sagittarius a

içerisinde bulunduğumuz samanyolu galaksisi'nin merkezindeki kara delik olduğu tahmin edilen cismin adı. aslında ismi sagittarius a* şeklinde yazılıyor. sgr a* olarak da kısaltılıyor. yay takımyıldızı olarak da bilinen sagittarius doğrultusunda olduğundan bu ismi aldı.

biliyoruz ki kara delikler doğrudan gözle görülemiyor. galaksimizin merkezini görmek de yine güç bir iş çünkü bu bölge oldukça yoğun. üstelik içeriği gaz kadar tozdan da oluşuyor ve bu yoğun ortam, merkezi görmemizi engelliyor. bu nedenle bu tür yerlere optik teleskoplarla değil, radyo, kızılöte, x-ışın ya da gama ışın teleskoplarıyla bakılır.

bu tür gözlemler sonucunda gördük ki, galaksi merkezinde yoğun radyo dalgaları yayan bir cisim var. burada doğu ve batı sagittarius a adlı birtakım yapılar var. doğu sagittarius a'nın bir süpernova kalıntısı olduğu tahmin ediliyor. ancak bu kalıntının oluşabilmesi için son derece yüksek enerjili bir şeylerin varlığı söz konusu olmalı. zira bu, normal bir yıldızın ölümünden kalan süpernovalardan çok daha farklı ve güçlü.

batı sagittarius a ise yakınında bulunan genç yıldızlar nedeniyle iyonize olmuş bir gaz bulutu. bunun saniyede yaklaşık 1000 km gibi bir hızla bir yere doğru gittiği ve bu hareketin de onu spiral hale getirdiği hesaplandı.

sgr a*, bu bölgedeki 3. cisim. aslına bakarsanız her ne kadar kara deliğin adı bu demiş olsak da, aslında bu kara deliğin yakınındaki bir radyo dalgası kaynağının ismi. kara delik de bu isimle anılıyor.

***

sgr a*'ın etrafındaki yıldızların hareketleri ve yörüngeleri incelendi. bunlardan özellikle bir tanesinin bu radyo kaynağının yakınından geçerken hızlandığı ve saniyede yaklaşık 5000 km hızla hareket ettiği görüldü. burada teknik detaylarına girmeyeceğim birtakım hesaplama yöntemleri ile kütlesi hesaplanan cismin, güneş kütlesinin yaklaşık 4 milyon katı kadar kütleye sahip olduğu görüldü. bulunduğu bölgenin çapı da yaklaşık 44 milyon km. bu kadar bir hacim içerisinde bu kadar büyük kütlenin bulunmasının şu an için tek açıklaması bir kara delik. ayrıca radyo sinyallerinin de kara deliklerin kutuplarındaki jet akımı adlı madde hareketlerinden geliyor olabileceği tahmin ediliyor.

bölgenin radyo teleskop gözlemleri ile alınmış görüntüsü:

sgr deki s2 yıldızının yörüngede ki hareketleri incelendi ve yörüngede karadeliğe en yakın noktadan geçerken kütle çekimi dolayısıyla devinim yaptığı görüldü. yörüngesini tamamladıkça izledigi yol lotus çiçeğini anımsatıyor.
imgyukle.com/i/aBRZnt
bu einstein'in göreliliğini de kanıtladı.

karadelikler kütlesine yani büyüklüklerine göre 3 sınıfa ayrılmaktadır. bunlar; küçük karadelikler, büyük yıldızların kendi içlerine çökmesi sonucu meydana gelen yıldız karadelikleri ve kendinden küçük karadelikleri yutarak büyümekte olan süper kütleli karadeliklerdir.

kainatta en çok karadeliğin yıldızların içine çökmesi sonucu oluşan yıldız karadelikleri olduğu tahmin edilmektedir.

küçük karadeliklerin kütlesi yaklaşık bir gezegenin kütlesinden, boyutları ise inanması zor ama bir kalem ucu olabilecek kadar kısa ömürleri olan karadeliklerdir. bu karadeliklerin kütleleri en az 20 güneş kütlesi kadardır.



süper kütleli karadelikler ise milyonlarca güneş kütlesine sahip olabilirler. bu karadeliklerden biri de samanyolu sistemimizin merkezinde olan sagittarius a*'dır.

sagittarius a*, samanyolu galaksimizin merkezindeki süper kütlesi olan dev bir karadeliktir. tüm samanyolu galaksisi bu karadeliğin etrafında dönmektedir. sagittaius a*, güneş'imizin yaklaşık 4 milyon katı daha fazla kütleye sahiptir.



bu karadelik ilk keşfedildiği zamanlarda tespit edilen dalga boylarının ne anlama geldiği tartışma konusu olmuş olsa da keşif ve çalışmaların teknolojiyle beraber bir hayli ilerlemesi sonucunda günümüz bilim dünyası bu dalga boylarının samanyolu galaksi'sinin merkezinde olan bir karadeliğe ait olduğu ve tıpkı galaksimiz gibi diğer galaksilerin de merkezlerinde bir dev kütleli karadelik olduğu doğrulanmıştır.



sagittarius a*, diğer karadeliklere kıyasla tok gözlü bir karadeliktir. bunun nedeni ise, etrafında bulunan diğer gezegen, yıldız ve tüm nesneleri yutup yok etmek için acele etmiyor olmasıdır. sagittarius a* etrafında yutulmayı bekleyen yaklaşık 10.000 civarında küçük kara delik olduğu tahmin edilen süper kütleli bir karadeliktir.



sagittarius a* diğer karadelikler gibi doğrudan gözlemlenememektedir. yalnızca radyo, gama ve x ışınlarının dalga boylarında gözlem yapabilen teleskoplarla görülmektedir.

bilindiği üzere karadeliklerin "olay ufku" bulunmaktadır. sagittarius a* karadeliğinin, hiç bir varlığın kaçamayacağı olay ufku ölçümlere göre yaklaşık 24 milyon kilometre çapındadır.

2019 yılında, m87 galaksisinin merkezinde yer alan ve powehi adlı karadeliğin olay ufku görüntüsünü görüntülemeyi başararak bilim dünyasında çığır açan event horizon teleskopları , bu gün yine çığır açacak yeni bir çalışmaya imza attı.

işte karşınızda galaksimizin bütünlüğünü koruyan en önemli nesne. samanyolu merkezinde bulunan sagittarius a' in olay ufku görüntüsü.

ifşası düşmüştür.


samanyolu galaksisinin ortasında hareket eden, ona yaklaşan her şeyi yutan, yuttukça büyüyen, büyüdükçe yediklerini kusan, kustukça yeni yıldızlar doğuran, böylece minimal* bir sirkülasyon yaratan minik devdir. galaksimizdeki irili ufaklı tüm nesneler(evet biz dahil) dolaylı yoldan bu devin etrafında dönüyor. örneğin, güneşimiz var olduğundan beri sadece 18 kez* bu kara deliğin etrafında turladı. bir nevi türümüzün kimlik etiketi.
bu ve bundan önce elde edilen messier87'nin kara deliği ve bildiğimiz diğer tüm kara deliklerin ortak yönü; hakkında hiçbir şey bilmiyor oluşumuz. bilmek fiili olmayınca adına black hole veya black matter denmiş. görselin mahareti ise, görseldeki sarı ışığı görebilmek/bilebilmek. nşa'da o sarı ışıklar ortadaki karartıya öyle bi tutunuyor ki hiçbir teleskop ile bu ışıklar görüntülenemiyor-du.



orgazm tadında bonus bilgi