1.
son zamanlarda türkiye de (bkz: kitty genovese) sendromuna maruz kalan insan sayısı çoğaldı, artan kadın cinayetlerine seyirci kalmamız bizim bu sendroma ne yazık ki yakalandığımızı gösterir 1964 te amerika'da yaşayan bir kadın cinayetine seyirci kalan insanların yardım etmemesi nedeniyle amerika da bu olaya ve insanların olaya kendi evlerinin camından izlemesiyle ortaya çıkmıştır.
devamını gör...
2.
13 mart 1964'te nev york'ta kity genovese isimli kadın, tecavüz edilmeye çalışılmış, ve bıçaklanarak öldürülmüştür.
buraya kadar bir sorun yok. ancak polisin yaptığı araştırmada olayı 38 kişinin gördüğünü, polisi aramada dahil olmak üzere kimsenin kılını kıpırdatmadığını, olayı sadece izlediğini fark etmişler.
olaydan 13 gün sonra bu durum, new york times’a haber olmuş ve gazeteci martin gansberg kitty'e 3 kere saldırıda bulunulduğunu ve 35 dakika sonra gelen bıçaklamada öldürüldüğünü yazıyor, olaya 38 kişinin görgü tanıklığı ettiğini, ancak bir allahın kulunun polisi bile aramadığını yazınca, toplumda infial yaratıyordu.
bu olay sonrasında geniş tartışmalar yaşanıyor, psikologlar bunun nedeni araştırmaya başlıyordu.
psikologlar yaptıkları araştırmalar sonucunda, görgü tanıklarının etkisi ismi verdikleri bir sendrom belirlediler.
buna göre; eğer bir olayda bir görgü tanığı varsa, yardım okişinin inisiyatifinde oluyor ve bu kişi genellikle kurbana yardım ediyordu.
ancak kity gibi bir çok görgü tanığının olduğu olayda, tanıklar hep ''yardım'' durumunu diğerlerine bırakıyorlar ve sonunda bu durum herkesin kayıtsız kalmasına neden oluyordu.
''
''
buraya kadar bir sorun yok. ancak polisin yaptığı araştırmada olayı 38 kişinin gördüğünü, polisi aramada dahil olmak üzere kimsenin kılını kıpırdatmadığını, olayı sadece izlediğini fark etmişler.
olaydan 13 gün sonra bu durum, new york times’a haber olmuş ve gazeteci martin gansberg kitty'e 3 kere saldırıda bulunulduğunu ve 35 dakika sonra gelen bıçaklamada öldürüldüğünü yazıyor, olaya 38 kişinin görgü tanıklığı ettiğini, ancak bir allahın kulunun polisi bile aramadığını yazınca, toplumda infial yaratıyordu.
bu olay sonrasında geniş tartışmalar yaşanıyor, psikologlar bunun nedeni araştırmaya başlıyordu.
psikologlar yaptıkları araştırmalar sonucunda, görgü tanıklarının etkisi ismi verdikleri bir sendrom belirlediler.
buna göre; eğer bir olayda bir görgü tanığı varsa, yardım okişinin inisiyatifinde oluyor ve bu kişi genellikle kurbana yardım ediyordu.
ancak kity gibi bir çok görgü tanığının olduğu olayda, tanıklar hep ''yardım'' durumunu diğerlerine bırakıyorlar ve sonunda bu durum herkesin kayıtsız kalmasına neden oluyordu.
''
''
devamını gör...
3.
evrim ağacı podcastlerinden birine de konu olmuştur.
insanların bir şiddete veya cinayete gözleriyle bizzat tanık olup buna kayıtsız kalmaları durumudur.
13 mart 1964’te, new york’ta winston moseley adında bir adam, iş yerinden ayrılarak evine dönen catherine kitty genovese’ye bıçakla saldırdı saat iki-üç sıralarıydı.
kitty genovese yardım istedi, çığlıklar attı. yardım istekleri ve çığlıkları çevredeki binalarda yaşayan kişiler tarafından işitilmişti. bu insanların çoğu, ne olduğunu anlamak için, ışıklarını yakmış, pencerelerine gelmiş ve boğuşmaya tanık olmuşlardı.
bu ani sesler ve yakılan ışıklar da saldırganı bir süreliğine uzaklaştırmıştı. fakat sonrasında saldırganı gören tanıklar hiçbir şekilde müdahale etmemişlerdi. saldırgan, hiç kimsenin kadının yardım çığlıklarına cevap vermediğini görünce, ona tekrar saldırdı. genovese, saldırgandan kaçmayı tekrar başardı ve ağır yaralı halde apartmanının girişine doğru ilerledi. bu sırada yardımına gelen biri de hâlâ olmamıştı. adam, ona tekrar -üçüncü kez- saldırmak için geri döndü ve bu sefer genovese’yi kendi evinin önünde öldürdü.
buradan
podcast
insanların bir şiddete veya cinayete gözleriyle bizzat tanık olup buna kayıtsız kalmaları durumudur.
13 mart 1964’te, new york’ta winston moseley adında bir adam, iş yerinden ayrılarak evine dönen catherine kitty genovese’ye bıçakla saldırdı saat iki-üç sıralarıydı.
kitty genovese yardım istedi, çığlıklar attı. yardım istekleri ve çığlıkları çevredeki binalarda yaşayan kişiler tarafından işitilmişti. bu insanların çoğu, ne olduğunu anlamak için, ışıklarını yakmış, pencerelerine gelmiş ve boğuşmaya tanık olmuşlardı.
bu ani sesler ve yakılan ışıklar da saldırganı bir süreliğine uzaklaştırmıştı. fakat sonrasında saldırganı gören tanıklar hiçbir şekilde müdahale etmemişlerdi. saldırgan, hiç kimsenin kadının yardım çığlıklarına cevap vermediğini görünce, ona tekrar saldırdı. genovese, saldırgandan kaçmayı tekrar başardı ve ağır yaralı halde apartmanının girişine doğru ilerledi. bu sırada yardımına gelen biri de hâlâ olmamıştı. adam, ona tekrar -üçüncü kez- saldırmak için geri döndü ve bu sefer genovese’yi kendi evinin önünde öldürdü.
buradan
podcast
devamını gör...
4.
"birisi mutlaka çözer, biri mutlaka görmüştür, birisi yardımcı olur biz işimize bakalım" vurdumduymazlığıyla, yardım gerektiren acil bir durumda, olaya tanık olan kişi sayısı birden fazla ise kişinin hissettiği şahsi sorumluluk duygusunun azalması, hatta yok olması ve müdahale sorumluluğunu kendinden başka birinin hissedeceğini düşünmesi ve olaya duyarsız kalmasıdır.
acil müdahalenin gerektiği durumlarda olaya seyirci kalmak yerine harekete geçmek, bireysel cesaret göstergesi olduğu kadar toplumsal sorumluluğun da göstergesidir. sessiz ve tepkisiz kalmak bir tercih olabilir ama bu aynı zamanda suça dolaylı olarak ortak olmak anlamına da gelir.
sendrom adını, 3 mart 1964’te, 37 kişinin gözleri önünde, kendisine tecavüze yeltenen bir kişi tarafından önce darp edilmesi sonra dakimsenin polise haber vermediğini ve müdahale etmediğini görünce on dakika gibi bir süre sonra geri dönüp bıçaklamasıyla can çekişirken tecavüz edilen ve ölen 28 yaşındaki kitty genovese'nin katlinden alıyor. olayı 37 kişi izlemiş ama hiçbiri müdahale etmemişti. yani; insanlar, kalabalık içinde müdahale sorumluluğunu üstlenmemiş bunu başkalarına devretmişlerdi. bunun psikolojide bir adı var; “tepkisiz kalma/seyirci kalma” - bystander effect” ya da diğer adıyla "genovese sendromu".
kaynak
kaynak
acil müdahalenin gerektiği durumlarda olaya seyirci kalmak yerine harekete geçmek, bireysel cesaret göstergesi olduğu kadar toplumsal sorumluluğun da göstergesidir. sessiz ve tepkisiz kalmak bir tercih olabilir ama bu aynı zamanda suça dolaylı olarak ortak olmak anlamına da gelir.
sendrom adını, 3 mart 1964’te, 37 kişinin gözleri önünde, kendisine tecavüze yeltenen bir kişi tarafından önce darp edilmesi sonra dakimsenin polise haber vermediğini ve müdahale etmediğini görünce on dakika gibi bir süre sonra geri dönüp bıçaklamasıyla can çekişirken tecavüz edilen ve ölen 28 yaşındaki kitty genovese'nin katlinden alıyor. olayı 37 kişi izlemiş ama hiçbiri müdahale etmemişti. yani; insanlar, kalabalık içinde müdahale sorumluluğunu üstlenmemiş bunu başkalarına devretmişlerdi. bunun psikolojide bir adı var; “tepkisiz kalma/seyirci kalma” - bystander effect” ya da diğer adıyla "genovese sendromu".
kaynak
kaynak
devamını gör...