aynı anı yaşamış kişilerin birbirinden farklı hatırlaması

mutlaka yaşamışsınızdır. aynı olayı beraber yaşamış olan kişiler, üzerinden biraz zaman geçtikten sonra aynı hikayeyi farklı versiyonlarda anlatabiliyorlar. ilk akla gelen taraflardan birinin yalan söylüyor olduğudur elbette. ben de aynı hikayeyi iki kişiden farklı şekillerde duyduğumda, daha az güzel olanın yalan söylediğini düşünüyorum. güzel insanlara yalan söylemeyi hiç yakıştırmıyorum.

neyse işin aslı tarafların ikisi de yalan söylemiyor olabilirmiş. hafızamız geçmişten bir anı çağırdığı zaman, o anı yeniden yaşayıp baştan kurguluyor ve her defasında bazı detayları değiştirerek yeniden yerleştirdiği için, olayı olduğundan daha farklı hatırlıyor olabiliyoruz. uzmanı olmadığımdan uzatmıyorum buraları. sadece sevgiliniz ilk yemeğe çıktığımızda gary coleman çalıyordu dediğinde, hayır mahmut tuncer çalıyordu diye ısrar edip kavga çıkarmayın.

gramerimizde etken ve edilgen diye bir durum vardır.
biri becerir diğeri becerilir.
ve yukarıdaki #1389619 no'lu tanımda olduğu gibi psikiyatrik savunma mekanizmaları edilgen kişiyi savunma pozisyona sokar ve bilinç altı hatıralarını, psikolojik yaralarını tamir edecek şekilde değiştirir.
etken kişi ise halinden gayet memnundur ve psikolojisi hatıralarını abartarak ve yeni doneler ekleyerek hatırlar.
yaniiii....
ilişki pozisyonunuzla ve psikolojik ruh halinizle ilgili olarak değişkenlik gösteren durum.

ne diyor fettah can:*
"aynı yerlere bakıp başka şeyler gördük."

siz fettah can söyledi diye ciddiye almamazlık yapmayın. illa ki daha janti bir abimiz de buna yakın bir şey söylemiştir. ayrıca fettah can'ın neyi var? mis gibi şarkıcı.

neyse, ne diyorduk? evet, bakış açısı. kısacık bir anı bile sonradan farklı biçimlerde hatırlayabiliriz ve hiç kimse o ana dair yalan söylemiyor olabilir. bu mümkün. çünkü kimi insan detayları göz ardı edip genel hatlarıyla takip ederken kimi insan da belirli detaylara odaklanıp olayın bütününden kopmuş olabilir. sonrasında da tabi eksik kalan kısımları zihin tamamlıyor bir şekilde.

mesela ben daha çok ikinci bahsettiğim grupta oluyorum. bu yüzden emin olmadığım kısımlar hakkında çok ısrarcı olmuyorum. "evet, yanlış hatırlıyor olabilirim." diyorum. ama detaylar.. onları hiç kaçırmam.

hem o anki duygu ve algılarımızın hem de beynimizin hayal gücüyle alakalı aslında. kısaca somut bir özet gerekirse durum şöyle, mesela iki arkadaş deniz kenarında oturuyor diyelim. a kişisi o gün çok mutlu b kişisi çok mutsuz olsun. tam o sırada bir balıkçılın uçtuğunu görüyor ikisi de. bu burada kalsın. sonra sohbet muhabbet akşam oldu vs. başka bir ortama girdi bu iki kişi. a kişisi kuşun uçuşunun güneş batarken ne kadar eşsiz olduğunu anlatırken, b kişisi kuşun ne kadar yalnız olduğunu anlatır. bir de işin şöyle bir kısmı var 15 gün sonra ya da 3 yıl sonr bu anıyı iki taraf yine hem birbirlerinden hem de geçmişte anlattıklarından da farklı anlatabilir. çünkü o anıyı hatırlamak demek “hadi arşivden şu anı bana çıkar” demek değil, o anı aslında tekrar kurgulayarak anlattığımız için o an bambaşka hislerle anlatabiliyoruz.

(bkz: rekonsolidasyon)

burada biraz karşı tarafın niyetini sorgularım. eğer olayla ilgili kendi zihnimden eminsem, karşı tarafın çarpıtmasında mutlaka bir bit yeniği vardır.

daha da ötesi, bazı insanlar ısrarla olayın kendilerinin hatırladığı gibi olduğunu iddia ederek, sizi kendi zihninizle alakalı kuşkuya düşürmeye çalışırlar. aman dikkat! bal gibi bir manipülatörünüz var! gardınızı alın ve dostluk bağlarınızı hızlıca gevşetin- sonunda da koparın.

bu konuda başarılı olduğuna inanan bir arkadaşım var(kendisi öyle olduğunu varsayıyor ama benim için öyle değil. sadece mesafemi korumakla yetiniyorum). bu duruş kendisinin söylediği yalanlar, olayları gerçekliğinden bağımsız biçimde anlatma eğilimi, sorumluluk almak yerine sürekli karşı tarafı suçlama, arkasından konuştuğu /kötülediği insanlarla yeniden dost olma ve onlara her kızdığında yine arkalarından konuşma eğilimi ve manipülasyonu sürekli denemesi ama başaramaması sebebiyle oluştu.

bu tarz insanlar gerçekten sorunlu karakterler bunu ifade etmeden geçmek istemiyorum. bu grupta insanların ciddi kişilik ve davranış problemleri var. size anlattıkları hiçbir şeyin gerçekten var olup olmadığından emin olamıyorsunuz. güven otomatikman siliniyor. bu arkadaşlık bağı için korkunç bir durum. ayrıca söylemeden geçmek istemiyorum ki bu kişinin anlattığı her şey benim hatırladıklarımdan çoğu zaman farklı oluyor. bu noktada onun "manipülasyon" tuşu devreye giriyor. :)

bu tarz insanlardan maalesef olmaz. hayatınızdan uzaklaştırın.
kendi zihninize ve hatırlama kapasitenize güvenin. karşınızdaki insana değil.

hiç kimse aynı şeyi aynı şekilde yaşamaz , oradaki yanlış kelime " aynı"...aynı diye bişey yok. aynı uçakta ilk defa uçan kişiyle 50.kez uçan kişi uçağın ivmesine "aynı" tepkiyi vermez. ılk doğumunu yapan anneyle, 3. bebeği doğuran anne "aynı" konumda 2 kadın değildirler.

her türlü başka örnekle zenginleştirilebilinir bu.

150 km bisiklet sürebilen adamla, idmansız sen 25 km bisiklet turuna çıksan, aynı bisiklet yolunda aynı rampaları çıkarsın, elin ağrır, popon ağrır, nefesin tıkanır...öbür adam terlemez bile!! sen eve trenle dönersin, o, ben bisikletle geri giderim, der...

aynılık diye bişey yoktur.

akıl hayalle karışık. bazı rüyaları gerçek gibi yaşıyoruz. bazı gerçekleri de rüya gibi. matrix? insepşın? simuleyşın? tek bi şey lazım o da satisfekşınnnn..

sonrası önemli

olayları algılayış biçimimiz farklıdır. bunda çeşitli etkenler vardır. mesela kişinin hayata bakış açısı, ideolojisi, duygusal dayanıklılığı gibi.

dolayısıyla bir olay anlatıldığında onlarca farklı versiyonu olur.

anılar hafızada saklanırken 5 farklı protein ile sentezlenerek saklanır. bir anı hafızadan çağırıldığında bu 5 farklı protein önce çözülür, ardından yeniden sentezlenerek anıyı oluşturur. ancak bazen aralarından 1 ya da daha fazlası çözüldükten sonra diğerleri ile yeniden sentezlenmez. onun yerine başka bir protein gelir. bu da aynı olayı kişilerin farklı hatırlamasına neden olur.

bu bilgiler sinirbilimci serkan karaismailoğlu'nun "dünyanın en yalnız beyni" kitabından. içinde özellikle ergen beyni ile yetişkin beyninin temel farklılıkları üzerine çok ilginç bilgiler var. tavsiye ederim.

tabii ki. ama.bir de somut olay örgüsü ve zaman çizelgesi vardır. en temel somut gerçek dışındaki her şey farklı algılanır ve saklanırken de değişim geçirir. neyse. söylemek istediğim şu ki; önümüzdeki günler benim için gayet güzel geçecekken tanıdığım başak kadını için zor geçecek. ileride de 2026 haziran'ını da berbat hatırlayacak, halbuki ben harika hatırlayacağım. halbuki aynı şeyleri yaşayacağız.