zaman tüneli

mapushane çeşmesi
yandan akıyor yandan
mapusluk bir şey değil
ayrılık var bir yandan
ben verem oldum yar yoluna

mapusu döneceğim
yarime gideceğim
aç kapıyı gardiyan
ben yine geleceğim
ben verem oldum yar yoluna

oy müstantik müstantik
tabancamı ver bana
bir hayırsız yâr için
idam verdiler bana

"bu maç, cumhuriyet’in 11. yıl dönümüne denk gelen özel bir derbiydi. “şeref bey turnuvası” (veya şeref şildi) kapsamında taksim stadyumu’nda oynandı. beşiktaş’ın futbol şubesinin kurucusu, ilk kaptanı ve teknik direktörü ahmet şerafettin bey (şeref bey, 1894-1933) anısına düzenlendi; hasılat tamamen ailesine bırakıldı. üç büyükler (fenerbahçe, galatasaray, beşiktaş) arasında turnuva formatındaydı. fenerbahçe bu maçı kazanarak turnuvanın favorisi oldu ve sonunda şampiyonluğunu ilan etti (beşiktaş’la 0-0, galatasaray-beşiktaş 1-1).

maç saati yaklaşık 15:00-15:30 civarıydı (kaynaklarda 14:00 veya 15:15-15:30 varyasyonları var). hakem: adnan akın (istanbulspor). yan hakemler: hilal’den halit ve mümtaz. seyirci: cumhuriyet bayramı merasimi sonrası taksim’e akan kalabalık sayesinde oldukça yoğundu; heyecan yüksekti.

teknik direktörler: fenerbahçe’de james elliot donnelly (ingiliz), galatasaray’da syd puddefoot (ingiliz, eski profesyonel).
kadrolar

fenerbahçe (olimpiyat dergisi ve gazete raporlarına göre tutarlı versiyon):
bedii yazıcı (kaleci) – yaşar alpaslan, fazıl arzık – cevat seyit (veya sayit), ali rıza tansı (tansu), esat kaner – şaban topkanlı, fikret arıcan, namık erbay, muzaffer çizer, niyazi sel.
(vakit gazetesinde hafif varyasyon: bedii – yaşar, fazıl – esat, ali rıza – cevat – niyazi, muzaffer, namık, fikret, şaban.)

galatasaray:
avni kurgan (kaleci) – lütfü aksoy (lütfi), faruk barlas – ibrahim tusder, nihat bekdik, kadri dağ – danyal vuran, fazıl özkaptan, rasih minkari, şemsi (abdi?), necdet cici.
(vakit: avni – faruk, lütfi – kadri, nihat, ibrahim – necdet, selâhattin, rasih, fazıl, danyal.)

maç özeti ve taktik analiz

ilk yarı (0-0): dengeli, teknik ve zevkli bir oyun. karşılıklı akınlar, güzel paslaşmalar. fenerbahçe’nin kombinezonları galatasaray savunması (özellikle faruk) tarafından bozuluyordu. galatasaray sağ açık necdet üzerinden daha fazla hücum etti; fener sol savunması bazen zorlandı. 20. dakikada muzaffer’in şutu direği yaladı. her iki kaleci (bedii ve avni) birkaç tehlikeli şutu kurtardı. oyun “güzel ama neticesiz” olarak tanımlandı; tempo orta-yüksekti, fauller kontrollüydü.

ikinci yarı ve gol (1-0): galatasaray’ın bir akınıyla başladı ama fener orta sahası kesti. cevat’tan güzel pas alan sağ açık niyazi sel ileri fırladı, aut çizgisi hizasından mükemmel bir orta (şandel) yaptı. sol iç fikret arıcan (büyük fikret) harika bir kafa vuruşuyla topu kaleciye kımıldama fırsatı vermeden ağlara gönderdi (yaklaşık 47. dakika, ikinci yarı başlangıcı). bu, “her zaman görülmeyen” kaliteli bir gol olarak övüldü.

gol sonrası fener hızlandı. niyazi bir kez daha boşa çıktı, avni’yle karşı karşıya kaldı ama topu kaleciye çarptırdı. bu sırada lütfü ile avni çarpıştı; avni burun kemiği kırığıyla sakatlandı ve hastaneye kaldırıldı (yerine yedek kaleci hızır girdi). bu olay galatasaray’ı (özellikle kaptan nihat bekdik’i) asabileştirdi; oyun bozuldu, rastgele vuruşlar arttı. hakem ikinci yarıda daha tereddütlü kaldı, düdükler duyulmadı, karışıklıklar oldu. son 10 dakikada galatasaray toparlanıp baskı kurdu, fener savunmasını sıkıştırdı ama gol bulamadı. maç 1-0 bitti.

taktik notlar:

dönemin tipik 2-3-5 veya wm benzeri dizilişi.
fenerbahçe daha teknik pas oyunu ve kombinezonlarla üstündü; niyazi’nin hızı ve fikret’in bitiriciliği fark yarattı. muzaffer hareketsiz eleştirildi.
galatasaray savunmada faruk’la etkiliydi ama forvet hattı (rasih iyi, diğerleri vasat) verimsizdi. nihat silikti.
fiziksel oyun vardı ama şubat’taki kavgaya göre çok daha centilmendi. tempo ve pas kalitesi övüldü.

oyuncu performansları

yıldızlar: fikret arıcan (gol ve genel oyun), niyazi sel (asist ve tehdit), faruk barlas (en iyi oyuncu denildi, her yere yetişti), rasih minkari (galatasaray’ın en iyisi).
diğer: bedii sağlam; avni sakatlanana kadar iyi. esat, cevat, ali rıza orta sahada etkili. galatasaray’da necdet tehlikeliydi ama bitiricilik eksikti.
fikret arıcan, fenerbahçe’nin efsane isimlerinden (20 yıl forma, “büyük fikret”); bu gol derbi tarihine not düştü.

genel değerlendirme: teknik açıdan vasat-üstü, heyecanı yüksek, sportmen bir derbi. fenerbahçe’nin bireysel kalitesi (özellikle kanat-iç bağlantısı) ve soğukkanlılığı farkı yarattı. şeref bey anısına yakışır, hasılat odaklı bir organizasyondu. modern gözle bakınca: hızlı kontrataklar, kafa golleri ve kaleci sakatlıkları dönemin futbolunu yansıtıyor. derbi tarihinin “sakin ama önemli” bir sayfası."