ben şimdi dünyaların yok edicisi olan ölüm oldum

tanım: "now, i am become death, destroyer of worlds." cümlesinin türkçe çevirisi.

bu sözün en çok bilindiği bağlam, julius robert oppenheimer'dır.
robert bu sözü 1945 senesinde yapılmış olan "ilk atom bombası testi" olan "trinity test" sırasında patlama gerçekleştiği an söylemiştir.

ancak bu ifadenin kaynağı hindu kutsal kitabı olan "bhagavad gita" dır.
tanrı krishna, savaşçı olan arjuna'ya kendi formunu gösterirken bu cümleyi kurmuştur.

j. robert, sanskritçe bilen birisiydi ve bu metni üniversitede öğrenciyken okuduğunu bir röportaj sırasında dile getirdi. ancak bu ifadenin felsefesi çok daha derin.


daha detaylı inceleme

sanskritçe orijinal metin

कालोऽस्मि लोकक्षयकृत् प्रवृद्धो
लोकान्समाहर्तुमिह प्रवृत्त

latin harflerine aktarılmış okunuşu

kālo’smi loka-kṣaya-kṛt pravṛddho
lokān samāhartum iha pravṛttaḥ

kelime kelime anlam
kālah - zaman / ölüm / kozmik yok edici güç
asmi - benim
loka - dünyalar / varlık alemleri
kṣaya-kṛt - yok eden, sona erdiren
pravṛddhaḥ - büyümüş, güçlenmiş
samāhartum - ortadan kaldırmak için

burada "kālah" kelimesinin sözlük anlamlarından en çok kullanılanı ölüm olsa bile hint felsefesinde "zaman" anlamı öne çıkar.

felsefesine uygun bir çeviri yapmak gerekirse: "ben dünyaları yok eden büyük güç olan zamanım. burada tüm varlıkları yok etmek için ortaya çıktım."

zaman ve ölüm kavramlarının aynı kelimeyle ifade edilmesi büyük bir sanattır bana göre. bir şeyi öldürmek istiyorsanız onu zamana bırakın.

oppenheimer'in atom bombasi yaptiktan sonra deneme atislari sirasinda pismanligini belirtmek icin alintiladigi lafti. sonradan pisman olmus ama nafile. hatta abd baskaniyla mi ne gorusunde pismanligini, yani daha dogrusu bombanin yikiciligini da dile getirmis, yok, hirosima ve nagazaki'den sonra dile getirmis galiba, ya da ondan bikac gun once, neyse tam hatirlayamadim, ama baskan olcak dangoz da yav sanane ben atesliyom haspam demis kizmis ona, yani o minvalde bi trip yasanmis aralarinda. evet.

filmde gösterildiği gibi patlamanın hemen sonrasında değil, 1965'te bir röportajda söylenmiş oppenhaymiş sözü.

tarih yazarı, 2. dünya savaşı araştırmacısı selçuk uygur hocanın belirttiğine göre deney başarı ile sonuçlanınca şampanya falan patlatmış adamlar. selçuk hoca şu videoda 7:11 itibari ile anlatmakta filmde yanlış aktarılan şeyleri. ki bu arada videonun tamamını izlemenizi öneririm, güzel video. selçuk hoca nereye çıksa izleyin, kitaplarını vs okuyun.

oppişin yukarda zikrettiğim röportajı aşağıda. 5:55 itibari ile de hint mitolojisinden bahis açarak o ünlü sözü söylediği yere geliyor.

bir üst entryde de belirtildiği gibi filmde bu söz trinity testinde söylenmiş gibi sunuluyor ama hakan bey ilgili videoda bu sözün bir tv röportajında söylendiğini ifade ediyor.

benim anladığım kadarıyla her nefis ölümü tadacaktır. zaman en büyük katildir.