nenetler

rusya federasyonu'nun, yamal yarımadası'nda yaşayan yerli halkı. yamal, türkçe'de 'dünyanın sonu' anlamına geliyor. -30 dereceyi bulan (hatta -50 dereceyi bulabiliyor) soğuk hava şartlarında yaşamaya uyum sağlayan insanlar düşünelim. göçebe yaşayanları soğuk neredeyse oradalar. bunun sebebi ren geyiği ile geçimlerini sağlamaları. küresel ısınmayla birlikte bu hayvanların doğal yaşam alanlarında değişmeler yaşanıyor. ısıya göre yer değişmeleri şart oluyor. göçebe halkın daha da kuzey'e gitmeleri gerekiyor.


yanakları soğuktan kızarmış, ren geyiğinin vitaminli kanı ile tombikleşmiş çocuklar. o kan kısmına değineceğim birazdan.

zor şartlar altında yaşamalarına rağmen yaşam tarzlarından kabilenin çoğu memnun. az evvel izlediğim belgeselde hanenin büyükanne'si şehirde bir dönem yaşadığını fakat bu durumdan hoşnut olmadığından bahsediyor. gökyüzünü görmeliyim diyor. çadırlarda yaşayan yerliler her zaman etrafı bembeyaz olan günlere uyanıyor. geçim kaynakları olan ren geyiğin her halinde istifade ediyorlar. geyiklerin boynuzlarını çin'e afrodizyak olarak ihraç ediyorlar. vee şaşırdığım bir durum. kesilen hayvanın derisini yüzdükten sonra hemen yemeğe başlıyorlar. yani çiğ et yiyorlar. hayvanın kanını içiyorlar. bu bir gelenek olsa gerek fakat ürpertici.

kar ve buzların içinde yaşanan hayatlar.. unutmadan belirteyim bulundukları bölgede doğalgaz rezervlerinin dörte biri yer alıyor.

ren geyiği derilerinden yapılan kıyafetleri tercih ediyorlar. tüm giyecekleri kendileri dikip, süslüyorlar.

özetle, ren geyiği ekmekleri.

rusya'nın kuzeyinde, yamal yarımadasında yaşayan bu halk, ren geyikleri sürüleri ile konar-göçer yaşamlarına devam etmektedirler. yamal, nenetçe'de "dünyanın sonu" anlamına gelmektedir. bez ve ren geyiği derisinden yaptıkları çadırlarını kolayca söküp takabilirler ve hayvanları için coğrafyanın en uygun yerlerine mevsimsel şartlara göre ortalama 1100 km yol boyunca göçerler. onların yaşam koşulları da böyle bir durumun olmasını gerektirir. nüfusları 1899'da 16.000, 1913'te 2.000' di. 2002' deki nüfus sayımına göre ise 40.000 den fazla oldukları bilinmektedir. özerk ülkenin merkezi, naryan-mar'dır. modern yaşamdan oldukça uzak yaşayan ve öğrenmek istemeyen bu halkın bize oldukça ilginç gelen beslenme alışkanlıkları vardır. bunlardan biri eti çiğ yemeleridir. m.ö. 3000'lerde fin-ural dilini konuşan gruplardan ayrılmış, m.ö. 200'lerde de türkçe ve altayca konuşan gruplarla kaynaşmışlardır. bugün, tanrı inancına sahiptirler. onların inancına göre her bir nenet'in kutsal bir ren geyiği vardır. bu ren geyiği çiftleşene kadar koşulmamalı veya kesilmemelidir.

nenetler, rusya federasyonu'nun kuzeydoğusunda ve kuzey kutbu'nda yaşayan uralic bir halk olup kızakçılıkla geçimini sağlarlar. nenet, türkçe'de dünya'nın sonu anlamına gelir. çiğ etle beslenen nenetler, geyikleriyle bilinir.

nenet özerk okruğu'nun üç renkli ulusal bayrağı
nenet özerk okruğu'nun devlet arması
nenet özerk okruğu'nun haritadaki coğrafi konumu

proto-türkler ile uzaktan yakından ilgisi olmayan ural kavmidir.

proto-türkler geyik taşı ile devamı olan levha mezar ve ulaanzuuk kültürünün uzantısıdır. nenetler nerede bunlar nerede? dilsel bir bağ dahi yok.