1.
türkiye cumhuriyeti tarihinde meydana gelen dördüncü; amacına ulaşan ikinci; ve emir-komuta zinciri içerisinde yapılmış ilk askeri darbe eylemidir.
12 mart 1971'de saat 13:00'da trt radyolarından okunan aşağıdaki muhtıra ilan edilmiştir:
genelkurmay başkanı orgeneral memduh tağmaç, kara kuvvetleri komutanı orgeneral faruk gürler, hava kuvvetleri komutanı orgeneral muhsin batur ve deniz kuvvetleri komutanı oramiral celal eyiceoğlu'nun imzasını taşıyan muhtıra 12 mart muhtırası şu maddelerden oluştu:
meclis ve hükümet, süregelen tutum, görüş ve icraatlarıyla yurdumuzu anarşi, kardeş kavgası, sosyal ve ekonomik huzursuzluklar içine sokmuş, atatürk'ün bize hedef verdiği uygarlık seviyesine ulaşmak ümidini kamuoyunda yitirmiş ve anayasanın öngördüğü reformları tahakkuk ettirememiş olup, türkiye cumhuriyeti'nin geleceği ağır bir tehlike içine düşürülmüştür.
türk milletinin ve sinesinden çıkan silahlı kuvvetleri'nin bu vahim ortam hakkında duyduğu üzüntü ve ümitsizliğini giderecek çarelerin, partiler üstü bir anlayışla meclislerimizce değerlendirilerek mevcut anarşik durumu giderecek anayasanın öngördüğü reformları atatürkçü bir görüşle ele alacak ve inkılap kanunlarını uygulayacak kuvvetli ve inandırıcı bir hükümetin demokratik kurallar içinde teşkili zaruri görülmektedir.
bu husus süratle tahakkuk ettirilemediği takdirde, türk silahlı kuvvetleri kanunların kendisine vermiş olduğu türkiye cumhuriyeti'ni korumak ve kollamak görevini yerine getirerek, idareyi doğrudan doğruya üzerine almaya kararlıdır. bilgilerinize…"
bu muhtıra üzerine tıpkı 1960 darbesinde olduğu gibi parlamento feshedilmedi, anayasa askıya alınmadı, siyasi partiler kapatılmadı ancak başbakan süleyman demirel istifa etti. chp kocaeli milletvekili nihat erim partisinden istifa ettirilerek, partiler üstü bir hükümet kurdu. 15 ekim 1973 tarihinde yapılan seçimlere kadar ülkeyi başbakan sıfatıyla yönetti. (15 ekim 1973 günü yapılan seçimlerden chp 1. parti çıktı ve bülent ecevit başbakan oldu.) buradan
*
12 mart 1971'de saat 13:00'da trt radyolarından okunan aşağıdaki muhtıra ilan edilmiştir:
genelkurmay başkanı orgeneral memduh tağmaç, kara kuvvetleri komutanı orgeneral faruk gürler, hava kuvvetleri komutanı orgeneral muhsin batur ve deniz kuvvetleri komutanı oramiral celal eyiceoğlu'nun imzasını taşıyan muhtıra 12 mart muhtırası şu maddelerden oluştu:
meclis ve hükümet, süregelen tutum, görüş ve icraatlarıyla yurdumuzu anarşi, kardeş kavgası, sosyal ve ekonomik huzursuzluklar içine sokmuş, atatürk'ün bize hedef verdiği uygarlık seviyesine ulaşmak ümidini kamuoyunda yitirmiş ve anayasanın öngördüğü reformları tahakkuk ettirememiş olup, türkiye cumhuriyeti'nin geleceği ağır bir tehlike içine düşürülmüştür.
türk milletinin ve sinesinden çıkan silahlı kuvvetleri'nin bu vahim ortam hakkında duyduğu üzüntü ve ümitsizliğini giderecek çarelerin, partiler üstü bir anlayışla meclislerimizce değerlendirilerek mevcut anarşik durumu giderecek anayasanın öngördüğü reformları atatürkçü bir görüşle ele alacak ve inkılap kanunlarını uygulayacak kuvvetli ve inandırıcı bir hükümetin demokratik kurallar içinde teşkili zaruri görülmektedir.
bu husus süratle tahakkuk ettirilemediği takdirde, türk silahlı kuvvetleri kanunların kendisine vermiş olduğu türkiye cumhuriyeti'ni korumak ve kollamak görevini yerine getirerek, idareyi doğrudan doğruya üzerine almaya kararlıdır. bilgilerinize…"
bu muhtıra üzerine tıpkı 1960 darbesinde olduğu gibi parlamento feshedilmedi, anayasa askıya alınmadı, siyasi partiler kapatılmadı ancak başbakan süleyman demirel istifa etti. chp kocaeli milletvekili nihat erim partisinden istifa ettirilerek, partiler üstü bir hükümet kurdu. 15 ekim 1973 tarihinde yapılan seçimlere kadar ülkeyi başbakan sıfatıyla yönetti. (15 ekim 1973 günü yapılan seçimlerden chp 1. parti çıktı ve bülent ecevit başbakan oldu.) buradan
*
devamını gör...
2.
süleyman demirel hükümetinin istifasına neden olan muhtıradır. türkiyemizin askeri müdahaleler tarihindeki yeri de önemlidir. bu muhtıra sonrası istanbul ziverbey köşkündeki işkencelerde ilk defa ergenekon adlı bir kümelenmenin adından söz edilmiştir.
devamını gör...
3.
bugün yıl dönümü olan hain darbe.
muhtıra deniyor ama darbe sonuçta.
deniz gezmiş, yusuf aslan ve hüseyin inan ile birlikte 6 mayıs 1972 tarihinde, gece yarısı 01.00-03.00 saatleri arasında ankara merkez kapalı cezaevi'nde asılarak idam edildi.
12 mart muhtırası sonrasında idam cezaları infaz edilen 68 kuşağı gençlik önderleri, 6 mayıs sabahı darağacına çıkarıldı.
allah’ın belası darbeci zihniyet bu ülkeye çok büyük fenalıklar yaptı.
çok şükür ak parti ve reis gibi bir kurtarıcı geldi ve askeri vesayeti kırdı.
muhtıra deniyor ama darbe sonuçta.
deniz gezmiş, yusuf aslan ve hüseyin inan ile birlikte 6 mayıs 1972 tarihinde, gece yarısı 01.00-03.00 saatleri arasında ankara merkez kapalı cezaevi'nde asılarak idam edildi.
12 mart muhtırası sonrasında idam cezaları infaz edilen 68 kuşağı gençlik önderleri, 6 mayıs sabahı darağacına çıkarıldı.
allah’ın belası darbeci zihniyet bu ülkeye çok büyük fenalıklar yaptı.
çok şükür ak parti ve reis gibi bir kurtarıcı geldi ve askeri vesayeti kırdı.
devamını gör...
4.
ardından kurulan dışarıdan destekli ( demirel'in adalet partisi ve inönü'nün chp'si istemeyerek de olsa ) nihat erim hükümetinin ilk iki icraati, amerika'nın yıllardır demirel'i sıkıştırıp ikna edemediği haşhaş ekiminin sınırlandırılması kanununun geçmesiyle, genelkurmay başkanı'nın protokoldeki yerinin yükseltilmesiydi. muhtıra tamamen süleyman demirel'e yönelik verilmişti.
öncesinde 9 mart cuntası kendiliğinden dağılmış ve ülke ulusalcı-sol bir türk baas modeli cunta badiresinden kurtulup, amerikan destekli kemalist sağ bir cuntanın eline geçmişti. onlar da işi nihat erim yönetimindeki teknokrat hükümete devrettiler. darbeyi yapan ekipte ulusalcı sola yakın bazı isimleri gören dev-genç ve sosyalistler önce muhtırayı alkışlamışlarsa da darbe bir süre sonra kafalarına inecekti. ismet paşa yönetiminde chp ise önce muhtırayı sessizlikle karşılamış, sonrasında desteklemişti. parti genel sekreteri ecevit ise bu muhtıranın kendi yönetimindeki ortanın solu hareketine karşı olduğu gerekçesiyle genel sekreterlikten istifa edecekti.
muhtıranın kaybedenleri
: 1) devrimci hareket. deniz gezmiş ve arkadaşları idam edildi. mahir çayan ve arkadaşları efraim elrom'u kaçırdıktan sonra yakalandılar ve operasyonla ölü ele geçirildiler. kızıldere'de de sinan cemgil ve arkadaşları katledildi.. tüm devrimci önderler 14 ay içerisinde okul sıralarından önce şehir varoşlarına, oradan dağlara, oradan da darağaçlarına sürüklendiler.
2) askerler: 2 senede her şeyi yüzlerine gözlerine bulaştırdılar. nihat erim'in halk desteği yoktu. teknokrat bakanlar ülkeyi tanımıyordu. ekonomide de çuvalladılar. 10 ay sonra demirel'in kapısına düştüler.
3) ismet paşa: yine selden kütük kapmak istemiş ama bu sefer sefası adnan menderes sonrası kadar bile sürmemişti. 1972'de 89 yaşında, chp kurultayı'nda bülent ecevit'e liderliği kaybetmiş, bir sene sonra da ölmüştür.
kazananlar : 1) süleyman demirel: 10 aylık ustalıkla düşünülmüş satranç hamleleriyle ibreyi kendi lehine çevirdi. askerler onsuz ülkeyi yönetemeyeceklerini anladılar. karşılıklı tavizlerle, parlamento kapatılmadan demokrasiye kör topal da olsa devam edildi. verdiği tavizlerin başında devrimci gençlik liderlerinin asılması için evet oyu vermek vardı.
2) bülent ecevit : muhtırayı kendisine karşı yapılmış kabul etti. rüzgarı arkasına aldı ve delegelerin nabzını tutmak için anadolu'yu karış karış dolaştı. 1 sene sonra düzenlenen kurultayda inönü'yü emekli edecekti.
öncesinde 9 mart cuntası kendiliğinden dağılmış ve ülke ulusalcı-sol bir türk baas modeli cunta badiresinden kurtulup, amerikan destekli kemalist sağ bir cuntanın eline geçmişti. onlar da işi nihat erim yönetimindeki teknokrat hükümete devrettiler. darbeyi yapan ekipte ulusalcı sola yakın bazı isimleri gören dev-genç ve sosyalistler önce muhtırayı alkışlamışlarsa da darbe bir süre sonra kafalarına inecekti. ismet paşa yönetiminde chp ise önce muhtırayı sessizlikle karşılamış, sonrasında desteklemişti. parti genel sekreteri ecevit ise bu muhtıranın kendi yönetimindeki ortanın solu hareketine karşı olduğu gerekçesiyle genel sekreterlikten istifa edecekti.
muhtıranın kaybedenleri
: 1) devrimci hareket. deniz gezmiş ve arkadaşları idam edildi. mahir çayan ve arkadaşları efraim elrom'u kaçırdıktan sonra yakalandılar ve operasyonla ölü ele geçirildiler. kızıldere'de de sinan cemgil ve arkadaşları katledildi.. tüm devrimci önderler 14 ay içerisinde okul sıralarından önce şehir varoşlarına, oradan dağlara, oradan da darağaçlarına sürüklendiler.
2) askerler: 2 senede her şeyi yüzlerine gözlerine bulaştırdılar. nihat erim'in halk desteği yoktu. teknokrat bakanlar ülkeyi tanımıyordu. ekonomide de çuvalladılar. 10 ay sonra demirel'in kapısına düştüler.
3) ismet paşa: yine selden kütük kapmak istemiş ama bu sefer sefası adnan menderes sonrası kadar bile sürmemişti. 1972'de 89 yaşında, chp kurultayı'nda bülent ecevit'e liderliği kaybetmiş, bir sene sonra da ölmüştür.
kazananlar : 1) süleyman demirel: 10 aylık ustalıkla düşünülmüş satranç hamleleriyle ibreyi kendi lehine çevirdi. askerler onsuz ülkeyi yönetemeyeceklerini anladılar. karşılıklı tavizlerle, parlamento kapatılmadan demokrasiye kör topal da olsa devam edildi. verdiği tavizlerin başında devrimci gençlik liderlerinin asılması için evet oyu vermek vardı.
2) bülent ecevit : muhtırayı kendisine karşı yapılmış kabul etti. rüzgarı arkasına aldı ve delegelerin nabzını tutmak için anadolu'yu karış karış dolaştı. 1 sene sonra düzenlenen kurultayda inönü'yü emekli edecekti.
devamını gör...
"12 mart muhtırası" ile benzer başlıklar
mart
63