bilgenin sarsılmazlığı üzerine

romalı filozof seneca'nın eseridir. seneca büyük bir söylev ustası olduğu içindir ki eserlerinde nev-i şahsına münhasır bir üslup göze çarpar. bilgenin sarsılmazlığı üzerine bu anlamda onun en önemli eserlerinden biridir. seneca stoacı doğa ve evren anlayışının etkisiyle bilgeyi âdeta kutsar. bilge kimsenin ondan alamayacağı bir şeye sahiptir: erdem. bilgenin erdemi talihin bütün aksaklıklarından âzâdedir. talih vermemiştir bilgeye bilgeliğini ve erdemini. dolayısıyla alamaz da. bilge her şeye sahiptir aslında; onun dış etkenlere bağımlı olmayan bir özgürlüğü vardır. insanî ve hatta tanrısal erdemlerle donanmış olan bilge sıradan insanlardan farklıdır. seneca'ya göre bilge haksızlığa veya hakarete uğrayamaz. bilge sarsılmazdır. elbette bilgeye hakaret etmeye yeltenen insanlar olacaktır; elbette bilgeye haksızlık yapmak isteyenler olacaktır. ama bilge bunlardan etkilenmez. ona yönelik bu saldırılar gökyüzüne fırlatılan oklar gibidir. yani faydasızdır. bilge yukarıda olandır ve aşağıdakilerin saldırıları onu etkileyemez. bilgenin talihten aldığı veya beklediği bir şey yoktur. o her şeye sahiptir zaten ve bunları muhafaza eder. ona kötülük yapılamaz. çünkü yalnızca bilge iyidir ve kötülük iyilikten aşağı bir şey olduğu için ona erişemez. bilge ortalama insanın çok üzerinde bir yerdedir. ortalama insanın hakaret ve haksızlıkları onun sağlam yapısına zarar veremez. ona atılan mızraklar boşlukta süzüldükten sonra yere çakılırlar. bilge ayak takımının sadece haksızlıklarını ve hakaretlerini değil; aynı zamanda övgülerini de umursamaz. seneca bu bağlamda ruhun özgürlüğünden söz eder. dışsal etkilerin insanı yapması gereken şeylerden alıkoyabilen engeller oluşturabileceğini ifade eder. öfke, sabırsızlık, nefret, itiş kakış gibi şeylerden uzak durulmasını tavsiye eder. sokrates'in kendisiyle ilgili komedilere nasıl güldüğünü örnek olarak verir. seneca'nın hareket noktası cato aslında. yani cato'nun bilge olduğu ve haksızlığa veya hakarete uğrayamayacağı savı. ama onun özelinde bütün insanlığa seslenmiştir. değil mi ki bilge evrenseldir. stoacı öğretinin bu bağlamda izlerini görmek mümkün.

birkaç kelam bırakabileceğim şey.

bilge, tavında dövüle dövüle çeliğe dönüşmüş demir gibidir fakat en ustalıklı ve incelikli ellerden çıkma yetenek sahibi, seçkin bedendir. bilge, tanrısal hiçbir şey taşımaz. bilge, erdemli olma ustası olmuş kişi ve şeylerden öğrendikleri ile antrenman yapa yapa edinir, teori ve pratiği aşıklar gibi birbirine ular. bilge, genetik bir şaheser de değildir. bilge, - özel okul-dan çıkmış bir zen ustası, bir komando, bir şeyh, bir ninja, bir filozof ne ise odur. sadece, bilgenin okulu zihin sanatları üzerine çalışan bir okuldur. bilgeler genellikle erdem sahibi olmak için içinden geçtikleri disiplinli yaşamı, gizemli, tanrısal, kişiye -sınıfa- özel bir kabiliyetmiş gibi görünmesi için gizlerler. (bu tavrı, insanlığa, doğaya veya karanlık tarafa hizmet eden tüm bilgeler takınır.)