlendiren bir yapıya sahip.
kendisinin 2015 yılında yaptığı bir konuşmanın kesiti: oynat bakalım
akabinde sunacağım videoda ise çok net saptamalar gündeme getirilmiş hoca tarafından.
oynat buna da bakalım.
serinkanlılıkla meseleleri irdelemek yapılacak en doğru şey.
ateş kesildiğinde ve sular durulduğunda neler olabileceğini hiçbirimiz öngöremeyecek kadar aciz miyiz sorusu da bence bizim gündemimizde olmalı.
kimimiz putinci olduk kimimiz -af buyurun- zelenskici.
ben ikisinden taraf da değilim. benim kabem, kıblem, istikametim türkiye cumhuriyeti.
o yüzden de karadeniz ile ilgili kopan bu fırtına dindiğinde bize ne olacak, biz ne göreceğiz diye canım fena sıkkın.
çünkü hepimiz biliyoruz ki mesele sadece nato, rusya bilmemne değil.
çünkü bu işte siyah ve beyaz yok. grinin sonsuz tonu var.

john mersheimer aslında bir siyaset bilimci değildir. uluslararası ilişkiler teorisyenidir. uluslararası ilişkilderde neorealist teori temsilcisidir. neorealistler belli noktalarda birbirlerinden ayrılsalar da temel odak noktaları devletler arasındaki ilişkiler uluslararası sistemin anarşik yapısından etkilenir tezidir. ancak anarşik yapı, kaos, karışıklık anlamına gelmez, devletlerin üstünde onların davranışlarını belirleyecek neyin iyi neyin kötü olduğunu söyleyecek yanlış yaptıklarında cezalandırabilecek bir üst otoritenin olmaması anlamına gelir. çok basit bir analoji ile açıklarsak devletlerin iç yapısı hiyerarşiktir. bir devlete bağlı insan, o devletin kurallarına uymakla yükümlüdür. uymayabilir ama uymadığı takdirde belirli prosedürler çerçevesinde cezalandırabilir. insanlar da bunu bilir. işte devletler arası sistemde böyle bir mekanizma yoktur.

işte böyle bir mekanizmanın yokluğunda devletlerin mantıken yapmaları gereken şey ise güvenliklerini sağlamaktır. böyle bir sistemde ise güvenlik sadece güçle sağlanabilir. güçlü isen ayakta kalırsın. uluslararası sistemde goril olmak, maymun olmaktan iyidir.

mearsheimer bu düşüncenin neresinde sorusuna cevap verip konuyu ukraynaya bağlayacağım.
mearsheimer, uluslararası sistemde büyük güçlerin güvenliklerini sağlamak için en makul yolun güçlerini arttırmak olduğunu iddia eder. ne kadar güçlü isen o kadar güvendesin diye düşünür. ancak büyük güçler diğer güçlerin güçlerini de hesaba katmak zorundadırlar. o yüzden devletler güçlü olmayı amaçlarlar ama bunu uluslararası ortamı takip ederek yaparlar. yoksa güvenlik ikilemi ortaya çıkar. güvenlik ikilemi ise çok basit haliyle, devletler güvenliklerini sağlamak için askeri kapasitelerini geliştirmeye çalışırlar. ancak bu komşu devletin ya da rakip devleti korkutur. çünkü yukarıda bahsettiğimiz gibi devletler anarşik sistemdedirler ve rakiplerin niyetlerinden hiç bir zaman emin olamazlar. yan dairenizde komşunuz kalaşnikofla, roketatarlarla yaşıyorsa siz kendi dairenizle rahat uyuyamazsınız. işte devletin askeri kapasitesindeki artış, diğer devleti de askeri kapasitesinde artışa sürükler. sonuç olarak iki tarafta güvenliklerini sağlamak için askeri kapasitelerini yükseltmek isterlerken, günün sonunda ikisi de daha güvensiz bir duruma düşerler. bu yüzden mearshemier'ın anladığı anlamda güç arttırımı için, büyük güçler uluslararası ortamı takip ederler ve uygun ortamlarda güçlerini arttırırlar.

ukrayna meselesine gelirsek, mearsheimer 94'ten beri avrupa'da nato'nun ve amerikan gücünün bir çatışmaya gebe olduğunu yazıyordu. nato'nun rusyaya yönelik genişlemesi otomatik olarak rusya'nın tepkisini çekeceği bütün realist okul tarafından bilinen bir meseleydi. ve bu çatışmanın geleceği barizdi. bu yüzden realistler için ortada şaşırtıcı bir şey olmadı. belki şaşırtıcı olan, çatışmanın zamanlaması idi. mearsheimer'da 94'ten bugüne natonun genişlememesi gerektiğini belirtiyordu. bunu amerikan diplomat, sovyetlere yönelik çevreleme politikasını geliştiren george kennan da düşünüyordu. ikisi de rusya'nın avrupa güvenlik sistemine katılmasını, aksi durumda avrupada yeni bir demir perde dönemi başlayabileceğini iddia ediyordu. gelinen noktada bunların çoğu doğru çıktı. bir realist olarak haklı gururumu paylaşıyorum. hadi çavv.

ukrayna kriziyle ilgili mükemmel bir münazaraya katılmış akademisyen. buradan
bir tarafta stephen walt, john mearsheimer iki realist, diğer tarafta amerikanın eski rus buyukelcisi mcfaul ve eski polonya dış işleri bakanı sikorski.

uluslararası ilişkilere saldırgan realizm teorisini kazandırmış bir siyaset bilimcidir.