aşağılık insanoğlu her şeye alışır

dostoyevski'nin dünyasında ahlaki bir tarjedi olarak karşımıza çıkan gözlem.
insan, süreklilik kazanan her duruma uyum sağlar. bunun adil, doğru ya da katlanılır olması gerekmez. ilk anda tepki uyandıran şeyler zamanla gündelik hayatın parçasına dönüşür, çünkü zihnin sürekli alarm hâlinde kalması mümkün değildir. bu uyum çoğu zaman güçlenmek ya da olgunlaşmak ile karıştırılabilir. fakat alışmak, anlamak ya da onaylamak değildir; yalnızca devam edebilmenin en az maliyetli yoludur. sorun, bu hâlin fark edilmeden “olağan” kabul edilmesinde başlar. çünkü tekrar eden her durum, sorgulama refleksini aşındırır. bir noktadan sonra insan, yaşadıklarına değil, artık hiçbir şey hissetmemesine alışır. insan her şeye alışır, çoğu zaman başka bir seçeneği yoktur. sadece yaşadıklarına ya da maruz kaldıklarına değil, hiçbir şey hissetmemeye de alışır. bu da uyum olmaktan çıkar ve kayıp olur.

sevmesem de alışırım.