1.
majör akorlar ve minör akorlar başlığında, bir akoru oluşturan seslerin nasıl meydana geldiğine değinmiştim. müzikte akor çevrimi ise, en basit tabirle bir akoru oluşturan seslerin sıralamasının değiştirilmesidir.
üçlü akorların çevrimi ve yedili akorların çevrimi olarak do majör akoru üzerinden, iki ayrı başlık altında anlatacağım.
üçlü sesten oluşan üçlü akorlara bakacak olursak, do majör akorunu oluşturan temel sesler do-mi-sol sesleridir ve bu sıralama akorun kök durumdaki halidir. yani kök - 3'lü - 5'li aralıklarda sıralanmıştır.
sıralamayı 3'lü - 5'li - kök olarak değiştirdiğimizde, mi-sol-do halini alır. 5'li - kök - 3'lü olarak değiştirdiğimizde ise sol-do-mi halini halir.
yedili akorlar ise dört sesten oluştuğu için dört farklı çevrimi yapılabilir. cmaj7 akorunu oluşturan sesler, do-mi-sol-si sesleridir. bu akorun kök durumundaki halidir.
ilk çevrim mi (3'lü)’dür: e-g-b-c şeklinde sıralanır.
ikinci çevrim sol (5'li)’dir: sol-si-do-mi şeklinde sıralanır.
üçüncü çevrim si (7'li)’dir: si-do-mi-sol şeklinde sıralanır.
bunların dışında on birli (11th) ve on üçlü (13th) akorlar da çevrimli halleriyle karşımıza çıkabilir. mantık yine yukarıda anlatılanlarla aynıdır.
peki neden akor çevrimlerine ihtiyaç duyulur diye sorulacak olursa, bunu birkaç sebeple açıklamak mümkündür fakat en önemli sebep bas sesin akıcılığını sağlamaktır. bir akoru hep kök sesle çalarsanız, bas partisi büyük atlamalar yapar. kulağa biraz kopuk kopuk gelebilir.
yani daha basit anlatmak gerekirse, bir parça oluşturulurken farklı akorlar kullanılır. diyelim ki birinci akorumuz do majör, ikincisi ise sol majör. normal şartlarda bu akorların en kalın sesleri do ve sol’dür. piyano da çalsanız gitar da çalsanız do ve sol arasında biraz mesafe vardır. bir sonraki notaya geçmek için elimizin/parmağımızın mesafe katetmesi gerekir. “bas partisi büyük atlamalar yapar” derken kastettiğim şey buydu. bütün parça boyunca kök sesler hep bas ses olarak kullanılırsa, parmaklar hareketten tasarruf etmiş olmaz. örneğin sol majör çalarken en alta (bas sese) sol koymak yerine, onun içindeki si sesini koyarsak, do notasının hemen yanındaki nota si olduğu için büyük bir el hareketi yapmaya gerek kalmaz, parmağımız sadece bir yanındaki notaya kayar. dinleyici için de müzik daha akıcı, daha profesyonel bir halde duyulur. ayrıca bir şarkının ortasında sürekli kök durumunda akorlar basıldığında, müzik sürekli bitmiş gibi hissettirir ve ilerleme enerjisini kaybeder. işte akor çevrimlerinin temel amacı budur.
üçlü akorların çevrimi ve yedili akorların çevrimi olarak do majör akoru üzerinden, iki ayrı başlık altında anlatacağım.
üçlü sesten oluşan üçlü akorlara bakacak olursak, do majör akorunu oluşturan temel sesler do-mi-sol sesleridir ve bu sıralama akorun kök durumdaki halidir. yani kök - 3'lü - 5'li aralıklarda sıralanmıştır.
sıralamayı 3'lü - 5'li - kök olarak değiştirdiğimizde, mi-sol-do halini alır. 5'li - kök - 3'lü olarak değiştirdiğimizde ise sol-do-mi halini halir.
yedili akorlar ise dört sesten oluştuğu için dört farklı çevrimi yapılabilir. cmaj7 akorunu oluşturan sesler, do-mi-sol-si sesleridir. bu akorun kök durumundaki halidir.
ilk çevrim mi (3'lü)’dür: e-g-b-c şeklinde sıralanır.
ikinci çevrim sol (5'li)’dir: sol-si-do-mi şeklinde sıralanır.
üçüncü çevrim si (7'li)’dir: si-do-mi-sol şeklinde sıralanır.
bunların dışında on birli (11th) ve on üçlü (13th) akorlar da çevrimli halleriyle karşımıza çıkabilir. mantık yine yukarıda anlatılanlarla aynıdır.
peki neden akor çevrimlerine ihtiyaç duyulur diye sorulacak olursa, bunu birkaç sebeple açıklamak mümkündür fakat en önemli sebep bas sesin akıcılığını sağlamaktır. bir akoru hep kök sesle çalarsanız, bas partisi büyük atlamalar yapar. kulağa biraz kopuk kopuk gelebilir.
yani daha basit anlatmak gerekirse, bir parça oluşturulurken farklı akorlar kullanılır. diyelim ki birinci akorumuz do majör, ikincisi ise sol majör. normal şartlarda bu akorların en kalın sesleri do ve sol’dür. piyano da çalsanız gitar da çalsanız do ve sol arasında biraz mesafe vardır. bir sonraki notaya geçmek için elimizin/parmağımızın mesafe katetmesi gerekir. “bas partisi büyük atlamalar yapar” derken kastettiğim şey buydu. bütün parça boyunca kök sesler hep bas ses olarak kullanılırsa, parmaklar hareketten tasarruf etmiş olmaz. örneğin sol majör çalarken en alta (bas sese) sol koymak yerine, onun içindeki si sesini koyarsak, do notasının hemen yanındaki nota si olduğu için büyük bir el hareketi yapmaya gerek kalmaz, parmağımız sadece bir yanındaki notaya kayar. dinleyici için de müzik daha akıcı, daha profesyonel bir halde duyulur. ayrıca bir şarkının ortasında sürekli kök durumunda akorlar basıldığında, müzik sürekli bitmiş gibi hissettirir ve ilerleme enerjisini kaybeder. işte akor çevrimlerinin temel amacı budur.
devamını gör...