türkiye avrupa birliği ilişkileri

ab komisyonu 2025 türkiye raporunda demokrasi ve yargı bağımsızlığı alanlarındaki gerilemelere işaret etti. uzmanlara göre, "tam üyelik" artık geri planda kalırken "stratejik" alanlardaki işbirliği öne çıkıyor.

"von der leyen, türkiye'nin de aday ülkeler arasında olduğunu çoğu zaman unutuyor…"

bu sözler, ab komisyonu'nun 2025 türkiye raporunu değerlendiren avrupa parlamentosu (ap) türkiye raportörü nacho sanchez amor'a ait.

avrupa birliği (ab) komisyonu, batı balkan ülkeleri ile türkiye'yi içeren genişleme paketi ve ülke raporlarını çarşamba günü yayımladı. 2025 türkiye raporundaki ayrıntılar, ab komisyonu başkanı ursula von der leyen'ın aday ülkelerden bahsederken türkiye'yi neden gözardı ettiğini açıklar nitelikte.

zira raporda türkiye'de özellikle demokrasi, yargı bağımsızlığı, hukukun üstünlüğü, insan hakları gibi alanlardaki gerilemelere dair ciddi eleştiriler ve uyarılar yer alıyor.

avrupa komisyonu, 2025 türkiye raporunu açıkladı. ifade özgürlüğü ve demokrasi alanındaki gerilemeye dikkat çekilen 112 sayfalık rapora türkiye dışişleri bakanlığı itiraz etti.

dışişleri bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, "(raporun) yargı ve temel haklar ile iç siyasi gelişmelere ilişkin taraflı, ön yargılı ve mesnetsiz iddialarını reddediyoruz" denildi.

raporda yer alan eleştiriler için "türkiye ile ab arasında olumlu bir gündem oluşturmaya yönelik çabalarla uyumsuz" değerlendirmesini yapan bakanlık, bunun "tarafların uzun dönemli çıkarlarına da aykırı olduğunu" savundu.

avrupa parlamentosu türkiye raportörü nacho sanchez amor "türkiye, demokratik standartlar açısından tarihte görülmemiş bir seviyeye geriledi. nasıl olur da anayasa mahkemesi kararlarına uymayan bir sistemi ‘hukukun üstünlüğü’ olarak anlatabilirsiniz?" dedi

raporda "türkiye’de yargı bağımsızlığının ciddi biçimde zayıflatıldığını vurgulandığı"nın anımsatılarak "chp’nin tutuklu cumhurbaşkanı adayı ekrem imamoğlu’na karşı yürütülen yargı süreçleri, muhalefet belediyelerine yönelik artan operasyonlar ve gazetecilerin tutuklanmaları göz önüne alındığında, avrupa birliği’nin hala türkiye’yi demokratik seçimlerle yönetilen bir aday ülke olarak mı gördüğü" sorusu üzerine amor, şunları söyledi:

-- “ne yazık ki, son komisyon raporundan ve parlamento raporundan bu yana tablo, demokrasi standartları açısından daha da kötüleşti. demokratik gerileme derinleşti. katılım süreciyle ilgili alanlarda da hiçbir ilerleme yok. komisyon’un yeni yayımladığı raporda öne çıkan tek olumlu kısım, sayın şimşek’in (hazine ve maliye bakanı mehmet şimşek) ekonomik politikalarına yönelik bir tür onay. bu açıdan komisyon, bazı reformlar yapıldığını ve ilerleme kaydedildiğini düşünüyor olabilir.

-- ama komisyon raporu çok kapsamlı; ilişkilerin birçok boyutunu ele alıyor. parlamento ise daha siyasi bir kurumdur. bizim dilimiz ve yaklaşımımız tamamen farklı. benim raporumda açıkça ifade ettiğim şey, türkiye’de ciddi bir demokratik gerileme olduğudur.

-- geçen yıl komisyon ‘ilerleme yok’ demişti, biz ise ‘durum kötüleşiyor’ demiştik. maalesef haklı çıktık. çünkü imamoğlu vakasıyla, belediye başkanlarına yönelik baskılarla, dem’e yönelik sürekli tacizlerle, gazetecilerin hedef alınmasıyla ve iş dünyasına baskılarla durum daha da kötüleşti.

-- artık avrupa birliği üyelik sürecinden bahsetmek imkansız hale geldi. iş birliği yapabileceğimiz alanlar var ama üyelik süreci tamamen donmuş durumda. hatta şimdiye kadarki en donmuş hali diyebilirim. çünkü türkiye, demokratik standartlar açısından tarihte görülmemiş bir seviyeye geriledi”