fütürizm

gelecekçiliktir. kübizm ile hemen hemen aynı yıllarda önce italya'da şair marinetti ve birkaç ressam tarafından başlatılmıştır. aynı yıl fransa'da yayımlanan bildiri ile tüm dünyaya yayılmıştır. birinci dünya savaşı'ndan önce rus edebiyatına sıçramıştır.

daha çok resim ve şiirde etkili olan fütürizm, dadaizm ve sürrealizme zemin hazırlamıştır. sanayi medeniyetinin şekillendirdiği modern hayat ortamında doğan fütürizmin amacı, hayatın en belirgin niteliğindeki teknolojiyi, hızı, dinamizmi sanata sokarak hayat ve sanat arasındaki kopukluğu ortadan kaldırmaktır. onlar için şiirde duygunun yerini makine, çark ve fabrika gürültüleri almıştır.
gelecekçiliğin rus edebiyatındaki en etkin ismi olan mayakovski ''pantolonlu bulut ve omurganın flütü'' isimli uzun şiirleriyle akımı ve adını tüm dünyaya duyurmuştur.

türk şiirinde nazım hikmet'in bazı eserlerinde etkisini görmek mümkündür.

eski yunan ve roma sanatı yanlılarını protesto niteliğindedir. modern teknoloji, hız, şehir yaşamı ve makinenin modern yaşama getirdiği hareket yüceltilmiş, "hızın güzelliği" övülmüştür. bu yeni anlayışa göre hızlanan motosiklet klasik tarzdaki bir heykelden daha güzeldir.

gelecekçilik demektir. edebiyatta önde gelen isimleri rusya'da mayakovski, italya'da marinetti ve türkiye'de ise nazım hikmet ran'dır.

yirminci yüzyıl başlarında italya'da ortaya çıkmış bir sanat akım'ıdır.

gelecekçilik.

italyada başlayan fürürizm akımını besimseyen sanatçılar, aralık 1908'de italya'da gazzetta dell'emilia gazetesinde bir manifesto yayınlamışlardır. aynı manifesto kasım ayında, fransız gazetesi le figaro'da yayınlanmıştır.
manifestoda şair ve editör filippo tommaso gücü, hareketi, makineleri, uçakları, arabaları yüceltiyor ve eskiyi geride bırakmalı diyordu.
daha sonrasında ise yeni sanat tarzına yaklaşılmalı, bu yeni dönem akımını nasıl icra etmeli sorularına cevap olabilecek elliden fazla manifesto yayınlanmıştır.
hatta bu arkadaşlar, savaşı bile 'dünyanın hijyeni' olarak görüyorlardı. birinci dünya savaşının dehşetini görmeden, savaşı yüceltiyorlardı.
ta ki italya birinci dünya savaşına girene kadar...
ilk manifestoyu hazırlayanlar arasında yer alan ressam bocconi ve mimar antonio sanot elia savaşta öldü. russolo ağır yaralandı.
böylelikle fütürizm eski coşkusunu yitirip yavaştan ortadan kaybolmaya başladı.
bak

italya'nın sanatsal geçmişi sebebiyle modern çağa ayak uyduramadığını geçmişe sıkışıp kaldığını düşünüyorlardı. bu nedenle takipçilerini müzeleri yakmak için ajite ediyorlardı. savaş yoluyla bu geçmişin silineceğini düşünüyorlardı. *

yine bir italyan fenomedi ana akımdır. italya çıkışlı olmasına ilk öğrendiğimde de şaşırmamıştım tabi bununla birlikte dışavurumculuk da baya bi gelişme göstermiştir. sonrası salvador dalidir.

fütursuzca inanmadığım hede.

makineyi ve hızı sanata sokan bu akım 20. yüzyılda ortaya çıkmıştır.

hayatta her şey hareketlidir. sanatçı da kendinde bir hız bulmuş ve eserini bu hıza uydurmuştur.

geçmişe ve durgun davranışa düşmandır. içinde bulunulan zamanın ve geleceğin dinamizmine yönelmiş, bu hareketliliğin sesini şiirleriyle duyurmuşlardır. mısralarda makine ve çark sesleri duyurulmaya çalışılmıştır.

gelecekçilik akımı.
bilindiği üzere ingilizce'de gelecek zaman konusu da futur tense'dir.

fütürizm; xx. yüzyılda italya'da ortaya çıkmış, modern sanat ve toplumsal hareket akımıdır.
fütürizm, geçmişteki gelenekçi anlayışı reddetmiştir.
kurucusu ise filippo tommaso marinetti'dir.

geleceğe dair çıkarımlar yapan sanat akımı yahut gelecek hakkında tahminleri bilimsel ve siyasal ölçekte yapan heyetin icraatlarıdır.

“savaş güzeldir, çünkü çiçekler açan bir çayırı mitralyözlerin ateşten orkideleriyle zenginleştirir.” marinetti.

“kendimizi umutsuzluğa değil, bilinmeyene verelim; absürd’ün derin kuyularını tekrar dolduralım!”
filippo tomasso marinetti, endüstriyel ilerlemeciliği savunan manifestosunu bu cümle ile başlatmıştı. makineler galip gelecek, zafere doğa üzerinde kurulacak galibiyetle ulaşılacaktı.
marinetti şunları da ekledi manifestosuna; “savaşı yücelteceğiz; militarizm, vatanseverlik, özgürlüğün yıkıcı tavrı ve kadınlar uğruna ölmeye değer ölümcül güzel fikirler taşıyacağız,”. akım kendinden önceki akımları külliyen reddedecek, onlara baş kaldıracak, eskiyi tamamen silecek, sanayileşme ve teknolojinin yeni hamleleri sanatta yansımalarını mutlaka bulacaktı.

akımın yanlıları, mussolini ile bağ kurdular, bunun sonucunda akım, siyasi aktörler tarafından da propaganda aracı olarak kullanıldı,
siyasi bir yapıya dönüşerek faşizm ideolojisi halini aldı.

alessandro bruschetti, faşist sentez, 1935, kontrplak üstüne yağlıboya.

renato bertelli, mussolini’nin kesintisiz profili, 1933, bronz döküm.