stargate sg-1

stargate filminden sonra dünyadaki kapıyı kullanarak yeni uygarlıklarla iletişim kuran askeri ekibi anlatan dizi. ana ekip jack o'neill, samantha carter, daniel jackson ve teal'c den oluşur. 10 sezon sürmüştür.

1994 yapımı stargate adlı filminden sonra 97'de yayın hayatına başlayan, 10 sezon süren ve stargate atlantis, stargate universe gibi yapımlarla seriyi devam ettirmiş dizidir.

sg-1 gibi bir kadro, öyle bir evren ve o tür performans günümüzde bile bulunamaz.

t: yılların kurbanı olmayan, oldukça başarılı bir bilimkurgu dizisi. bana göre ise gelmiş geçmiş en iyi seridir.
ımdb: 8,4

stargate gelmiş geçmiş en iyi bilimkurgu olabilir şundan sebep;

timimizin dengesi çok iyi
bir tane tam asker
bir tane bilim insan
tarihçi
jaffa

bilim insanının açıklamaları mevcut teorilere yakın ve fizikçiler tarafından sufle ediliyor dahası pek çok teorinin doğru olması da tuzu biberi.

asıl olay bu da değil capt. jack e resmen pek çok şeyi bilale anlatır gibi anlatıyorlar bir yerden sonra fizik öğrenmek istiyorsunuz resmen.

yetmediği gibi olay örgüsü yer yer baysa da gerçekten çok güzel gelişiyor özellikle mitolojiden çok etkilendiklerinden dolayı epey sağlam bir altyapı ve kültür gelişimi sağlayabiliyor eğer araştırısanız.

özellikle senaryo ve yan hikayeler bazen çok güzelleşebiliyor üstelik burada ciddi anlamda bir sistem eleştirisi de var yer yer. en basiti stargate komutanlığında alınmaya çalışılan pek çok karar etik olarak değerlendirilip direnilebiliyor mesela bu açıdan efsane diyaloglar ve gönderemeler var.

dizi hakkındaki en kötü şey yan dizilerin (atlantis mesela) yarım kalması içime çok oturmuştu.

hey gidi yıllar ben bir tur daha yapayım en iyisi hazır blueray ı çıkmışken.

benim için yer bir başka olan, ilah gibi gördüğüm dizilerden birisi.

gelmiş geçmiş en güzel dizilerden birisidir. net. karakterleri olsun, senaryosu olsun, her şeyi ile harika idi.

dizinin içinde kendisi ile dalga geçtiği, kendisini trollediği bölümler bile vardı.

diziyi izlemeye başlayınca, resmen müptelası oluyorsunuz. başından kalkamıyorsunuz. önerdiğim arkadaşlara da aynısı olmuştu. mesela önerdiğim arkadaşlarda da benim gibi diziye tapıyor adeta. mesela bir arkadaşa diziyi önermiştim. ulan adamdan ses seda yok. dedim ne oldu buna. sonra anladım ki, diziye sarmış. almış birasını, her gün 4-5 bölüm gömmüş.

diziyi izlerken 1 günde bitirmek istiyorsunuz. ama bir yanda da bitmemesi için dua ediyorsunuz. öyle de bir dizi.

mesela bu dizi bitince ciddi bir boşluğa düşmüştüm. bir çok dizi tat vermemişti. uzun süre dizi izleyemedim diye hatırlıyorum.

şu an izleyeli anasının dini sene oldu. bir kez daha izlemek istiyorum ama kıyamıyorum. biraz daha vakit geçsin, iyicene silinsin hafızamdan diyorum. diğeri ise başlayınca kesin delibaş gibi izleyeceğimi bildiğim için, uygun zaman kolluyorum.

karakterler pek tabii efsane idi.
o'neill karakteri var ki, * dizi tarihine gelmiş en trol, en komik, en efsane, en yaratıcı karakter. hele ki window of opportunity bölümü var ki, oneill burada resmen yıkıp geçirir. kaldı ki bu bölüm bir dizi içerisinde yapılmış belki de en orjinal ve diziden bağımsız bir bölümdü.

teal'c. yine orjinal karakterlerden birisi idi. böyle soğuk hareketler. cool tavırlar. sakin tripleri ile mest ediyordu insanı.

general hammond vardı. yeryüzünün en babacan, en tatlı ve en kral komutanı.

thor karakteri vardı. adamın dibi. hele ki senator kinsey'e parmağını kaldırıp, supreme diye verdiği bir ayar var ki, ne zaman aklıma gelse gülerim.

daniel jackson ve samantha carter'ı da unutmamak lazım pek tabii.

ırkları da unutmamak lazım. çok yaratıcı ırklar ve gezegenler vardı. bir replicators, asgard nasıl unutulabilir ki. bir de kadimler vardı. onlarda çok orjinal ve güzeldi. pek tabii dizinin ana teması sayılabilecek jaffa'ları da unutmayalım. * goa'uld bir de.

yalnız mısır tanrısı kılığındaki karakterleri de anmadan olmaz. bir anubis nasıl unutulur. hele ki efsanevi ba'al karakteri. hahaha.

bu arada bu dizinin bu kadar güzel olmasının nedeni keşif tutkusu. her bölüm nerede ise farkı yerlere gitmeler, farkı gezegenler, ırklar ve dünyalar görüyoruz. bu yapıda en son star trek vardı. bu dizi de en az onun kadar efsane ama niyeyse adı star trek kadar anılmıyor. üzücü bir durum.

dizi hakkında abartısız 500 paragraf yazabilirim. izleyenler ne demek istediğimi anlar. nerede ise 10 sen olmuştur izlediğim ama hala bir çok şeyi yazasım var. izleyip, bölüm bölüm veya genel olarak anlatmak istesem, herhalde sayfalar dolusu yazarım.

amazon prime video’ya tekmili birden gelmiştir. x-files ile kıyasla teknolojinin ilerlemesinden daha az etkilendiğini düşünüyorum. mulder falan sahra telsizi gibi cep telefonları ile takılırken azcık insan tarihin ilerlediğini farkediyor.

kabul, bir anlamda abd askeriyesine reklam da yapan bir dizidir, hava kuvvetlerine başvuruyu üç kat arttırdığı için jack o’neill’ı oynayan, bizim macgyver olarak da bildiğimiz, richard dean anderson’a fahri rütbe bile verilmiştir.

ama güzel dizidir. izletir. sezon 1’den başlarsınız bir bakmışsınız beşinci sezona merhaba demişsiniz.

994 yapımı (bkz: stargate) filminin "keşke dizisi olsa" hayalini gerçeğe dönüştüren, 10 sezon ve 214 bölüm boyunca oturma odamızın bir parçası olmuş, (bkz: evladiyelik) bilim kurgu külliyatı.

uzaylıların mısır tanrıları kılığına girip insanları köleleştirdiği (bkz: goa'uld) imparatorluğuna karşı, (bkz: abd hava kuvvetleri) bünyesindeki (bkz: sgc) (stargate command - yıldız geçidi komutanlığı) merkezinden galaksinin dört bir yanına keşif ve savunma görevleri düzenleyen (bkz: sg-1) ekibinin maceralarını anlatır.

diziyi bu kadar uzun ömürlü ve sevilesi yapan şey, formülünün kusursuzluğudur:

(bkz: jack o'neill): (filmdeki (bkz: kurt russell)'ın aksine (bkz: richard dean anderson) tarafından canlandırılan) ekibin alaycı, esprili, (bkz: the simpsons) hayranı ve asker klişelerinin dışında bir lideri. zekidir ama entelektüel görünmeyi sevmez.

(bkz: daniel jackson): ekibin vicdanı, dilbilimcisi ve arkeoloğu. "vurmayalım, konuşalım"cıdır. goa'uld'un kökünü kazımak isteyen o'neill'ın tam zıttı, yani denge unsurudur.

(bkz: teal'c): goa'uld sistem lordu (bkz: apophis)'in eski birinci adamı (first prime) olan bir (bkz: jaffa). halkının özgürlüğü için ihanet eden ("shol'va!") ve sgc'ye katılan bu "uzaylı samuray", dizinin stoik mizah kaynağı ve onur abidesidir. (bkz: indeed)

(bkz: samantha carter): ve geldik en önemli parçaya.

dizideki feminist duruş ve samantha carter
stargate sg-1, yayınlandığı 90'lar sonu ve 2000'ler başı için, televizyondaki en ilerici ve feminist yapımlardan biridir. bunu bağırarak değil, "normalleştirerek" yapar.

dizinin feminist anayasasının ilk maddesi (bkz: samantha carter)'dır.

sam, bilim kurgu tarihindeki "saksı bitkisi", "kurtarılmayı bekleyen kadın" veya "ekibin duygusal destekçisi" gibi tüm toksik klişeleri tek başına yıkan bir karakterdir.

beyindir: kendisi bir (bkz: astrofizik) dehasıdır. yıldız geçidi mekaniği, solucan delikleri fiziği, uzaylı teknolojisi... aklınıza ne gelirse. dizi "bir sorunumuz var" dediği anda gözler jack'e değil, sam'e döner. "carter, bir fikrin var mı?" sorusu, dizinin en çok duyulan repliğidir.

askerdir: sadece bir bilim kadını değildir, aynı zamanda hava kuvvetleri'nde yüksek rütbeli (yüzbaşı olarak başlar, albay olarak bitirir) bir askerdir. sahada çatışır, strateji geliştirir ve emir verir.

kurtarıcıdır: ekibi ve çoğu zaman dünyayı, kaba kuvvetle değil, zekasıyla kurtarır. galaksideki en büyük tehdit olan (bkz: replicator) belasını (bkz: a little metal bug) defalarca kez alt eden kişi odur.

saygı görür: en önemlisi budur. ekibindeki (özellikle o'neill gibi alfa bir erkek) kimse onun yetkinliğini sorgulamaz. "kadınsın, yapamazsın" gibi bir diyaloğa (eğer karşılaştıkları ilkel bir gezegende değillerse) asla rastlanmaz. sgc'de liyakat esastır ve carter o odadaki herkesten daha liyakatlidir.

romantize edilmez (gerektiği kadar): evet, o'neill ile aralarında müthiş bir (bkz: unresolved sexual tension) vardır ama karakteri bunun üzerine kurulu değildir. hikayesi bir erkeğe olan aşkı değil, evreni anlama ve koruma çabasıdır.

dizinin feminist yaklaşımı carter ile de sınırlı değildir.

sgc'nin baş sağlık görevlisi (cmo) olan (bkz: dr janet fraiser) da güçlü, yetkin, otorite sahibi ve herkesin saygı duyduğu bir başka kadın karakterdir. kendisi (bkz: heroes) bölümünde, bir askeri kurtarmaya çalışırken kahramanca ölmüş ve dizinin en trajik anlarından birine imza atmıştır.

daha sonra ekibe katılan (bkz: vala mal doran) ise "ciddi bilim kadını" klişesinin tam tersidir; hırsız, dolandırıcı, fettan ve ahlaki pusulası bozuk bir karakterdir. ancak o bile zamanla gelişerek, kendi yöntemleriyle savaşan ve fedakarlık yapan güçlü bir kadın figürüne dönüşmüştür.

neden bu kadar sevildi?
stargate sg-1, (bkz: star trek) gibi fazla felsefi veya (bkz: battlestar galactica) (yeni nesil) gibi karanlık ve distopik değildir.

o, günümüz teknolojisi ve popüler kültürüyle (o'neill'ın esprileri sağolsun) uzay macerasını birleştiren, izlemesi "rahat" (cozy) bir dizidir. her bölümü ayrı bir macera sunar ama arka planda goa'uld, replicator ve sonrasında (bkz: ori) gibi büyük düşmanlarla örülen devasa bir mitolojiye sahiptir. (bkz: asgard), (bkz: tok'ra) ve (bkz: jaffa isyanı) gibi müttefiklerle de evrenini zenginleştirir.

(bkz: general hammond)'ın "godspeed" (yolunuz açık olsun) demesiyle başlayan her macera, haftalık bir kaçış ritüeli gibiydi.

özetle; sam carter gibi bir ikonu televizyona kazandırdığı, bilimi ve aklı kaba kuvvetin önüne koyduğu ve 10 yıl boyunca kalitesini bozmadan o sıcak yuva hissini verdiği için yeri ayrıdır. (bkz: stargate atlantis) ve (bkz: stargate universe) ile genişlemeye çalışsa da, hiçbir şey sg-1'in yerini tutamamıştır.