kıtlama çay

çayı şekerli içmesem de nasıl oluyor diye merak ettiğim, denediğim ama hiçbir zaman başarılı olamadığım eylem.
küp şekerin ısırılarak tüketilmesi ve üzerine çay içilmesi hadisesidir.
genelde doğu bölgemizde popülerdir bu tarz.
(bkz: erzurum şekeri) de deniyor fakat bilmiyorum hikayesini.

kesme şekerin ısırılarak ağza atılıp çay içme yöntemi. kıtlamak, yani ısırmak anlamına geliyor. erzurum'a ait olan şekerli bir çay içme kültürüdür. bu farklı kültür karşısında dışarıdan gelen yabancı biri bu durum karşısında şaşkınlık yaşayabilir. çayın çok tüketildiği şehir olan erzurum'da çaylar, bardak ile değil, demlik ile servis edilir. bu çay içme hızına bardakla yetişilemiyeceği için demlik hazırlanıp mekana servis edilir.

demli çay ağır ve acı geleceğinden çaylar açık tercih edilir. çaylar açık olabilmeli ki, daha fazla tüketilebilsin. cam ve ince belli çay bardağı dışında bardak tercih edilmez. misafire ikram edilen çaya bile isim konulmuştur. ısrarlı ikram karşısında içilen son üç bardak çayın ilk bardağı olan hatır çayı , ikinci bardağı zor çay , üçüncü ve son bardak olan cırıldım çayı misafire içirilir.

kahvelerde ve evlerde çayın yanında kaşık gelmez. kaşığı ayrıca istemek gerekir. çaya şeker atıp karıştırmak burada aykırı bir durum teşkil eder. ev ortamlarında kadınlar arasında çay akide şekeri, incir ve üzüm kurusu ile içilebilir ama dış ortamlarda kıtlama içmek gerekir. kıtlama şeker çayı düz kesme şeker gibi değildir. erzurum yapımı ve özel olan sert kesme şeker kullanılır.

normal küp şekerle yapmayı denerseniz 5 şekerle çayı bitirirsiniz. çünkü küp şekerler özellikle kaba görünsün diye preslenmiyor. suya değer değmez eriyorlar.
gerçek kıtlama şekeri kullanıp, yarım şekerle 12 çay içenleri biliyorum.

şeker anlatmak isterken çaya bağlamak. aslında olan şu;

bunun özel şekerleri var, kesme şeker ile yapan kaldı mı bilmiyorum.

koca küp şekeri at gibi dişlerle kırarak içilen çay. gözümün önünde canlanınca bile kan şekerim fırladı.

küçüklüğüme ve ergenliğine dair en açık hatıralardan biridir. eve çuval içinde şerit şekerler alınırdı ve onları hepimiz ama özellikle babam ve ben kerpetenle ufak parçalara ayırıp küp şekerden hallice boyutlarıyla büyük kavanozlara ve şekerliklere doldururduk. evdeki ebeveyn ve eve gelen misafirlerin tamamı çayı kıtlama içerdi. küp şeker sert olduğundan sıcak çay yudumu ile çözülmesi zaman alırdı. büyükler bir parça şeker ile bir bardak çayı bitirken biz küçükler sabırsız davranıp o şekeri ısırıp parçalayarak üç yudumda bitirirdik. çayın sonuna geldiğimizde en az üç şeker tüketmiş olurduk. sonra tuğla düzeninde küp şekerler çıktı, onları hemen ağızda dağıldıklarından çayın içine attık. 20'li yaşlarda ise onu da bırakıp çayı o günlerden bu yana şekersiz içtik.