hacivat karagöz neden öldürüldü

sevgili eşrefoğlu süleyman beğ önerisiyle izlediğim harikulade bir film.

öncelikle çok zekice yazılmış diyaloglara, tarihsel göndermelere, oyunculuklara hayran kaldım. resmen o oyunculara biçilmiş kaftan niteliğinde roller.
filmde beni en çok çarpan şey mizahın aslında nasıl ölümcül bir silaha dönüşebildiği oldu. gülüyoruz ediyoruz ama işin sonu sorgulamaya gelince tarihin her döneminde olaylar benzer bir şekilde gelişmiş. filmde gülmek ve düşünmek arasında kalıyorsun bir nevi. levent kazak ve ezel akay'ın anlatım tarzı bu dengeyi çok güzel kurmuş. sinematografisi, diyaloglar, müziklerin o dönemdeki kaotikliği çok iyi yansıtması... her şey yerli yerinde olmuş. diyaloglar, sanki tiyatro sahnesinde yankılanan bir özlü söz gibiydi. hem güldürüyor hem de içini acıtıyor. “biz niye böyle olduk?” sorusunu en eğlenceli, en keskin, en sarsıcı şekilde sorduruyor. her sahne rengarenk olmuş.
aslında film yıllar öncesini anlatıyor ama aradan kaç yıl geçmiş ama bizde de bir şey değişmemiş hala onu da fark ettim. sadece isimler farklı. her şey bugüne anlatıyor.
benim için izlemesi çok keyifli bir filmdi. bence bir kereyle izlenilecek bir film değil asla. her izleyişte sanki farklı bir mesaj verecek.

herkesin en az bir kere izlemesi gerektiğini de düşünüyorum. tarih için, sanat için, mizah için ama en çok da kendimiz için. hacivat ve karagöz neden öldürüldü sadece bir film değil, bir hatırlatma.
ve bu ülkenin en zekice yazılmış, en güzel anlatılmış, en hak ettiği halde yeterince anlaşılmamış başyapıtlarından biri kesinlikle. lütfen izleyeyim, izletelim.

tam bir başyapıt.

gerek senaryo, gerek oyunculuklar açısından on üzerinden on. üç kez izledim ve her seferinde ayrı keyif aldım.

hikayenin işlenişi, usta oyuncuların seyirciyi çeken performansları ve yönetmenin dokunuşları harikulade.

kam ana, eşrefoğlu, kadı pervane ve karagöz karakterlerinin kaliteyi arşa çıkardığı film.
müthiş diyaloglar var ama hepsini tek tek yazmaya gerek yok.

film jeneriğinin farklı bir yorumunu bırakurun şol yire

islamiyet’le daha anca tanışmış anadolu türklerinin trajikomik hikayesini çok güzel yansıtmış ezel akay filmi. bir yandan şaman gelenekleri tam terk edilmemiş, diğer yandan islamiyet de bir hayli yayılmış, bir yandan toplum hala şehir merkezinin dışında göçebe, diğer yandan yerleşik hayat iyice benimsenmiş. bu geçiş dönemindeki kaosu o kadar iyi tahmin ediyorsunuz ki aslında, hele de mevzubahis türk milleti olunca :)

ciddi tarihsel hatalar ve ciddi tarihsel detayları nasıl bir araya getirebildiğini anlayamadım bir senaryosu var.

bence bazı filmler yıllar sonra tekrar elden geçirilmeli ve sanatsal başyapıtlar ortaya çıkarılmalı.. bu film de bana göre, başyapıt adaylarından biridir.

#4021083 ciddi tarihsel hatalar olabilir ( açıklansa iyi olurdu) ama ezel akay'ın derdi bu değil. 12. yüz yıl itibariyle anadolu'ya kök salmaya başlayan, dinamik, aktif ve çok renkli bir yapı var. hem savaşçı hem de medeniyet kurucu. hacivat figürü üzerinden aslında türklerin göçebelikten yerleşik hayata geçişi, şamanizmden kalan heterodoks inançların toplumsal yaşam ve dine etkisi. kadınların etki alanının daralması. bence yönetmen bilhassa karagöz karakteri ekseninde bizler neşesi olan, canlı ve müslüman bir toplumduk ama imparatorluğa geçişle ve devlet mekanizmasının oturmasıyla beraber, o neşemizi, türkleri diğer müslüman kavimlerden ayıran hoşgörümüzü kaybettik demek istiyordu. bu bağlamda filmi ortodoks sünni islam'ın alegorik bir eleştirisi olarak okuma eğilimindeyim.